Die ene speld in de hooiberg

Wie zet mij op de voorpagina?

2012-03-03T11:03:00.002+01:00

Het wil de voorpagina maar niet halen.

De boodschap is er ernstig genoeg voor. Ze raakt ons allemaal. Maar voortdurend wordt ze verdrongen door de crisis van de euro, de, inderdaad, onmenselijke toestanden in Syrië, de bonnetjes van de ministers (16 oliebollen voor Hillen!), de cijfers van het CBS en ga zo maar door.

We weten wel dat Nederland vergrijsd. En ook dat dit in hoog tempo gaat.

Als ik op een willekeurige dag naar het winkelcentrum bij ons in de buurt ga, worden de verschillende zitjes daar allang niet meer ingenomen door de jeugd. Dat zijn ouderen, hangend op hun rollator of vooroverbuigend naar hun gesprekspartner vanuit hun scootmobiel. Zij zijn in de ruime meerderheid. Nu al.

Ook hier voorziet CBS ons van cijfers. Die worden echter niet met dezelfde gretigheid tegemoet gezien en bediscussieerd als de gepubliceerde groeicijfers van onze economie.

Ik zal u, argeloze lezer, een paar noemen. Schrik niet.

In Coevorden zal het aantal dementerenden in 2020 met 33% gestegen zijn t.o.v. 2010. Op Ameland is dit 57%. Aalsmeer, 40%, Edam, 63%, Muiden (houdt u vast)...70%, Enschede, 20%, Gouda, 17%, Lisse 57%, Zoetermeer, 35% (mensen met dementie per gemeente)

En ga zo maar door. Het is een explosie. Logisch: we worden ouder, dat is de vergrijzing en het aantal mensen die lijden aan dementie stijgt hierdoor vrolijk mee.

Als je, statistisch gezien, de dans wilt ontspringen, moet je verhuizen naar de grote steden: in Amsterdam is de groei slechts 1%, Rotterdam ook 1%, Den Haag, 3%, Utrecht 7%, Arnhem 4%.

Alhoewel, als we nu massaal gaan verhuizen naar deze steden, kantelt ook hier het beeld. Het is onontkoombaar, vrees ik...

Andere dorpen en steden komen niet onder de 10% en het overgrote deel kijkt aan tegen een toename met 20% of beduidend meer.

Laten we eens een gemeente nemen: Margraten. Een toename van 76%. In aantallen: van 198 naar 348 bewoners die leiden aan dementie. Op een bevolking van 13.370 inwoners.

Ik hoor u alweer opgelucht ademhalen.Zo ongeveer 1 op de 38 bewoners dementeert in 2020. Nog altijd 37 niet.

We weten dat op dit ogenblik ongeveer 35% van de mensen met dementie, is opgenomen in een verpleeg- of verzorgingshuis. Voor Margraten betekent dit bijna een verdubbeling van opnamebehoefte in 2020 (van 69 plaatsen naar 121) (nationaal kompas).

En we weten ook dat de uitbreiding van het aantal intramurale plaatsen (zo noemen we de plaatsen in verpleeg- en verzorginshuizen) de afgelopen jaren nauwelijks is toegenomen en de komende jaren ook weinig zal stijgen.

Dat betekent dus dat een aanzienlijk deel van de mensen met dementie, bij wie we op dit ogenblik zeggen dat een opname echt noodzakelijk is, gewoon thuis zal zijn.

Achter de geraniums.

En dan?

Een zware belasting voor kinderen, kleinkinderen, buren, vrienden, vrijwilligers uit de kerk. En voor de thuiszorg. Die nog maar net begonnen is zichzelf weer opnieuw uit te vinden na een jarenlange gesel van besparingen, efficiency en produktiviteit. En de huisartsen, ook al een groep die momenteel sterk vergrijsd.

Ik wil niet somberen, maar de klok tikt. We maken ons druk om de economie, de euro en Syrië.

Maar het echte probleem kan wel eens mijn buurman zijn.

Of ik....

Op mijn website staat een studie door mij naar de effecten van de toename van het aantal dementerenden. Ze is hier te downloaden: Achter de Geraniums.

Een duur kruisje

2012-03-01T17:36:00.001+01:00

De bel.

Een pakketje.

Een juichend pakketje: Uw Alles In Eén Pakket!

Wij hebben al een alles in één pakket. Al maanden.

Vanmorgen dus maar eens contact gezocht met de KPN.

Dat blijft een boeiend fenomeen. Helpdesks.

Eerst een stem die me meldt dat er kosten aan dit gesprek zijn verbonden. Vervolgens een mannenstem die me omstandig uitlegt hoe te handelen als ik vragen heb over het resetten van mijn mailaccount. Dan weer een andere mannenstem die me via alle nummers van het toetsenbord de vele mogelijkheden uitlegt om, door het indrukken van het juiste nummer, bij de goede telefoniste terecht te komen. Helaas, het bezorgen van niet gevraagde pakketten zit er niet bij. Ik druk dus op een willekeurig nummer.

Een vrouwenstem die me meldt dat het zo druk is, dat het geen zin heeft om te wachten.

En de verbinding wordt verbroken.

Die laatste mededeling had ik liever als eerste gehoord.

Maar goed.

Een paar uur later gaat het wel goed. Ik kom bij een telefoniste. Opgewekt hoort ze mijn vraag aan.

"Ik begrijp dat er iets bij u is geleverd, waar u niet om heeft gevraagd?"

Gelukkig, ze snapte het in één keer.

Nu moest ze wat onderzoek doen. Ze vroeg onze postcode, ze controleerde haar gegevens.

"Hé, u heeft al een alles in één pakket!"

Dat zeg ik...

"Dat is vreemd. En u heeft hier niet om gevraagd?"

Ik gaf geen antwoord, maar wachtte even af. Ik hoorde haar rammelen op een toetsenbord. Ze verontschuldigde zich: "Ik werk in twintig systemen tegelijk. Het wil maar niet lukken om alles in één of in een beperkt aantal systemen te stoppen....tjongejongejonge." Ik wist niet helemaal zeker of ze nu tegen mij sprak, in zichzelf of tegen een collega. Ik bleef mijn mond houden.

"Ja, nou, ik zal u even doorverbinden met iemand die u gaat vertellen waarheen u het pakket mag terugsturen."

Ik werd onmiddellijk doorverbonden. De dame vroeg me vriendelijk wat ik wilde. Toch wat verbaasd gaf ik aan begrepen te hebben dat haar collega, die ik net aan de lijn had, iets van haar wilde. Ze bleek het hele verhaal al te kennen. Ik haalde opgelucht adem.

"Waarom heeft u dit pakket gekregen?" Ik had tijdens het gesprek tot nog toe geen zinvolle ingeving op dit punt gekregen.

"Heeft u de afgelopen week iets gedaan....", vroeg ze geheimzinnig. Ik vroeg aarzelend waar ik zoal aan moest denken.

"Nou met uw abonnement of zo?"

Ik had afgelopen week via de mail een app voor mijn telefoon aangeboden gekregen, waarin ik, op afstand, mijn televisie een opname kon laten maken. Ik hou van dit soort gadgets en had de app dus geïnstalleerd. Echter, zo bleek mij, om daadwerkelijk een opname-opdracht te kunnen geven, moest ik wel de beschikking hebben over het "opname" pakket. Dat trof, want die was gratis voor de "alles in één-gebruiker", dus die dienst had ik geactiveerd.

Vertelde ik de dame aan de andere kant van de lijn.

"En heeft u een harddisc recorder?"

Die heb ik.

"Nou, dan moet die terug en moet het nu toegezonden pakket installeren..."

Nu viel ik even stil.

Door het argeloos aankruisen van een vakje, had ik blijkbaar een enorm domino-effect veroorzaakt. Ik zag mezelf alweer radeloos puzzelen met kabels en aansluitingen, terwijl alles net goed werkte. Ik schrok me rot.

"Dat verdom ik", zei ik wat onbeholpen.

Het meisje begon te lachten.

"Nou dan stuurt u de hele boel toch terug?"

Dat heb ik maar gedaan.

Als ik een keer tijd heb, maak ik eens een berekening wat de kosten van het aankruisen van dat ene vakje zijn geweest.

Een duur kruisje, dat weet ik zeker.

Kampioenen

2012-03-01T11:47:00.000+01:00

Opeens fietste hij naast me en begon een heel betoog.

Ik begreep maar half wat hij zei. Het had iets te maken met dat ik teveel naar links fietste. Naar de zin van de jongen.

Hij was hooguit veertien jaar oud.

En Marokkaans.

Ik dankte hem voor de wijze les en wilde er verder geen aandacht aan geven.

Opeens werd ik omringd door drie Marokkaanse jongens. Géén idee waar ze zo snel vandaan kwamen. Eéntje ging rechts van me fietsen, de tweede reed al links en een derde kwam voor me fietsen.

Zo staken we de weg over bij het stoplicht. Ondertussen keken ze lelijk naar me en één begon me uitdagend toe te spreken.

Wat doet een mens in zo'n geval? Geen idee. Ik stopte maar even om de heren hun verhaal te laten doen.

Het werd allemaal niet erg duidelijk. Ik fietste teveel naar links. Dat was het zo ongeveer wel. Ik dankte hen nogmaals voor de les en wilde weer verder fietsen. Dat ging hen te snel.

Of ik wel wist wie hij was, begon de jongen voor me.

Mohammed, probeerde ik. Maar dat was blijkbaar fout. Nu begon de jongen links van mij uit te varen. Hij zou me wel even in elkaar slaan.

Hij kwam ongeveer tot mijn borsthoogte. Hij was hooguit 50 kg, ik ben ruim twee keer zo zwaar. Ieder normaal denkend mens zou dit inschatten als onbegonnen werk. Niet dit knulletje. Voortvarend begon hij me uit te leggen dat hij kampioen was. Kampioen in één of andere sport waar ik nog nooit van had gehoord en waarvan ik de naam alweer vergeten ben.

Ik ben ooit schaakkampioen van onze stad geweest. Heel lang geleden. Maar in conflicten heb ik nooit de geringste neiging om dit wapenfeit voor de voeten van de ander te gooien. Het lijkt me ook volstrekt zinloze informatie.

Omdat hij me opnieuw toeriep dat hij me wel even in elkaar zou slaan, stelde ik hem voor om dan maar te beginnen. Dan hadden we het maar gehad.

Dat ging hem te snel.

Ik stapte nu echt weer op mijn fiets. Behulpzaam trok de jongen voor mij zijn fiets opzij.

Ik fietste alleen verder. Achter me hoorde ik nog wat opgewonden gepruttel, maar de heren bleven verder achter me fietsen.

Kwajejongens. Meer niet.

Berlijn 2.

2012-02-22T20:43:00.000+01:00

Zoals in de meeste Europese hoofdsteden, kent ook Berlijn verschillende imposante museumcollecties.

Wij zoeken meestal een national gallery op, als die er is en we hebben iets met archeologie.

Nou, op beider gebied komen liefhebbers in Berlijn ruimschoots aan hun trekken.

Op het zogenaamde museumeiland. Hier zijn meerdere musea te vinden: de national gallerie, het altes en het neues museum (nog altijd uit 1841) en bovendien ook nog het Bodesmuseum en het Pergamonmuseum. Het is teveel.

Ook voor een blog.

Het Pergamon bevat, voor de argeloze bezoeker, de meest spectaculaire collectie. Ik wil hiermee de collecties van de andere niet tekort doen. De gebeeldhouwde kop van de Egyptische Nefertiti is ook na ruim 2350 jaar nog adembenemend mooi. Maar.

Diep in je hart reken je op dergelijke topstukken in een nationaal museum.

En dat geldt ook voor de wonderlijk gevormde, ruim 1 1/2 meter hoge, gouden ceremoniële hoed van ruim 2000 jaar oud. Of de originele, tijdens de slag bij Waterloo door Napoleon gedragen steek.

De komst van de Pruisen betekenden in die slag toch het verschil tussen winst en verlies, dus die steek was nog het minste wat ze mee mochten nemen naar Berlijn.

De objecten zijn mooi, boeiend, wonderlijk, adembenemend. Maar passen bij de verwachting van wat je zal gaan aantreffen.

Zo niet de inhoud van het Pergamon.

In een immens grote hal wordt je hier geconfronteerd met een compleet uitgehakte en het tot in de puntjes gerestaureerde grote altaar van een Griekse tempel. Zeker 30 meter breed en hoog boven de nietige bezoeker oprijzend.

Niet een lullig beeldje bij die tempel vandaan of een deel van een zuil. Nee, het complete centrale deel van het tempelcomplex. Met trappen, zuilen, beelden en fresco's. Fresco's die nota bene de strijd der giganten uitbeelden. Geen kleintjes dus.

Die tempel is in zijn geheel meegenomen uit Mysia, een oude Griekse stad ergens in Turkije.

Als je van de schrik bekomen bent en je doorloopt een klein gangetje naar de volgende zaal:

Een in zijn geheel uitgehakte en gerestaureerde poort van de Griekse stad Milete, ook ergens in Turkije. Het gevaarte is 17 meter hoog en 29 meter breed.

Echt een museumstuk.

En als klap op de vuurpijl, nadat je argeloos onder de poort bent doorgelopen, blijk je opeens onder een poort van de Perzische stad Babylon te staan: de Ishtarpoort uit de tijd van Nebukadnessar, ooit behorend tot één van de zeven wereldwonderen.

Weggesloopt door Duitse archeologen en in kisten steen voor steen vervoert naar Berlijn. Ter meerdere eer en glorie van het Duitse rijk. Zoals het British Museum volstaat met roofbuit uit Egypte.

Een rariteit.

De poort en bijbehorende stadsmuur werd tot een hoogte van 14 meter gerestaureerd.

Er staat niet bij wat er met de niet meer passende delen is gebeurt. Die liggen vast nog ergens in een houten kist. In de kelder.

Nu heb ik ooit begrepen dat archeologen niet zo geïnteresseerd zijn in objecten op zichzelf. Ze willen ze plaatsen in hun context. Dit gaat zelfs zo ver dat op sommige plekken, waarvan archeologen gewoon wéten dat er prachtige vondsten onder de aardkorst verscholen liggen, ze deze plekken liever onberoerd laten omdat de huidige opgravingsmethoden nog onvoldoende garantie geven dat ze uitputtend onderzoek kunnen doen.

Maar blijkbaar geldt deze redenatie niet voor tempels en poortgebouwen.

Die sloop je uit hun originele context om duizenden kilometers verderop in een museum te kunnen tentoonstellen.

Berlijn

2012-02-20T13:06:00.002+01:00

We stonden 's ochtends om een uur of 9 op Alexander Platz, Berlijn. Het was koud en het regende licht.

Niet de beste omstandigheden voor een eerste indruk.

Een enorm plein. Beton. Op de grond. Het straatmeubilair en de omringende gebouwen. Overal beton. Glimmend door de regen. In een somber, blauwig ochtendlicht. Ieder menselijk wezen verdween kansloos in de enorme ruimte. De overal en altijd aanwezige "Fernsehturm" liet haar koude blik over dit plein dwalen.

We besloten naar het nabijgelegen museumeiland te lopen. Vanaf Alexander Platz betekent dat door bemodderde parken ploegen en langs eindeloze houten schuttingen schuifelen, waarachter verschillende bouwputten, alvorens de 6 rijstroken brede Schlossplatz (het verlengde is Unter den Linden) over te steken.

Het wordt er niet gezelliger op.

Berlijn is blijkbaar vooral gebouwd als een stad die moet imponeren. Lange, hele lange en brede straten, waaraan pompeuze bouwwerken, zoals de Berlijnse Dom (vooral groot en imponerend), het Altes Museum (in de vorm van een enorm Griekse tempel, compleet met tientallen dikke zuilen), de volstrekt belachelijke Humboldt Box (een fantasieloos, zeshoekig bouwsel van blauwe vlakken en witte strepen, als plaatsvervanger van het in 1950 door de communisten opgeblazen stadsslot) en ga zo maar door.

Je voelt je vooral verloren.

Verloren in een stad die in de 20e eeuw grondig is vernietigd.

Na de tweede wereldoorlog bleek 80 % van de stad tot onherkenbare, metershoge puinbergen te zijn gereduceerd. Toen de mannen van het rode leger klaar waren met hun intense wraakoefeningen op vooral vrouwen, kinderen en oude mannen, bleek het grootste deel van de bevolking dood of voor het leven getraumatiseerd.

Vervolgens werd de stad in stukken gescheurd door een muur die Oost en West ruim 30 jaar van elkaar gescheiden hield.

Met als effect dat in het arme, communistische Oosten eindeloze, grauwe flats en flatwijken werden gebouwd: de mensen hadden toch een huis nodig. In het Westen werd voortvarend gebouwd aan een nieuwe stad. Helaas, geheel in de stijl van de jaren zestig en zeventig. Welke bouwstijlen de eeuwigheid niet kunnen bekoren: ze komen op ons als hopeloos gedateerd over.

Waarin, nadat de twee Duitslanden weer tot één land waren gesmeed, de nieuwe regering voortvarend opnieuw is begonnen om Berlijn het regeringscentrum te maken.

Met een nieuwe Bondsdag met een enorme glazen koepel, een overweldigende uitbouw van glas, beton en water. Met een nieuw Hauptbahnhof waarbij de glazen luifel de mensen die het station betreden, tot nietige mieren reduceert.

Ik kon die drie dagen maar één ding bedenken....

wanneer krijgen de Berlijners hun stad eindelijk een keer terug?

Het kan verkeren

2012-02-13T11:11:00.000+01:00

Het was ver voor de tijd dat we hier schande over spraken.

Er waren vast genoeg andere onderwerpen die we schandelijk vonden, maar de kwaliteit van onderwijs op Hoge Scholen zat hier toen nog niet bij. Ook managers behoorden tot volk dat zich vrijelijk kon bewegen.

Ik was nog maar net afdelingshoofd van een psychiatrische afdeling in een ziekenhuis, ergens in Nederland. Dus ik moest worden ingewijd in het vak van manager.

Het was ongeveer in de overgangsperiode van het begrip "hoofd" naar "manager". Op mijn werk begon men de hoofden verantwoordelijk te maken voor steeds belangrijker delen van het toegewezen budget: personeel, opleidingen, medicijnen, en zo voort. We moesten steeds meer leren rekenen, want aan het einde van de maand moesten we het hebben gedaan met de centjes die ons waren toegewezen.

Dat was een slimme zet van de directies, want iedereen ontdekte zo dat er op behoorlijk ruime voet werd geleefd. En iedereen begon te knijpen, dat wil zeggen, nu niet door de directie, maar deze keer door de afdelingshoofden.

Ook moesten we opeens functioneringsgesprekken gaan voeren. Dat was helemaal nieuw. De meeste hoofden spraken natuurlijk met hun medewerkers en wisten ook wel hoe ze in hun vel zaten, maar nu moest dit gestructureerd: 1 keer per jaar. Met een heel circus van formulieren die voor, tijdens en na het gesprek moesten worden ingevoerd. Op de afdeling P&O, ze heetten nu opeens HRM, werd er zelfs een apart secretariaat voor het papierwerk ingericht. Paradoxaal genoeg bleek dit het aangewezen instrument om de afstand tussen hoofden en medewerkers te vergroten: niemand had tijd voor dit gedoe.

Enfin. De overgang van hoofd naar manager verliep voor iedereen die het betrof schoksgewijs en ging gepaard met allerlei nieuwigheden.

Dat was geheel aan deze hogeschool voorbijgegaan. Als groep jonge en nieuwe managers hoopten we van alles te leren over al die nieuwe benaderingen en stuurtechnieken. Maar het werden lessen groepsdynamica en het leren omgaan met feedback. Allemaal prachtig, maar voor de nieuwbakken managers die meer interactie met hun PC dan met hun medewerkers kenden, toch wat vaag.

Nog meer bijzonder was dat het aantal docenten steeds verder werd teruggebracht. We begonnen de tweejarige opleiding met zo'n 8 verschillende docenten voor verschillende vakken. Al heel snel hielden we er feitelijk nog maar één over, voor al die verschillende vakken. En deze ene leek de enige te zijn die inzetbaar was voor het avondonderwijs want hij viel ook nog wel eens uit, omdat hij les moest geven aan een andere groep op een andere locatie. En steeds putte hij zich uit in excuses, alsof hij er iets aan kon doen dat de hogeschool zo rottig was georganiseerd.

De diplomering was natuurlijk een farce. Natuurlijk waren we allemaal geslaagd. Als groep spraken we de directie van de hogeschool toe, er waren 2 directeuren op de borrel afgekomen. We confronteerden hen met de gebreken in hun systeem. Het moet gezegd, ter plekke vormden ze een commissie van studenten uit deze groep, die hen van advies kon voorzien.

Geen idee wat ze met dit advies hebben gedaan. Soms kom ik ze nog wel eens tegen, medestudenten uit die tijd. Ze zijn nog steeds manager.

Nu in een tijd dat manager weer een vies woord is geworden.

En hogescholen verdachte broeinesten van middelmatigheid en graaiende bestuurders.

Het kan verkeren, zei Bredero ooit al een keer.

Waar is hier de nooduitgang?

2012-02-12T13:16:00.000+01:00

Mijn zoon is het huis uit.

Dat op zich is al een dramatische boodschap.

Hij is 23 en van de ene op de andere dag vertrok hij. Naar zijn eigen flatje. Met zijn eigen spullen. En zijn muziek. En zijn gewoontes. En zijn huis vol bonkende muzieklevendigheid. Dat was allemaal verdwenen toen hij het bestelbusje voor ons huis in beweging zette. Hij en een paar vrienden zwaaiden nog even. En toen was het voorbij.

Geen sentimenten met knuffeldieren. Of een oud voorleesboek wat je in de stapel terugvond. Alsof hij een rondje met zijn vrienden ging rijden.

Het is ook geen drama.

Op één ding na.

Dat realiseer ik me in toenemende mate nu hij vertrokken is.

Ik, man, ben opeens in de minderheid.

Mijn vrouw en dochter regeren het huis in een oppermachtige veelheid van stemmen. Twee tegen één.

Het huis wordt een truttenparadijs. 's Avonds de ene na de andere talentenshow. Hysterische moeders, overhetpaardgetilde jongens en meisjes ("Ga toch met je lego spelen!") Tot tranen toe geroerde oma's en een lafhartige, slapjanige, naarliefdeenerkenninghunkerende zogenaamde B.N.'er die iedere keer opnieuw weer verbijsterd vaststelt dat nu NU, JA NU ECHT, het absolute supertalent voor hem is opgestaan. En dat 7 avonden per week. Een trieste rij van absolute supertalenten schuift langzaam door naar het loket van de geestelijke volksgezondheid, waar men nog lang veel verdient aan het herstellen van al die geknakte superegootjes van kinderzieltjes. En diep teleurgestelde moeders en de begeleiding van al die echtscheidingen omdat pa er toch al nooit zo in geloofde. De lul. En oma's die hun dochters altijd al hadden gewaarschuwd voor die vent.

En de zondagmiddag wordt, tot mijn machteloze verbijstering, een dvd opgezet zoals "Gooische vrouwen", waarin Linda de Mol schittert. Talent is niet nodig, alleen een beroemde naam. Terwijl tegelijkertijd door de dames de "LINDA" wordt bediscussieerd. Waardoor wij er nota bene actief aan meewerken dat deze miljardairsfamilie nog weer rijker en rijker wordt door....tja, door wat eigenlijk? Verstrooiing is nog het meest neutrale woord dat in mij opkomt.

De huisdieren helpen me ook al niet verder. Alles wat hier ooit man was, is inmiddels "geholpen", zoals de dames met een satanische grijns opmerken.

Ik onderken een verlangen wat voor mij volkomen nieuw is. De deur even achter me dichttrekken en in de kroeg op de hoek met een pilsje in de hand een biljartje te gaan leggen. Maar dan ook zo'n ouderwetse Ierse kroeg met een aparte ingang voor de mannen en een klein hokje vooraan waar de vrouwen mochten wachten op manlief totdat die was uitgedronken.

Kroeg op de hoek?

Nee, die bestaat ook bij ons niet meer.

Mannen zijn tegenwoordig thuis.

Gezellig.

Papieren monsters

2012-02-11T20:29:00.001+01:00

we hebben het met elkaar bedacht. Althans, volgens de regels der kunst moet het zo werken.

De tweede kamer vertegenwoordigt de stem van het volk.

Dat zijn wij, dat volk.

Wij hebben op deze dr's en drs'en gestemd en deze dames en heren houden zich 4 jaar lang onledig met het bedenken van allerlei regels en bepalingen. Zij mogen namelijk in ons land de wetten maken. En vervolgens komen diezelfde dames en heren in de media, het liefst op de televisie en dan nog het liefst bij Pauw en Witteman, uitleggen dat het onze wil is, de regels die ze hebben bedacht.

Zo ongeveer werkt dus democratie.

En tja, op die manier hebben we dus in de gemiddelde zorginstelling vele vierkante meters aan opslag nodig voor de medische en zorgdossiers.

Die moeten namelijk 15 jaar worden bewaard.

Laten we eens wat rekenen. Stel dat een zorgdossier van een overleden of ontslagen cliënt gemiddeld 5 centimeter dik is. Dat lijkt veel, maar is het gevolg van een meestal maanden- of zelfs jarenlange opname. Dus die 5 centimeter heb je zomaar te pakken.

Het verpleeghuis in ons voorbeeld heeft 300 plaatsen. Gemiddeld overlijden er 150 mensen in een jaar. Schrik niet van het aantal maar bedenk dat de gemiddelde leeftijd in een verpleeghuis al snel rond de 88 jaar ligt. Dat betekent dus 150 X 5 centimeter = 750 centimeter, is dus 7,5 meter per jaar. Over 15 jaar hebben we het dus over ruim 112 meter aan dossiers die moeten worden bewaard.

De meeste instellingen huren ergens ruimte. Dat kost geld.

Ook moet het geheel zo worden opgeborgen, dat het ook weer terug te vinden is. Dat kost dus een archivaris. Bovendien moet iemand ieder jaar dossiers van 15 jaar + 1 laten vernietigen door een gespecialiseerde papiervernietiger en zodoende weer ruimte maken voor frisse dossiers. Kost allemaal geld.

Maar het kan nog gekker.

Bijvoorbeeld dokters die vinden dat zij de wet bepalen.

Ooit liep ik in de kelders van een ziekenhuis waar ik werkte. De kelders stonden afgeladen vol met dossiers. Ik betwijfel of de brandweer hier ooit had rondgelopen, want bij brand zou het hele gebouw als door een gigantische allesbrander snel worden opgewarmd. Maar goed.

De dossiers waren vaak veel ouder dan 15 jaar. De administrateur vertelde me dat enkele doktoren hem hadden verboden om dossiers na 15 jaar te vernietigen. Niet dat ze er ooit naar omkeken, maar het gaat in dit soort bepalingen meestal niet om redelijkheid. Dat was al vele jaren een sluimerende bom. En nu was het een acuut probleem: de kelders moesten leeg en het archief naar een afgehuurd kantoorpand op een industrieterrein. Maar op deze wijze hadden we minstens 5 kantoorpanden nodig.

Die nacht bleek een brandslang kapot te zijn gegaan. Er was flinke waterschade en de meeste dossiers waren waardeloos geworden.

De kelders waren nu snel opgeruimd.

Kiwi

2012-02-09T10:32:00.000+01:00

Gisteravond zag ik op televisie een interessante scene voorbij komen. Een, blijkbaar, Bekende Nederlander (sinds iedere commerciële zender haar eigen stal bekende nederlanders beheert en het aantal explosief is toegenomen, hou ik het niet meer bij. Deze wereld is voor mij bij Mies Bouman en Freek de Jonge opgehouden met draaien), stak, in een winkel, voor meerdere mensen zichtbaar, enkele flesjes lippenstift in haar jaszak.

Een dame sprak spontaan een winkelmeisje aan. Vervolgens moest diezelfde dame haar beschuldiging herhalen tegenover de voor velen (behalve voor mij dan) bekende Nederlander.

Het werd een beschamende scene. De arme vrouw kronkelde en leek buigbewegingen te maken. Ze friemelde wanhopig met haar handen en uiteindelijk bracht ze een hand voor haar mond en herhaalde wat ze had gezien. Ze was vuurrood geworden.

Deze vrouw was bezig om door een voor haar dwingend taboe heen te breken. Bekende Nederlanders stelen niet. Ze kón het helemaal niet gezien hebben. Haar ogen moesten haar bedrogen hebben. Haar mond herhaalde zonder veel overtuiging de beschuldiging, haar lijf gilde "het is niet waar, ik geloof het zelf niet!"

De opluchting toen het allemaal een wat suffe grap bleek te zijn, was enorm. De dame vocht tegen haar tranen.

Het valt niet mee om te vertrouwen op wat we zien.

Vorig jaar reed ik met mijn vrouw door Nieuw Zeeland. Mijn vrouw reed en ik keek om me heen. Opeens zag ik in de berm, naast de auto, in een flits, een bruinige loopvogel. Geen verenkleed, het leken wel haren.

"Een kiwi", riep ik uit.

Het beestje was natuurlijk allang weer verdwenen in de bosjes.

Wie ik het verhaal later ook vertelde, iedereen verklaarde me voor gek. Een kiwi liet zich niet zien, nooit, echt nooit. Al helemaal niet midden op de dag. Ik kón het domweg niet gezien hebben. Het zal wel een andere loopvogel, er zijn er meerdere in Nieuw Zeeland, geweest zijn.

Nu kan ik het verhaal natuurlijk stug volhouden.

Maar dan word ik eigenwijs gevonden.

Nu word ik meestal al eigenwijs gevonden, maar dat vergroot mijn geloofwaardigheid niet. Ik blijf een eigenwijze sukkel die beweert iets gezien te hebben wat je helemaal niet kan hebben gezien.

Een zonderling.

Ik hou het verhaal maar bij me.

Nou ja, laten we afspreken dat u, lezer, het niet verder verteld....

Uit de kast....

2012-02-02T20:40:00.000+01:00

Het was een bittere teleurstelling.

Vreselijk.

Iedereen had het over haar. Ze was mooi. Misschien wel de mooiste. Haar ogen. Haar glimlach.
En nu zou ik haar in de ogen kunnen kijken.
Met nog een paar honderd man.

Maar geen ogen te zien.

Ze was onooglijk.

Ik zag vooral het spiegelbeeld van al die starende mensen. Flitsende camera's.
Ze hing achter glas.

Mona Lisa.

Maar er was hoop...

De Venus van Milo stond ook nog ergens in dit immense gebouw.

Dat was helemaal lachen: een driedimensionaal beeld en iedereen, of eigenlijk allemaal mannen, stond vastgenageld aan de voorzijde. Ik liep langs de groep heen en bekeek de achterzijde. Ook niet onaardig en ik was hier alleen.

Een vrouw zonder armen. Met een half ontbloot lijf. Billen die net uitkwamen boven een afgezakte doek die om haar lijf was gevouwen. Symbool van de eeuwige schoonheid.

En alle kerels stonden naar haar borsten te staren.

Echte kunstkenners, zullen we maar zeggen.

Net als al die fotograferende mensen voor de Mona Lisa. Thuis zouden ze op de foto een witte vlek zien waar het flitslicht tegen het glas weerkaatste. Of, wanneer ze zonder flitser werkten, hun eigen afbeelding in het glas.

Vandaag hoorde ik Matthijs van Nieuwkerk verklaren niet te begrijpen waarom iedereen zo idolaat is van de Mona Lisa.

Pffff.

Gelukkig.

Ik snap het ook niet.

Wie schrijft nog een sprookje?

2012-01-30T15:28:00.000+01:00

Wat ik me vaag nog kan herinneren.

Een dagje op pad met mijn ouders, opa en oma en het gezin van mijn vader zijn zus. Naar de Efteling.

Het moet de eerste keer in mijn leven zijn geweest dat ik als kind in deze wonderlijke sprookjestuin terecht kwam. Ik probeer voor mezelf duidelijk te krijgen wanneer dit moet zijn geweest.

Het sprookje van de Indische Waterlelies was nog maar net geopend. We moesten lang, heel lang wachten voordat we twee afschrikwekkende reuzewachters mochten passeren. Als kind vond ik ze eng, met hun rollende ogen. Vervolgens kwamen we op een soort voorhof en moesten we opnieuw wachten. Eindelijk gingen de deuren open en mochten we een stikdonkere ruimte betreden. Mijn oom, de man van de zus van mijn vader, liep volgens mij te filmen en tegelijkertijd regelende opmerkingen te schreeuwen: een combinatie die hem goed afging. Het was ook een volstrekt zinloze bezigheid, regelen, want alles regelde zich vanzelf. Maar goed, sommige mensen geven de touwtjes nu eenmaal niet graag uit handen. En het maakte ook allemaal niet uit.

Ons werd verteld dat het sprookje was geschreven door een koningin, Fabiola van België. Ik realiseer me nu dat zij het was die me voor het eerst deed nadenken over, wat ik nu als het Droste-effect ken: een koningin was voor mij een figuur uit een sprookje. Een koningin die een sprookje schrijft...dat fascineerde me, kan ik me herinneren. Het gaf een onverwachte diepte en dat puzzelde me.

Binnen bekeken we het spel van dansende feeën, muziekmakende kikkers en ergens op de achtergrond een heks die met wijdse gebaren alles in beweging zette of juist weer stopte.

Ergens lees ik dat het sprookje in 1966 haar deuren opende. Toen was ik vier jaar oud. Mogelijk dat we een jaar later waren, ik weet het gewoon niet meer.

Afgelopen weekeinde liep ik opnieuw rond op de Efteling. Mijn dochter ging met haar vriendinnen zelf op pad en ik liep met mijn vrouw door het sprookjesbos. De afschrikwekkende reuzewachters bij de indische waterlelies hadden hun effect verloren. Er verzamelde zich geen mensenmassa meer voor hun poort. De deuren naar het duister stonden nu permanent open. Kinderen holden voor hun ouders uit en liepen snel weer door naar de uitgang. Het duurde blijkbaar te lang.

Het sprookje was verloren.

En een koningin die een sprookje schrijft, ook dat is inmiddels alweer lang geleden.

Avondstemming

2012-01-27T21:25:00.000+01:00

Mijn laptop zingt een lied van Leonard Cohen: Chelsea Hotel. De Ipad geeft een signaal: mijn dochter in Nieuw Zeeland is wakker en heeft haar eerste woord in Wordfeut vandaag gespeeld. Er brandt een kaars op tafel, de koffie geurt. De dag glijdt langzaam weg in een stemmige avond.

Dat geldt niet voor onze parkiet: ze wordt belaagd door één van de katten. Ik negeer het.

Cohen bezingt inmiddels Susanne.

Over de magie van aangeraakt worden en het gelijktijdige weemoedige besef van afstand.

Morgen zal het koud zijn. En regenen.

Morgen zullen we wandelen. Door de bossen, de heidevelden.

Life is very short
and there's no time for fussing and fighting
my friend

Wreck this journal

2012-01-27T12:59:00.000+01:00

Ik was natuurlijk weer zo'n beetje de enige die er nog nooit van had gehoord.

Wreck this journal.

Een, via bol.com vanuit Amerika overgewaaide hit. En het idee is simpel: echt alles doen met een boek (we hebben het over een boek), wat normaliter in het gebruik van een boek verboden of absoluut "not done" is:

ezelsoren maken, bladzijde eruit scheuren, mosterd morsen en lekker uitwrijven, tekening in maken en deze weer vlekkerig uitgummen. Ga zo maar door.

Het resultaat van al die handelingen is een volkomen geruïneerd boek. Dat mag je aan jezelf opsturen.

Gruwel.

Mijn huis staat vol met boeken. Kasten vol. Ik kan rigoreus van alles naar de vuilnisbak brengen, maar niet mijn boeken. Het allereerste boek dat ik ooit bij elkaar heb gespaard en ik vol trots ging kopen in de boekhandel in de Torenstraat in Castricum, de encyclopedie voor de jeugd, staat nog steeds in mijn boekenkast. Zonder rug en al jaren niet meer geopend, maar ik strijk soms even met mijn vinger over de kaft. We kennen elkaar namelijk nu al zo'n 40 jaar en ik ken ieder hoekje van de pagina's: de tekeningen, de teksten.

Maar goed. Dit boek (Wreck this journal) is juist bedoeld om vernietigd te worden. Als je fantasie hierin onvoldoende op gang komt, staat het vol met suggesties en tips. How to wreck a book.

Nog zo'n suffe afwijking van mij: wanneer ik een boek heb gekocht, dan moet ik het ook lezen. Tot de laatste bladzijde. Soms tref ik een boek bij welke ik na 5 bladzijden al een zekere onrust bij mezelf bespeur: de inhoud boeit me niet. Iedere bladzijde is een worsteling. En toch kan ik het boek niet wegleggen, ik ploeg manmoedig voort. Eenzaam en ongelukkig voel ik me enige tijd veroordeeld tot een onzinnig lot: het uitlezen van dit boek. De laatste bladzijde voelt als een ongekende bevrijding. Maar het boek vernietigen?

Gruwel.

Ergens in mijn boekenkasten, staat een bijbeltje. Oud en beduimeld. Iemand, ik weet niet wie, heeft ooit teksten in dit bijbeltje onderstreept. Soms staat in de kantlijn een aantekening. Onleesbaar.

Dat ontroert. Iemand heeft dit vuistdikke bijbeltje bestudeerd. Erover nagedacht. Soms een passage terug gezocht. Ezelsoren aangebracht om een deel te markeren. Voorzichtig op het flinterdunne rijstpapier een tekst onderstreept. Soms ging het potlood door het papier heen. Met name was de lezer geïnteresseerd in de positie van de vrouw. Over dit thema waren relatief wat meer teksten onderstreept. Geen idee of de lezer zocht naar bevrijding van de vrouw of juist naar bewijzen dat vrouwen ondergeschikt zijn (wat sommige hardliners juist weer een bevrijding vinden). Om de één of andere wonderlijke rede zijn Bijbelteksten vaak op vele manieren te interpreteren. Maar de zoektocht is door verschillende markeringen te volgen.

Het bijbeltje is intensief gebruikt. De sporen zijn nadrukkelijk aanwezig. Ezelsoren, aantekeningen, onderstrepingen, kleine scheurtjes....Klaar om vernietigd te worden?

Gruwel.

Zoek de hufter

2012-01-24T13:35:00.000+01:00

Ik kon nog net boven op mijn rem gaan staan.

Op de smalle weg langs het water kwam een Volkswagen Golf met brullende motor de weghelft op die ik net wilde opdraaien. De wagen haalde een Toyota in. Passeerde ternauwernood een verkeerszuil en de bestuurder stond direct boven op de rem. Hij stormde zijn auto uit en liet zijn voordeur wijd open staan.

Hierdoor blokkeerde hij zowel de linker als de rechterweghelft.

De man, een veertiger die eeuwig jong wilde lijken, begon wild te gebaren tegen de Toyota. De Toyota bleef potdicht gesloten. Geen enkele reactie. Het zonlicht spiegelde in de ruit, zodat ik niemand in de auto kon ontwaren.

Inmiddels begon zich op de drukke weg aan twee kanten een flinke rij te ontwikkelen. Iemand drukte op zijn claxon en dat vonden verschillende anderen een goed idee.

De man keek verwilderd om zich heen en maakte een wijds wegwerpgebaar naar iedereen die hem kon zien. Toen stapte hij in zijn auto en reed weer weg.

Natuurlijk.

In een slakkengang.

Natuurlijk.

Om de zoveel meter drukte hij nog eens extra op zijn rem.

De rijen kwamen weer in beweging.

De hele toestand had nog geen vijf minuten geduurd.

Was dit nou zo'n verkeershufter waar het nieuws gister over sprak? Als op deze straatweg de wetten van de democratie hadden gegolden, zou de man ongetwijfeld met overweldigende meerderheid tot hufter zijn uitgeroepen. De strafmaat van een verplichte gedragscursus zou in alle emoties hier waarschijnlijk te licht zijn bevonden.

Het zal wel toeval zijn, maar op mijn weg terug naar huis zag ik aan de kant van de weg een dode kat liggen. Dat moet in ieder geval nog maar kort ervoor zijn gebeurt: op de heenweg, een klein kwartier eerder, was het beestje mij niet opgevallen.

Als die Toyotarijder nu eens dit beestje heeft aangereden? Als hij nu eens gewoon door is gereden, zonder zich te bekommeren om die aangereden kat?

Wie is dan eigenlijk de hufter?

Die Toyotarijder? Die van de Golf?

....

Of al die gasten, zoals ik, die hun oordeel al klaar hadden?

Geloof, hoop en liefde.

2012-01-21T18:03:00.000+01:00

Ik werd gevraagd voor de interviews. De voorgesprekjes.

Vervolgens zouden de kinderen zelf, voor de camera, het gesprek voeren.

Het was een project waarin kinderen voor de camera een gesprek voerden met iemand van een andere generatie. Ze moesten van tevoren een idee op papier zetten en dat insturen. Zelf vast een filmpje maken, mocht ook.

Een professionele cameraploeg zou enkele ideeën vervolgens uitvoeren.

Die professionele cameraploeg was een vriend van mij, inderdaad professioneel en in dit geval regisseur, geluidsman en cameraman ineen. Dat deed hij overigens met het grootste gemak.

En ik dan om de kinderen van tevoren te helpen een idee te krijgen over hoe ze het vraaggesprek zouden willen uitvoeren. Ik was dan niet echt professioneel, maar wel betrokken.

Dat voldeed.

Eén van de gesprekjes was met een meisje die met haar moeder wilde praten.

Haar moeder was jarenlang geplaagd geweest door kanker. Ziekenhuis in. Ziekenhuis uit. Kinderen naar een opvangadres en weer ophalen. Jarenlang was dit het patroon geweest.

Het meisje had zich gerealiseerd dat ze haar moeder nog nooit had gevraagd hoe zij dit nu eigenlijk had ervaren. Daar moest het gesprekje over gaan.

De voorbereiding liep niet zo lekker.

Het meisje was erg verlegen en vond het moeilijk om voor de camera haar verhaal te doen. We spraken met haar op haar kamer. Dat werd niks. Twee vreemde kerels en een meisje van een jaar of veertien. Dan moet je wel heel erg stoer zijn. We liepen de tuin in waar het gezin verschillende huisdieren hield. Waaronder een pony voor het meisje. Daar ontdooide ze wat. Ze vond het moeilijk, zo gaf ze aan. Ze was niet zo gewend om over dit soort gevoelige zaken met haar moeder te spreken. Dat had ze eigenlijk nog nooit gedaan.

We besloten met moeder en dochter naar een nabijgelegen bos te rijden. Daar liepen ze wel vaker, moeder en dochter. Met de hond. Dat waren fijne wandelingen.

Moeder sloeg direct een arm om de schouder van haar dochter. Ze voelde wel aan dat het meisje zich niet helemaal senang voelde. Ze zei niet veel maar die arm bleef om de schouder van het meisje liggen.

Het gesprek voor de camera kwam wat aarzelend op gang. Het meisje leidde haar vraag in en haar moeder begon te vertellen. Over wat de ziekte met haar had gedaan. Over de opgave om haar gezin draaiende te houden. Over de steun van man, ouders en vrienden. Over haar diepe dalen tijdens alle behandelingen.

Ze waren gaan zitten op een boomstam. De moeder haalde een hand door het dikke, zwarte haar van haar dochter. Er viel een stilte.

De cameraman, regisseur, c.q. geluidsman haalde de camera van zijn schouders. Hij wilde al iets zeggen, toen de moeder weer begon te praten.

Zachtjes, de ogen afgewend, maar wel beslist. Het meisje keek haar met grote, geschrokken ogen aan.

De moeder vertelde haar dochter dat de kanker erfelijk was. Dat de kans dat zij dezelfde rotziekte zou krijgen, heel erg groot was. Dat dat dan nog een jaar of zes zou duren en dan zou het duidelijk zijn.

En dat zij er altijd voor haar zou zijn.

Mijn vriend had de camera weer aangezet. Volkomen versteend stond hij op zijn plek. Ik had moeite de moeder te verstaan, maar uit de flarden die ik hoorde drong langzaam tot me door wat haar boodschap aan haar kind was.

Het meisje begon te huilen. De twee vrouwen stonden op en liepen met de armen om elkaar heen geslagen van ons weg.

Ik moest denken aan het verhaal over geloof, hoop en liefde.

Ik realiseerde me dat de hoop voor hen nu het belangrijkste was.

Hangplek voor ouderen

2012-01-20T13:08:00.000+01:00

Ze ging een stukje wandelen.

Omdat het moest van de wijkverpleegkundige.

Met haar rollator.

Ze zat meestal thuis voor het raam. Ze keek wat televisie of bladerde in een tijdschrift. Ze stond op voor een kopje koffie of om een boterham klaar te maken.

En ja, ze was zwaar. Zeg maar, te dik.

Te weinig beweging.

Maar wat kon het haar eigenlijk schelen.

Ze was alleen en de komst van de wijkverpleegster 's ochtends en haar huishoudelijk hulp 's middags waren de enige momenten van contact voor haar.

Haar man was alweer 10 jaar geleden overleden. De kinderen woonden ver weg en de kleinkinderen had ze al een jaar niet gezien. Te druk.

Ze schuifelde onwennig over straat. De wind was koud en het miezerde licht.

Ze genoot.

Ze werd ook moe en besloot in een bushokje op het bankje te gaan zitten. Ze zat droog en ze strekte haar benen. Ze leunde op de rollator en haalde diep adem.

Van de andere zijde kwam nog een oudere dame aanlopen. Ook met een rollator. De dame keek haar aan en liep op het bushokje af.

"Dat is nog eens een goed idee", ze kwam naast haar zitten.

Er viel even een wat ongemakkelijke stilte, maar die duurde niet lang. De dame begon te vertellen. Over haar wijkverpleegkundige die haar had gezegd dat ze moest gaan lopen. Iedere dag. Weer of geen weer. Gewoon een frisse neus halen.

En ja, het was dezelfde wijkverpleegkundige.

De dames lachten.

Ze woonden vlak bij elkaar en besloten snel een kop koffie te halen in het dichtst bij zijnde huis.

En dat patroon begon zich iedere dag te herhalen.

Te mooi om waar te zijn?

Nee hoor, een echt gebeurd verhaal uit de wijkverpleegkundige praktijk van Buurtzorg Gouda.

Ik ben uw leider

2012-01-19T11:01:00.000+01:00

Het komt maar zelden voor.

Dat iemand in een organisatie, een bedrijf, een politieke partij, opstaat en rustig verklaard:

Ik ben uw leider.

Dat vinden we in ons kikkerland niet chique. Dat vinden we arrogant. We zijn meer van het principe van gelijke monniken, gelijke kappen en doe maar gewoon....Mensen die zichzelf aanwijzen als leider, dat zijn mensen waar een luchtje aan zit.

Die moet je mijden als de pest.

Als je eens in de gelegenheid bent om een groep mensen die moet samenwerken te observeren, dan zal het je opvallen.

Er is een leider in de groep.

Ook als de groep elkaar niet kent of nog maar net met elkaar werkt. En die leider is niet persé degene die door de organisatie is aangewezen om de leider te zijn. Iemand neemt de touwtjes in handen, iemand hakt de knopen door, iemand wijst de groep de richting. Iemand weet de andere leden van de groep mee te nemen in de besluiten. Iemand luistert naar de bezwaren van de groepsleden en komt met alternatieve voorstellen zodat het proces weer loopt. Iemand is bereid om naar de formele leiders te verwoorden wat de groep denkt en is bereid de klappen op te vangen.

Er is een leider.

Maar die leider is zijn positie vaak direct kwijt wanneer hij of zij hardop zegt: "Ik ben uw leider."

Dacht het niet. Denken de meesten in de groep. Want eigenlijk houden we helemaal niet van leiders. Leiders sturen, leiders beslissen, leiders hakken knopen door. En lang niet altijd op de manier zoals ik dat wil. Leiders zijn eng.

Dus ontstaan er ingewikkelde patronen.

De leider verzamelt vriendjes om zich heen die steeds harder gaan roepen dat hij of zij de leider is. De formele leider trekt de informele leider dicht tegen zich aan en zegt: "U bent de volgende leider".

Wat meestal weer betekent dat de opvolger leider af is. En de formele leider de touwtjes weer steviger in handen heeft.

In ieder geval ontkent de leider voortdurend de leider te willen zijn. Waardoor minder uitgesproken leiders bij zichzelf denken:"Dan moet ik misschien de leider wel zijn". Die overigens op hun beurt natuurlijk weer ontkennen de leider te willen zijn.

En zo voort.

Soms komt een hele groep op deze wijze in een stuurloze positie. Niemand durft nog naar voren te stappen. De groep presteert niets meer. Alles lijkt te draaien om de vraag wie nu eigenlijk de leider is. En alles lijkt te worden overstemd door mogelijke leiders die in koor hardop blijven roepen de leider niet te willen zijn.

Wat zou het heerlijk zijn als er dan iemand gewoon opstaat en rustig zegt:

"Ik ben uw leider."

En vervolgens een buiging maakt voor de groep.

Een mijlpaal op facebook

2012-01-18T11:29:00.000+01:00

Afgelopen maandag was voor mijn zoon een spannende dag. We hadden regelmatig via sms of whatsapp contact met elkaar. Die avond kon hij, maar wij, zijn ouders, zeker ook, opgelucht adem halen.

Tot mijn verrassing publiceerde hij niets op facebook.

Alles wordt door hem op facebook gezet.

Liefst met 6 uitroeptekens. Hoe onbenullig ook. En over reacties heeft hij niets te klagen. Die buitelen over elkaar heen.

Dit in tegenstelling tot berichtjes die door mij worden geplaatst. Dat is als roepen in een eindeloze ruimte en uiteindelijk, vaag, ergens, je eigen stem als echo terughoren.

Stiekem je eigen berichtje "leuk" vinden. Toch tenminste nog één.

Beetje lullig.

Maar goed, daar gaat het nu niet over.

Deze mijlpaal werd dus niet met de wereld gedeeld.

Ik aarzelde of ik dan iets zou schrijven. Of dat ik hem via sms een herinnering zou sturen. Ik wilde het voor mezelf eigenlijk niet toegeven, maar het hield me bezig. Steeds weer keek ik even of hij het bericht al had gepubliceerd. Maar nee, niks. Het bleef stil.

Het het was nogal een mijlpaal. Na jaren van zoeken en ploeteren was het dan eindelijk gelukt. Als hij in Nieuw Zeeland een hamburger eet met het formaat van een boeing 747, dan moet de hele wereld het weten; een eigen naamplaatje op zijn brievenbus en jawel; een biertje met vrienden....alles mogen we weten en zien.

Maar dit grote nieuws, dit blijft onder de pet.

Het meest stoorde het mij nog dat het mij zo stoorde. Het was toch zijn bericht? Het ging toch over hem en niet over mij? En wat is facebook nu helemaal. Een jaar geleden had ik er zelfs nog nooit van gehoord. En mijn kinderen leefden zich toen al volledig uit op dit medium.

Natuurlijk, ik ben een trotse vader. De hele wereld mag weten hoe geweldig mijn kinderen zijn. Dat gevoel kent iedere vader. Belangrijk verschil met vroeger is dat je nu zoveel mogelijkheden hebt dat gevoel ook daadwerkelijk wereldkundig te maken. Maar de reactie zal dezelfde zijn als wanneer ik het nieuws op mijn werk vertel bij het koffiezetapparaat: trotse vader. En de meesten zal het onverschillig zijn. Of je ziet ze denken: "Heb je hem weer met zijn zoon...."

En nu denken alle lezers zo langzamerhand: maar wat is dan die mijlpaal??

Ik zou zeggen, vraag het mijn zoon.

Want het is wel geweldig dat het hem is gelukt.

Lot

2012-01-14T11:50:00.000+01:00

Joop is altijd bezig. Meestal doet hij iets in de tuin. Zijn eigen tuin of in die van één van zijn buren. Bladeren vegen, onkruid weghalen, takjes wegknippen of domweg de straat een beetje aanvegen.Hij groet je vriendelijk en, als hij daar zin in heeft, maakt hij een praatje.

Niet met iedereen, hij moet je eerst een beetje kennen. Dat duurt een klein jaar en dan vertrouwt hij je voldoende.

Naast Joop woont Maria. Een lieve, maar ook onzekere, oudere vrouw. Haar man is nog geen jaar geleden volkomen onverwacht overleden. Sindsdien loopt Joop haar een beetje na. Je ziet hem meerdere keren per dag het huis van Maria inlopen. Maria schuifelt ook weer regelmatig bij Joop naar binnen.

Joop woont samen met Ruud. Ruud zie je niet zoveel. Hij is introverter. Vriendelijk, maar meer in zijn eigen wereld als je hem tegenkomt.

Regelmatig stopt er een taxi bij Joop en Ruud voor de deur. Met grote rolkoffers vertrekken ze dan naar een verre bestemming. Enkele weken later komen ze beiden bruinverbrand weer terug.

Toen wij nog maar net in ons huis woonden, hadden Ruud en Joop nog een auto. Die werd maar zelden gebruikt. Joop reed, maar dat deed hij met een ware doodsverwachting. Hij vond het duidelijk maar niks. De auto verdween dus al snel uit beeld.

Sindsdien staat de oprit naar de garage vol met grote bloempotten.

Die Joop keurig onderhoudt.

Sinds kort is er iets veranderd.

Ruud gaat dood.

Dat werd enkele weken geleden opeens duidelijk. Ruud was al wat langer ziek, maar het ging opeens snel bergafwaarts.

Er stopt nu meerdere keren per dag een autootje van de wijkverpleging.

Er werd pas geleden een ziekenhuisbed het huis ingereden.

Joop werkt minder in de tuin.

Ze zijn samen nog een keer op vakantie geweest. Ze kwamen beiden weer bruinverbrand terug. Maar ze kwamen wel eerder naar huis. Het ging niet meer.

Hoe lang ze al samen zijn. Ik weet het niet. Het gaat mij ook niet aan. Maar er gaat iets verbroken worden, dat is onafwendbaar.

Iedereen ziet hier tegenop.

Burgers, opgelet! De Téléphone rinkelt....

2012-01-13T13:11:00.001+01:00

Ik maakte deel uit van een groep vrienden die de wereld zou veranderen. We waren zo'n beetje 16, 17 jaar oud. Hoe we zo op het idee kwamen, het is mij volkomen ontschoten, maar in vrij rap tempo werden we anarchist of communist, dichter en liefhebber van de tachtigers: Kloos, Verweij, Perk.

En we schreven gedichten.

Heel veel gedichten.

En we schreven onder mooie pseudoniemen: kassandrus, raro, pjotr, behalve Selma, die schreef gewoon onder haar eigen naam.

En we hadden een eigen tijdschrift: de Téléphone.

We waren er druk mee. Op warme zolderkamers en in Goudse kroegen bediscussieerden we de wereld en onze poëzie. We reisden af naar steden in heel het land om boekhandels te vermurwen ons tijdschrift te verkopen. Overigens, nooit een probleem. We organiseerden in Gouda een cultureel festival, compleet met een tentoonstelling voor beeldende kunst, een dichtersfestival en als afsluiting een popconcert.

Dat popconcert was een onaangename gebeurtenis die ons, zwevend vriendengroepje, weer met onze voeten stevig in de Goudse klei plaatste. Het concert was nog niet begonnen of de plaatselijke motorbende reed het terrein op. Een indrukwekkende hoeveelheid spieren en tatoeages verzamelde zich voor onze kippeborsten. Voor een krat bier zouden ze het concert vrijwaren van ongeregeldheden. Het cynisme ging aan ons geschrokken gemoed voorbij en snel haalden we de gevraagde krat. Dat bleek verkeerd begrepen: dat krat moest vanaf dat ogenblik voortdurend worden aangevuld. De opkomst viel tegen en de beoogde hoofdact bleek een groep oudere heren die hun roem al lang geleden hadden vergaard. Dat moment hadden ze blijkbaar gemist en ze gedroegen zich ronduit belachelijk.

Inmiddels zijn we allemaal getrouwd, de meesten hebben kinderen die soms op hun beurt weer de wereld bestormen, we hebben onze banen en de onvermijdelijke hypotheken.

Allemaal?

Nee, niet Jan Gerben.

Die rijdt alweer ruim twee jaar op zijn geliefde Harley uit 1943 door Amerika.

Geen Zwarten in Vrijhoeven-Capelle

2012-01-12T15:25:00.001+01:00

Hendrik Zwart is nog maar 51 jaar oud als hij sterft. Zijn hele leven heeft hij in Vrijhoeven-Capelle gewoond en daar is hij ook gestorven. Ik heb geen idee wat zijn beroep was.

Van één van zijn zonen weet ik het wel: tapper. Die heeft dus een kroeg gerund, ook weer in Vrijhoeven-Capelle. Hij had overigens een mooie naam voor een kroegbaas: Heiliger.

O ja, het is 1879, 14 februari.

Vanmorgen stond ik in de Heistraat in Vrijhoeven-Capelle. Ik stond voor een oude, gereformeerde kerk. Die was van 1884. Hendrik heeft hem nooit gezien. Dat was overigens een hoop gedoe daar in die tijd met de kerken. Capelle was een gereformeerde enclave in het katholieke Brabant. De mensen uit dit dorp werden dan ook in de wijde omgeving met de nek aangekeken, beschimpt en gewantrouwd. Dat zal Hendrik Zwart ook wel hebben meegemaakt. Niet dat de kerkgangers met een gereformeerde achtergrond hierdoor intensiever met elkaar samenwerkten en elkaar hielpen. Zeker niet, ook hier werden voor de verschillende hervormde geloofsrichtingen verschillende kerken gebouwd die elkaar onderling ook weer diep wantrouwden.

Of Hendrik Zwart zich hier erg druk om heeft gemaakt, dat weet ik niet. Als hij, als één van mijn voorouders, ook maar een klein beetje dezelfde genen heeft als ik, mijn broer en mijn vader, waarschijnlijk niet.

Het dorp is feitelijk één lange weg. Tegenwoordig zijn er een paar zijstraten naar nieuwbouwwijkjes, maar in 1879 waren die er niet.

Dat kan ik zien op een oude kaart die ik ergens op internet vond.

Dat betekende dus lopen. Heel veel lopen. Steeds weer opnieuw over die verrekte, kaarsrechte Heistraat. Een groot deel van je dag ging verloren door het steeds maar weer moeten aflopen van die weg. Op klompen, zo schat ik in, want, alhoewel de voornaamste industrie van het dorp de schoenindustrie was, waren schoenen voor mensen als Hendrik vrijwel zeker veel te duur.

Het dorp kende drie schoenfabrieken. De kans is dus groot dat Hendrik in één van deze fabrieken werkte.

Ik heb twee kinderen van Hendrik kunnen achterhalen: Joost, hij was inderdaad schoenlapper en Heiliger, de kroegbaas. Zeer waarschijnlijk waren er meer kinderen en veel van die kinderen stierven een vroege dood.

Heiliger, de kroegbaas, werkte later bij het spoor. Als spoorwegman kwam hij in Arnhem terecht. Daar is hij gestorven: 41 was hij toen. Zijn zoon, ook een spoorwegman, trok verder naar Amsterdam. En daarmee was de familie Zwart definitief uit Vrijhoeven-Capelle vertrokken.

Ik liep nog even over het kerkhof. Natuurlijk, ook weer aan de Heistraat. Het keek uit over eindeloze en kale akkers. Ik bekeek de verschillende stenen, maar Hendrik of Joost of Antonie of Marinus of Maria of Anna Zwart....ik kwam ze niet meer tegen.

Achteraf de schaamte en het ongemak.

2012-01-11T11:25:00.003+01:00

"Grote zorginstellingen merken nu: de zorg is echt een markt geworden"

Aldus één van de koppen in de Volkskrant vanmorgen. Uiteraard wordt de kop ingegeven door het faillisement van de Zonnehuisgroep en haar overname door Loek Winter en de jeugdzorgorganisatie LSG-Rentray. De overname gaat enkele honderden medewerkers hun baan kosten. De onderliggende gedachte van het artikel is dat de overheid niet langer bereid is om het "omvallen" van grote zorginstellingen te voorkomen door het geven van noodsteun. Als de consequentie van een falend bestuur is dat een faillissement onafwendbaar is, dan is dat maar zo. Met alle gevolgen van dien.

Ik moet het nog zien.

Natuurlijk, de bewindslieden in het kabinet brommen en schuren als het om noodlijdende zorginstellingen gaat, maar dat is toch vooral een kwestie van windowdressing. Ivo Opstelten is de ministers hierin voorgegaan: recht in de camera kijken, en met een beheerste, doch door woede getekende stem, zwaar bassend een paar flinke, vooral flinke, one liners de wereld in helpen:"Het is onverantwoord en we zullen dit nooit pikken."

Zoiets.

En ondertussen gewoon je ding doen.

Want welke minister durft het aan om de zorg van honderden, veelal hoogbejaarde en afhankelijke ouderen van de ene op de andere dag te stoppen?

Probeer dat voor de camera maar eens te redden met een flinke one liner. Lukt je nooit.

Dus dat gaat de gemeenschap geld kosten. Vaak veel geld.

Iedereen begrijpt natuurlijk dat de oplossing nooit gevonden kan worden in een dergelijke situatie. Als een (grote) zorginstelling financieel zo in de problemen is gekomen dat een faillissement of steunhulp onafwendbaar is geworden, is hier een langdurig proces aan vooraf gegaan.

Met bestuurders, toezichthouders, zorginkopers, financiers.

Vaak heeft de inspectie ook al even meegekeken.

En steeds opnieuw blijkt dat het in een dergelijk proces ongelofelijk moeilijk is om ergens het tij te keren: Mea Vita, Philadelphia, Amsterdam Thuiszorg, Zonnehuisgroep, IJsselmeer ziekenhuizen.

Na afloop blijft de schaamte en het ongemak. Bestuurder wijst naar toezichthouder wijst naar zorgkantoor wijst naar overheid wijst naar bestuurder. Soms duikt een ondernemingsraad nog in een procedure om voormalig bestuurders aansprakelijk te stellen. Een toezichthouder blijkt een bekende uit de landelijke politiek en moet accepteren dat hij nog jarenlang zijn falen voor de voeten geworpen krijgt.

Voorlopig zie ik de impasse nog niet doorbroken.

De markt zal het antwoord niet zijn.

Een leider sterft

2011-12-28T12:47:00.000+01:00

Terwijl we in ons deel van de wereld wat in elkaar zakken en ons overgeven aan de grijze, koude, zielloze dagen tussen kerst en nieuwjaar, wordt de andere zijde van de aardkloot geconfronteerd met gebeurtenissen die een voortdurend ingrijpen van hogere machten doet vermoeden.

Het sneeuwt in PyongYang.

Nu sneeuwt het rond deze tijd van het jaar wel vaker, ook daar, maar de grote leider is óók dood. Dat sneeuwen kan dus geen toeval meer zijn. Communistisch regime of niet, hier moeten wel hogere machten aan het werk zijn. Verder is al het bijgeloof natuurlijk verboden.

Niemand kan beweren dat ze in Noord Korea consequent willen zijn. Het enige thema dat er werkelijk toe doet is macht. Dat geldt voor alle dictators: Birma, Syrië. En van die militairen in Egypte moet ik nog zien hoe ze de macht met het volk gaan delen. Voorlopig heeft de macht daar geen gezicht en dat is eigenlijk nog veel enger: je hebt geen idee wie nou precies welk touwtje in handen heeft.

Ik heb mijn hele leven doorgebracht in het vrije westen. Natuurlijk, ook deze vrijheid is relatief en, natuurlijk, de vrije wil bestaat niet en...maar ik heb toch nog altijd sterk het idee dat dit soort overpeinzingen erg te maken hebben met de vrijheid in ons deel van de wereld.

Gefascineerd kijk ik naar de beelden van de begrafenis van de grote leider. Zijn zoon, hij wordt nu de grote opvolger genoemd, loopt schijnbaar onbewogen naast de auto waarop de lijkkist is gezet. De onbewogen beweger, zo noemden de Grieken ooit de goddelijke macht die het leven in werking zette. Vindt hij vast mooi, want ze hebben daar wel iets met mythologie, goden en helden. De menigte aan de kant van de route leeft zich helemaal uit in haar verdriet. In wanhoop stampen en krijsen ze. Ze kijken overigens allemaal ook in de camera en nergens zie ik tranen. Zou ik, als grote opvolger, toch niet prettig vinden.

Maar goed, iedereen belazert elkaar, ze weten het en hebben blijkbaar met elkaar afgesproken dat het zo hoort.

Aan de andere kant...

Afgelopen week ging er nog een leider dood: Vaclav Havel.

Ooit verzette hij zich tegen een totalitair en repressief regime in zijn land. Het grootste deel van zijn leven bracht hij door in de gevangenis. Diezelfde regimes in het oosten van Europa verzorgden regelmatig massale parades waarin het volk, jeugdgroepen, het leger, kilometerslange rijen met arbeiders hun kelen schor schreeuwden om de wereld duidelijk te maken hoe gelukkig ze waren.

Havel was bij die massale bijeenkomsten nergens te zien.

Maar hij was er.

Ergens....

Niks natuurbeheer: een irrigatiedeskundige irrigeert....

2011-12-27T12:54:00.001+01:00

nu tref je in het bos opeens een betonnen rand aan: het restant van een perron

Het was kerst. Onze kinderen lagen met 25 graden Celsius aan een strand in Nieuw Zeeland; wij keken elkaar aan. Wat doe je met kerst? We besloten tot een wandeling. We hadden nog een wandeling liggen over een aantal landgoederen in de omgeving van Zeist. Dat leek ons wel wat.

Landgoed Bornia en landgoed Heidestein zijn zonder twijfel lichtende voorbeelden voor onze staatssecretaris als het gaat om natuurbeheer. Heidestein werd rond de eeuwwisseling 1900/2000 eigendom van de heer Wetstein Pfister, een ingenieur uit Oostenrijk. Hij was irrigatiedeskundige.

En wat doet een irrigatiedeskundige?

Die begint met irrigeren.

Het zanderige stukje grond wat hij bij Zeist had gekocht, de Utrechtse heuvelrug bestond toen nog voornamelijk uit woeste gronden met zandverstuivingen en eindeloze heidevelden, begon hij voortvarend van water te voorzien. Hij plantte bossen, naaldbomen want die groeien ook op zanderige grond en later kwamen hier nog loofbossen bij. Stukje bij beetje werd het oorspronkelijke landschap weggedrukt door de fantasievolle geest van deze heer Wetstein Pfister. Geen actiegroepen die protesteerden of lastige buren die bodemprocedures begonnen, de vele zeldzame zandhagedissen en alle wilde geiten en heideschapen stierven een eenzame dood. Geen haan die hier naar kraaide. Staatsbosbeheer, natuurmonumenten, stichting Das en Boom, het waren fenomenen van een nabije toekomst maar vooralsnog zwaaide je de scepter als je geld genoeg had of een familiaire afkomst die je naam een gouden randje gaf.

Wetstein Pfister bakte ze nog bruiner. Hij legde een spoorlijn aan over zijn landgoed. Een smalspoor weliswaar, maar toch. Het kleine stoomtreintje tufte zijn dochters naar de verschillende perronnetjes op het land zodat ze hun mooie laarsjes niet vuil hoefden te maken in de modder. Die spoorlijn is al lang weer verdwenen. Nu tref je midden in het bos opeens een betonnen rand aan of zie je over een heuveltop een rij eenzame pijlers staan.

Restanten van een fantasie van een rijke ingenieur uit Oostenrijk. Ook hij en zijn familie zijn alweer lange tijd uit zicht. Het landhuis brandde in 1939 tot de grond toe af.

We hebben heerlijk gewandeld. Door de bossen en de kleine stukjes heide die zijn overgebleven. Staatsbosbeheer is inmiddels de baas van het landgoed.

Dat moeten we weten: hele stukken bos zijn alweer weggezaagd, zodat er opnieuw zandverstuivingen kunnen ontstaat.

Want zo is het altijd geweest,

Mijnheer Wetstein Pfister....

kat met kerst?

2011-12-24T17:31:00.002+01:00

De dagen gaan weer lengen. Verstokte atheïsten vieren op 25 december de zonnewende, minder principiëlen en gelovigen kerst. In de praktijk worden de symbolen en rituelen uit beide benaderingen onbekommerd door elkaar heen gebruikt. Hoe je het feest ook beleefd, een goed feestmaal hoort erbij. De symboliek vanuit de christelijke gedachte is niet zo duidelijk: een geboorte van een mensenkind in een stal waar de dieren de feestvreugde verhoogden door ontroerd voor het kind te buigen, niet door als maal te dienen. In geval van de zonnewende, het germaanse equivalent, is de symboliek helder: wanneer je in tijden van schaarste, de winter is voor samenlevingen zonder Jumbo en AH veelal een tijd van schaarste, moet je eten. Eten zoveel je kan. Dik worden, zodat je voldoende reserves opbouwt. Dik zijn was eeuwenlang een teken van welstand. Dikkerds verzekerden je van nageslacht. Dikkerds hielpen je de winter door.

Vervuld van al dit soort gedachten, deed ik onbevangen de deur open toen een dame had aangebeld. Ze wilde direct van start gaan, maar bedacht zich. Ze trok haar handschoen uit en stelde zich aan mij voor. Toen begon ze.

"U bent de eigenaar van die zwarte kat die door de buurt heen zwerft?"

Dat klopt. Eén van onze katten hield ons huis voor gezien toen we hier twee andere katten introduceerden. Nu hebben we over het algemeen zo'n 3 tot 4 katten in huis en al vaak hebben zich wisselingen in de populatie voorgedaan, maar dat is altijd probleemloos verlopen. Deze keer dus niet. Solo, zo heet de kat echt, vond de nieuwe huisgenoten maar niks en besloot zijn heil voortaan buiten ons huis te zoeken. Al vele keren probeerden we hem weer het huis in te halen, maar dat werd niks. Hij begon op zo een luide manier klagend te roepen, mauwen kon je het niet noemen, dat de haren je te berge rezen. Zodra hij ergens een gaatje zag, perste hij zich naar buiten en dan was hij weer voor een paar dagen uit beeld.

Tot overmaat van ramp begonnen verschillende mensen bij ons in de buurt zich het lot van deze zwerver aan te trekken. Ze begonnen hem te voeren. Dat voeren ging blijkbaar in die hoeveelheden, dat Solo steeds dikker werd. En, natuurlijk, steeds minder zin kreeg om zich bij ons te melden. Waarvoor zou hij?

Deze dame was één van die dierenliefhebbers die hem dus was gaan voeren. Dat was één keer leuk, twee keer, maar de derde keer begon hij op zijn klagende toon te vragen waar het eten bleef. En toch maar weer geven, dus Solo begon steeds meer te eisen. Tja, dan is het opeens niet zo'n leuk poesje meer. Niet zielig, maar vervelend en een probleem dat moet worden opgelost.

Dat kwam ze mij dus even duidelijk maken. Het is uw kat en u lost het probleem maar op. Anders, ze kon het niet nalaten, zorg ik wel dat hij in het dierenasiel komt.

We hebben hem vanmiddag maar opgezocht en op een zolderkamer bij ons thuis opgesloten.

Tja, zonnewende, kerstfeest, lichtfeest, iets met vrede....en we willen ook nog wel een keer lief zijn voor een mens of dier. Maar we willen er ook weer geen last van hebben. Niet met kerst, want dan willen we het vooral gezellig hebben.

In ons eigen kringetje.

oefeningen in nederigheid

2011-11-25T13:03:00.001+01:00

Met mijn wens om het interimwerk te verlaten, ben ik dus op zoek naar een vaste baan. Dat levert bijzondere ervaringen op.

Het is sowieso al vele, vele jaren geleden dat ik voor het laatst meedeed in een sollicitatieprocedure. En de wereld heeft niet stilgestaan. Internet, mailverkeer, social media, allemaal nieuwe elementen in de slag om de nieuwe baan. Waar door mij indertijd de zaterdagkrant van de Volkskrant of de NRC werd gekocht voor de advertenties, surf je nu over internet door allerlei banensites: Via Skipr of Zorgvisie naar de internetpagina's van de Volkskrant en NRC naar sites van bekende en onbekende searchbureaus. Je surft wat af. Ook twitter maakt me soms attent op een mogelijke vacature en ik merk dat mijn pagina op Linkedin, sinds ik hier en op Twitter heb aangegeven vanaf januari weer beschikbaar te zijn, opeens druk wordt bezocht.

Het tempo ligt hoog. Voorheen was het ritme te overzien: zaterdag krant kopen en zoeken, zondag brief schrijven en vervolgens de week die hierop volgde afwachten of er een reactie kwam. En op zaterdag begon de cyclus weer opnieuw. Dat loopt nu allemaal achter elkaar door. En,als je wilt, 24 uur per dag. Een mail kan ook om 3.00 uur 's ochtends worden afgeleverd, dat maakt allemaal niets uit.

Ook zijn er zaken die niet zijn veranderd. Voor de posities waar ik op schrijf, is het vrijwel onmogelijk om in de procedure terecht te komen als men je niet kent. Ik reageerde op een aantal advertenties die mij aanspraken, maar in een regio waar mijn netwerk mij niet kan helpen. Kansloos.

Opvallend is overigens dat in de afwijzing door drie verschillende bureaus drie keer vrijwel exact dezelfde zin werd gebruikt om de afwijzing te motiveren:"Na zorgvuldige bestudering van de verschillende CV's, moest ik constateren dat een aantal beter aansloten op de wensen van de opdrachtgever." Een zin die alles zegt en daardoor natuurlijk ook weer helemaal niets. Zo'n communicatieadviseurzin. Zo'n zin waarbij degene die de slechte boodschap moet brengen, opgelucht adem haalt. Zo'n zin waarbij degene die de boodschap krijgt even verstild naar een punt in de verte staart. Zo'n zin.

Daarnaast blijft solliciteren mensenwerk met alle knulligheden die hier bij horen:
1) een afwijzing waarin wordt gezegd dat "na zorgvuldige bestudering...", maar waarvan de aanhef is "Geachte mevrouw/ mijnheer"
2) een afwijzing voor een functie waar ik niet op heb gesolliciteerd,
3) en bovendien het bureau geen enkele reactie meer geeft wanneer ik hen hierop wijs.

Het is een lange oefening in nederigheid.

Ik ken natuurlijk de andere kant van het verhaal op mijn duimpje.

Vele brieven heb ik gelezen, vele gesprekken gevoerd. Soms was het volkomen duidelijk wie voor een plek in aanmerking kwam, soms was het zeer arbitrair. Altijd belde ik de kandidaten die na een gesprek door mij waren afgewezen. Steeds op zoek naar de balans tussen duidelijk zijn en niet willen kwetsen. Dat levert inderdaad wollige zinnen op. Soms vroeg een kandidaat mij om gewoon in alle openheid te vertellen wat mijn oordeel was geweest. En soms, heel soms kon de kandidaat er dan ook tegen.

Soms is het een harde oefening in nederigheid.

Buiten regent het. 1 januari komt snel dichterbij. Ik ga nog maar eens wat surfen op het internet.

Dilemma?

2011-09-08T13:14:00.000+02:00

Marlene Dumas - the schoolboys

Het museum in Gouda heeft blijkbaar een doodzonde begaan: ze heeft een schilderij uit haar collectie verkocht om aan een vrijwel onafwendbaar faillisement te ontkomen.

Het schilderij "the schoolboys" van Marlene Dumas, ik had nog nooit van het schilderij noch van de schilderes gehoord (maar dat zegt vooral iets over mij), is voor ruim één miljoen euro op een veiling in andere handen overgegaan.

En daarmee was het museum gered. En daarmee weer de banen van alle medewerkers. En bovendien behoudt Gouda een plek waar haar rijke geschiedenis voor geïnteresseerden (en dat zijn er dus niet zoveel) inzichtelijk blijft.

En vervolgens vielen alle leden van de brancheorganisatie van musea over de directie van het Goudse museum heen. En werd dit museum uit de organisatie gestoten. Zodat ze de, zo broodnodige inkomsten van een museumjaarkaart kwijt raakt.

Zo helpen we elkaar de winter door.

Ik heb vele voetstappen in het Goudse museum achtergelaten. Het bevat vele leuke, aandoenlijke en boeiende artefacten van het Goudse leven. Inderdaad, er is ook een etage met schilderijen, zonder duidelijke relatie met de Goudse geschiedenis en hier loop ik, toch ook wel liefhebber van deze kunstvorm, meestal snel doorheen. Ik kom voor de apotheek van van Grendel, de gewatteerde cellen voor psychiatrische patiënten (het museum is vroeger een gast- en dolhuis geweest), de verstillende kapel en het kerkzilver uit de Sint Jan, de chirurgijnskamer met afbeeldingen van de Goudse arts Bleuland. Vreemd genoeg wordt in de collectie nauwelijks aandacht besteed aan het roerige patriottentijdperk, waarbij Gouda een volksoproer van Oranjeliefhebbers en zelfs een inval van het Pruisische leger voor haar kiezen kreeg. Maar goed, het blijft een aardige collectie.

Behalve dan die schilderijen. Die hangen er maar een beetje bij.

En het schijnt, aldus de branchevereniging, nu eenmaal volstrekt not done te zijn om een schilderij uit eigen collectie te verkopen. Zelfs als hiermee het museum van de ondergang wordt gered. Zelfs als het verkochte stuk maar moeizaam past in de opgebouwde collectie. Want ja, we hebben met elkaar regels afgesproken.

Men ging zelfs zover het museum te verwijten "onethisch" te handelen. Nu is ethiek volgens mij breder gedefinieerd dan het al of niet toepassen van binnen een stichting afgesproken regels, maar daar stoort men zich natuurlijk niet aan. Ethiek is volgens mij een debat, een afweging, een dilemma.

Maar daar heeft de branchevereniging nog nooit van gehoord. Niks dilemma: er wordt een regel overtreden en die wordt afgestraft.

Musea bevinden zich met onze huidige regering, in guur weer. Het dogma van de markt maakt dat dit soort voorzieningen maar moeizaam de eigen broek kunnen ophouden. Bibliotheken, buurthuizen, musea en al dit soort voorzieningen staan vaak aan een financiele afgrond. Degenen die niet opgeven, gaan op zoek naar mogelijkheden.

En verkopen een schilderij uit de eigen collectie.

Maar dat mag dus niet.

Dat is onethisch.

Drama

2011-09-06T10:28:00.001+02:00

Het is u wellicht ontgaan. Zondag 4 september is Johanna Splinter gevonden. Ze lag in een paar bosjes in een kantorenwijk in Amstelveen. Ze was dood.

Johanna is 89 jaar geworden.

Op 14 augustus is ze verdwenen uit haar woning. De hoogbejaarde vrouw stond op het punt om te worden verhuist naar een verpleeghuis. Thuis ging het blijkbaar niet langer, ze was al lange tijd in toenemende mate dement geworden. Ze wilde niet, zo vertelde haar zoon. Maar het moest, het ging gewoon niet meer.

En toen is ze verdwenen. Spoorloos. Kinderen, familie, vrienden en politie hebben de hele omgeving bij haar huis afgezocht. Nergens.

Ze heeft haar jas aangedaan, een tas gepakt en heeft de deur achter zich dichtgetrokken.

Ze is gevonden in de buurt van een kantoor waar ze vroeger zelf eigenaar van was. Waarschijnlijk is ze "gewoon" naar haar werk gegaan. Maar niets klopte er nog. De omgeving was veranderd. Welk kantoor was het nu eigenlijk? Als ze al mensen heeft aangesproken, dan zullen die verbaasd hebben gereageerd, want welke vrouw van 89 moet nu naar haar werk? Bovendien, het was zondag. Mensen begrepen haar niet. Ze begreep het zelf ook steeds minder.

Ik weet niet meer of het regende op 14 augustus, maar die kans is natuurlijk groot deze zomer. Ze werd moe, kreeg honger en uiteindelijk is ze maar in een paar bosjes op de grond gaan zitten.

Zo gleed ze langzaam weg.

In Noorwegen werd een reconstructie uitgevoerd van het vreselijke drama op Utoya. In Engeland werd nog druk gesproken over de rellen in de Engelse steden. Iemand moet toch schuldig zijn. In Afghanistan kwamen 22 mensen om bij een bomaanslag en de strijd in Libië bleef de boventoon voeren in de media.

Johanna Splinter werd in al dit mediageweld nauwelijks genoemd. Want wat is er nu zo opvallend aan een 89 jarige vrouw die haar jas aantrekt en haar huis verlaat.

Johanna Splinter is gevonden. In een paar bosjes in een kantorenwijk in Amstelveen.

Geen regels meer!

2011-06-16T11:58:00.002+02:00

Cornelis van Poelenburch - de verdrijving uit het paradijs

Vanmorgen las ik een interessant bericht op de website van Skipr (http://www.skipr.nl/actueel/id7857-stichting-voor-ouderenzorg-schaft-alle-regels-af.html):

stichting voor ouderenzorg schaft alle regels af.

Hij is boeiend.

De koptekst bevat namelijk een paradox: op het moment dat je zegt: "we schaffen alle regels af", introduceer je één regel: we hebben geen regels. Maar met het introduceren van die ene regel, verlaat je de door jou gestelde regel: je hebt een regel, waarvan je zegt dat je die niet hebt.

Dit is meer dan een woordenspel.

Want wat zeg je nu eigenlijk wanneer je stelt dat er geen regels bestaan? Dan zeg je dat ieder ogenblik alles volledig kan veranderen. Dat je nergens op kunt vertrouwen. Dat je jezelf en je omgeving steeds opnieuw weer helemaal moet uitvinden.

En bovendien dat dat ook steeds weer verandert.

Dat lijkt mij geen prettige omgeving om in te verblijven. Zeker niet in een zorgomgeving, waar ik mag hopen dat een heel aantal regels gewoon overeind staan: ik denk dan aan bejegening, aan veiligheid, aan zorg- en behandelafspraken. Ga zo maar door.

Ik begrijp natuurlijk ook wel dat dit nooit de bedoeling kan zijn van het experiment. Ik voel ook wel aan van waaruit de gedachte is voortgekomen.

Ik kwam ooit als nieuwe directeur in een verpleeghuis en begon enthousiast een aantal veranderingen door te voeren.

Dat werkte natuurlijk niet.

Er gebeurde helemaal niets.

Ik vond dat de bewoners in het verpleeghuis vooral recht hadden om in een woonomgeving te verblijven. Een omgeving waar zij zich thuis zouden voelen.

Als ik in een huiskamer op een afdeling van het verpleeghuis kwam, vielen mij allerlei zaken op:
1) alle medewerkers liepen in uniform,
2) de artsen liepen meerdere keren per week visite en op sommige afdelingen werden bewoners zelfs geacht zich dan op de slaapzaal bij hun bed te bevinden,
3) fysiotherapie, de kapper, de tandarts en ga zo maar door, bepaalden, zonder overleg met de bewoner wanneer zij met hen een afspraak hadden,
4) bewoners werden op dat ogenblik, waar ze ook mee bezig waren, door vrijwilligers (hardwerkende en betrokken mensen) uit hun woonomgeving geplukt en meegenomen naar de kapper, de tandarts en ga zo maar door,
5) en nergens, werkelijk nergens hing aan de muur van de huiskamer ook maar één foto van de kinderen of kleinkinderen. Kom eens in een gemiddelde huiskamer van een hoogbejaarde buiten het verpleeghuis...

Alles bleek te maken te hebben met de visie op het wonen in een verpleeghuis. Bovendien kwamen veel regels voort uit beheersaspecten: je kan toch niet overal zomaar schilderijen of foto's van alles iedereen ophangen? Dan wordt het een zooitje.

Vond tenminste één van mijn voorgangers.

Bewoners waren dus te gast en de omgeving had te maken met behandeling en verzorging.

Niet wonen.

Dus speelden we ziekenhuisje.

En woonden de bewoners in een omgeving die ook inderdaad niet van hun was. Dat werd voor hen bedacht.

O ja, natuurlijk zijn de bewoners niet voor niets opgenomen in een verpleeghuis. En natuurlijk, soms is er sprake van een intensieve zorgbehoefte of een gecompliceerde behandeling door de arts. Maar daarom hoeft hun hele omgeving toch niet gedomineerd te worden door deze aspecten?

Thuis zijn de mensen toch ook gewoon thuis en bepaalt de huisarts en de wijkverpleegkundige toch ook niet hoe de hele woonomgeving van de cliënt eruit moet zien?

En laten we direct even vaststellen dat ook in de thuissituatie vaak sprake is van een intensieve zorgomgeving en gecompliceerde behandelingen.

We moesten dus in gesprek met elkaar. Over die visie. Over waarom we de dingen deden zoals we ze deden. Dat leverde soms verrassende wendingen op.

De uniformen. Die wilde ik uit hebben en hiervoor in de plaats gewone kleding. En een schort wanneer er bijvoorbeeld iemand onder de douche moest of wanneer er een andere verzorgingshandeling moest worden verricht.

Maar bewoners bleken die uniformen juist prettig te vinden omdat ze zo wisten wie bij de verzorging hoorde en wie niet.

Maar dat betekent dat de bewoners de verzorgende vaak gewoon niet kennen. Dat er teveel mensen zich met de bewoners bezig hielden.

Dus moesten we nadenken over hoe we dit voor de bewoners overzichtelijk konden houden. En hoe de medewerkers zich op een andere manier herkenbaar maakten.

Dat lukte.

Het kostte wel meer tijd.

We hadden dus wel regels. Maar andere dan we gewend waren. Vanuit een andere visie.

Want regels geven ook veiligheid.

Regels zijn nodig.

"Ik wandel in een lange traditie die ik wil eren"

2011-06-04T20:12:00.002+02:00

Eén van de meest indrukwekkende films die ik ooit zag is "Labyrinth". Een film uit 1986. In de film krijgt het tienermeisje Sarah opdracht van haar ouders om op haar veel jongere broertje te passen. Daar heeft ze helemaal geen zin in. Ze moppert dat ze van het jongetje af wil.

Nou, daar weet de kwaadaardige prins Jarret, een prachtige rol van David Bowie, wel raad mee. Hij neemt Toby, het broertje, mee naar zijn paleis. Sarah heeft direct spijt van haar onbeheerste uitval en wil haar broertje terug. Jarret is niet de beroerdste, ze mag hem komen halen. Het paleis van Jarret ligt midden in een uitgestrekt doolhof, dat dan weer wel.

En zo begint de avontuurlijke reis van Sarah door het doolhof. Jarret doet alles om Sarah te dwarsbomen: hij verandert het doolhof voortdurend; vrienden die Sarah willen helpen, worden door hem bedreigd, betoverd of verleid, zodat zij zich tegen haar keren; hij verbreekt alle beloftes die hij aan haar doet en bovendien speelt hij ook nog met de tijd die ze had gekregen om het doolhof door te komen.

Uitgeput komt Sarah op enig moment aan op een uitgestrekte vuilstort. Tussen de enorme bergen vuilnis, vindt Sarah een ruimte waar ze kan schuilen.

Tot haar grote opluchting is de ruimte waar ze terecht komt een exacte kopie van haar slaapkamer. Alles, tot in de kleinste details, klopt. Alhoewel ze heel goed snapt dat ze niet thuis is, wil ze zo graag dat het allemaal wel klopt, dat ze op het bed in slaap valt. En zo verstrijkt de kostbare tijd....

Wanneer ze weer ontwaakt, realiseert ze zich dat ze in de maling is genomen. Dat ze zichzelf in de maling heeft genomen. Op dat ogenblik begeven de wanden van de ruimte het en stroomt het vuilnis in grote golven naar binnen. Niets blijft er nog over van de illusie van haar eigen slaapkamer.

Afgelopen week las ik het slotpleidooi van Wilders, in het proces tegen deze onderkoning. Hij refereerde aan enkele grote namen uit onze geschiedenis: de Witt, van Oldebarnevelt. Beide strijders, aldus Wilders, voor de vrijheid. Hij plaatste zich in dezelfde traditie. Alles leek te kloppen. Velen zullen zijn betoog met instemming hebben gelezen. Velen zullen hebben gedacht dat we eindelijk weer een staatsman hebben die opkomt voor onze waarden. Velen zullen zich in slaap hebben laten sussen.

En zo verstrijkt de kostbare tijd...

As you like it

2011-06-04T17:01:00.001+02:00

Deze week publiceerde de staatssecretaris voor Volksgezondheid haar langverwachte programmabrief langdurige zorg. In dit 35 pagina's lange epistel ontvouwt Marlies Veldhuijzen van Zanten - Hyllner haar visie op de langdurige zorg en met name de zorg voor onze ouderen.

Veel is bekend.

De AWBZ is teveel een allesennogwatverzekering geworden.
De kosten voor de zorg en met name de ouderenzorg, nemen exponentieel toe en dreigen onbeheersbaar te worden.
We moeten wonen en zorg gaan scheiden.
De zorgkantoren, nu nog verantwoordelijk voor de besteding van de AWBZ-gelden, gaan verdwijnen.
Steeds meer zal worden overgenomen door gemeenten.

We hebben het allemaal al met grote regelmaat gehoord.

Al jaren.

Vermoedelijk had deze zelfde staatssecretaris enkele jaren geleden, toen ze nog als verpleeghuisarts voor de Amstelring-Osiragroep werkte, nooit kunnen bevroeden dat onder al deze toen al circulerende voorstellen, balonnetjes, fantasiën en standpunten ooit nog eens haar handtekening zou komen te staan. Als politiek verantwoordelijke. Dat zij zo de geschiedenisboeken in zou gaan.

Als de staatssecretaris die het ontmantelen van de AWBZ - en alles wat hiermee samenhangt - aan zou pakken.

Ik bedoel maar.

Ook politiek is het resultaat van diepgaander, krachtiger stromingen dan al het dagelijkse mediarumoer doet vermoeden.

Maar goed. Als je de programmabrief leest, krijg je de indruk dat Veldhuijzen alles ter plekke verzint en aan het maagdelijke papier toevertrouwt.

"Whole the world is a stage and all the men and women are merely players"

Shakespeare had ons, als gebruikelijk voor deze man, allang door. We mogen onze rol op het plankier spelen. De regisseur zien we niet en soms, heel soms, horen we de souffleur. Ook haar krijgen we niet te zien.

Hoe eindigt die prachtige monoloog van Jacques, de melancholicus in "as you like it", ook alweer? O ja.

"That ends this strange eventful history
Is second childishness and mere oblivion
Sans teeth, sans eyes, sans taste, sans everything"

Verdomd, Shakespeare voorzag zelfs de toekomst van onze ouderenzorg...

Zou hij....?

Het model voor de thuiszorg wat door de staatssecretaris wordt geschetst, lijkt op het Deense model. Ik schreef een verslag van mijn studiereis naar Denemarken. Dit is te downloaden op:http://www.erik-zwart.com/#Dementie

Lente

2011-03-25T12:30:00.000+01:00

Eindelijk weer eens een vrije dag.

Dat is overigens relatief. Mijn vrouw is naar haar werk als ik beneden kom en meestal heeft ze al aan mij gedacht. Voor het geval ik me ga vervelen, ligt er een briefje op de tafel klaar. De verwachting is dat ik dit briefje afhandel voordat ze thuis is. Het briefje bevat zelden een verrassing: het is meestal een opsomming van klusjes die al weken achter me aan zeuren.

Maar toch. Buiten scheen een verrassend krachtig zonnetje, ik hoorde vogels in de tuin en het prille groen van de boomblaadjes prikten door de winterverpakking aan de takken heen. Het wordt lente. Wat kan mij dat lijstje schelen. Ik koos maar voor de activiteiten die mij naar buiten noopten.

Ik moet al tijden mijn OV-chipkaart activeren. De kaart zit allang in mijn portemonnee, maar leidt vooralsnog een zinloos bestaan. Eerst moet iemand een aantal activiteiten verrichten die mij onduidelijk zijn, voordat ik ermee op de bus of in de trein kan springen. Ik naar het station.

Voor mij, bij het loket, stond een dame. Het duurde niet lang voordat ik begreep dat ze boos was. Flink boos. De dame achter het loket wilde iets niet doen waarvan deze dame vond dat ze het wel zou moeten doen. Het bleef volstrekt onduidelijk waar het over ging. De dame, echt een dame in haar uitstraling, formuleerde zorgvuldig maar steeds vileiner haar bezwaren. Keurig articulerend werd de onthutste vrouw achter het loket uiteindelijk uitgemaakt voor "leugenaar" en "fraudeur". De dame wenste er verder geen woorden aan vuil te maken, tot mijn opluchting en draaide zich bedachtzaam om. Ze keurde mij geen blik waardig en verliet statig de ruimte.

De gekwetste vrouw achter het loket stond klaar om de volgende klap op te vangen. Ietwat wantrouwig keek ze mij aan. Het activeren van een OV-chipkaart viel niet onder bedreigd gebied. Opgelucht begon ze met een reeks mysterieuze handelingen. Of ik ook van plan was om met deze kaart met de trein te reizen? Verbouwereerd, de trein valt voor mij onder "openbaar vervoer" gaf ik een bevestigend knikje. Of ik dat ook had aangevraagd? Geen idee. Ze was echter inmiddels weer in een opperbeste stemming en begon mijn falen met nog een reeks intoetsingen te herstellen.

Weer thuis wachtte mij nog een zware klus. Contact zoeken met de belastingdienst. Dat ging alweer direct mis. Een computerstem deelde mij mee dat het sneller werkt als je je burgerservicenummer bij de hand hebt. Ik besloot dat mijn vraag zo algemeen was dat hij zonder burgerservicenummer af te handelen moest zijn. Nog geen seconde later kwam ik in een keuzemenu waarbij ik als eerste verplicht mijn burgerservicenummer moest invoeren. Ik onderbrak de verbinding, zocht mij bsn erbij en maakte opnieuw contact. Mijn vraag bleek minder eenvoudig te beantwoorden als dat ik had ingeschat. Na drie doorschakelingen en steeds opnieuw een wachttijd van een klein kwartier verder, waarbij om de 30 seconden een barse mannenstem mij mededeelde dat alle medewerkers in gesprek waren, kreeg ik eindelijk de juiste man aan de lijn. Het duurde even voordat wij elkaar begrepen. De belastingdienst denkt graag mee, maar wel vanuit haar eigen denkkader. Dat de argeloze burger dit denkkader niet altijd begrijpt, is lastig. Uiteindelijk lukte het mij om de man uit zijn wereld van vanzelfsprekendheden te lokken en opeens begreep hij mijn probleem. Toen losten we het snel samen op.

En ondertussen koerde een turkse tortel in de boom in onze achtertuin en stjilpten enkele meesjes dat het een lieve lust was. Mijn stemming was onverstoorbaar. Ik dankte de man van de belastingdienst voor zijn hulp en wenste ons nog een prachtige dag.

handen wassen na het toiletbezoek!

2011-02-16T14:54:00.000+01:00

Hoe weet je dat je in een verpleeg- of verzorgingshuis bent aangekomen?

Door de briefjes.

De stickers.

De plakkertjes.

Op muren, deuren, bij ramen, op tafels, op karretjes.

Overal briefjes.

Natuurlijk, voor de bezoeker is het handig te weten achter welke deur zich een toilet bevindt. En of deze is bedoeld voor mannen, dan wel vrouwen.

Irritant vind ik al de aanwijzing op een toilet dat deze alleen voor personeel is bedoeld.

Hoezo?

Zijn de andere toiletten niet schoon genoeg? Of krijgt het personeel een exclusief muziekje tijdens het toiletteren? Of wil men geen misverstand over wie personeel is, wie bezoek en wie bewoner? Helpen aparte toiletten bij het maken van dit onderscheid?

Raadselachtig.

Maar er zijn nog veel meer briefjes. Meestal handgeschreven. Of een ijverige medewerker in de nachtdienst is in de weer geweest met een etikettenmaker.

De booschappen zijn zonder uitzondering onbenullig.

Of je de deur wilt sluiten. De ramen moeten meestal ook weer dicht. Of je het licht wilt uitdoen. Of je de stoelen weer op hun plaats wilt zetten. Of je de vuile kopjes in de afwasmachine wilt doen. Of juist niet. Of iemand soms ook de afwasmachine wilt uitruimen zo nu en dan. Of juist niet.

Het hangt er helemaal van af waar iemand zich in de loop van de tijd aan heeft lopen ergeren.

Soms krijg je ook goedbedoelde, maar meestal volstrekt onzinnige adviezen.

Om niets uit het raam te gooien. Of, de mooiste wat mij betreft, om je handen te wassen als je op het toilet bent geweest.

In verpleeg- en verzorgingshuizen wonen mensen. En zij krijgen daarom ook bezoek. Ook werken er mensen. Maar in deze volgorde. Het is in de eerste plaats de woonomgeving van een heel aantal mensen.

Ik ben nog nooit bij iemand thuis geweest alwaar ik aan de lopende band door middel van briefjes aanwijzingen, geboden en adviezen kreeg. Als ik ergens het licht per ongeluk laat branden, dan wordt hier iets van gezegd. En terecht.

Wanneer ik thuis stelselmatig de afwasmachine niet vul met de vuile vaat, gegarandeerd, hier komen gewoon opmerkingen over. En terecht.

Zo gaan volwassen mensen namelijk met elkaar om.

Als we thuis gaan communiceren door middel van briefjes, dan is er iets goed mis. Dan moet ik me om heel andere zaken druk gaan maken.

Ook in een hotel kom ik ze niet tegen. Ja, een sticker waarop staat dat achter een deurtje zich een brandslang bevindt. Maar of ik mijn handen was na een toiletbezoek, dat mag ik gelukkig helemaal zelf weten. En dat ik het licht uit moet doen als ik mijn kamer verlaat, men rekent er gewoon op dat ik een weldenkend mens ben.

Het verwijderen van de briefjes is onbegonnen werk. Binnen 14 dagen hangen ze er opnieuw. Ongelezen. Natuurlijk. Dus een briefje met de tekst "verboden briefjes op te hangen", valt niemand op.

Jammer.

Ik zie daar de humor nog wel van in.

Wat is ruimte?

2011-02-06T15:24:00.001+01:00

Ik zag de vraag op een poster.

"Wat is ruimte?"

Wat er verder op de poster stond, weet ik niet. Deze vraag bleef bij mij hangen.

Wat is ruimte.

Ik liep, toen ik de poster zag, aan de grens van Leiderdorp en verliet de stad via een jaagpad langs de Oude Rijn, richting Koudekerk. We bogen, via de Ruige Kade, af naar Hoogmade en liepen zo de uitgestrekte, groene long van de Randstad in: het Groene Hart.

Ik weet het, longen en hart zijn twee verschillende organen, maar leg dat onze planologen maar uit.

In ieder geval: dáár weet je weer wat ruimte is. Een oneindig laagland. Molens, bomenrijen, uitgestrekte plassen, een kerktoren en een lang lint van auto's die over de A4 naar Amsterdam beweegt, ze vormen het decor van die enorme ruimte. Kijk ook eens omhoog. De hemelboog is hier hoger, véél hoger dan in de stad. En je loopt alleen.

Tenminste, Anita liep natuurlijk ergens voor mij (ze loopt nu eenmaal harder dan ik), maar verder is er niemand. Een leeg land.

Ruimte.

Maar wat is nu die ruimte?

Is het het gebrek aan begrenzing? Flatgebouwen, straten, verkeerspleinen, treinrails? Is het de wind die vrij haar spel kan spelen en mijn gedachten steeds weer wegblaast? Is het nu juist die kerktoren in de verte die mij doet realiseren hoe leeg het tussenliggende land is? Of is het het waaierende geluid van haar kerkklokken? Die zwaan die met suizende vleugels over mij heenvliegt?

Misschien is het wel die hoge hemelboog die mij kleiner maakt.

Het besef dat ik nog vele kilometers moet lopen.

En dat iedere stap er één is.

Door die enorme ruimte.

Dat ik onderweg ben.

Pointless

2011-02-04T18:31:00.001+01:00

Wie kent Alexander Armstrong?

Niemand?

En als ik zeg dat hij een vriend heeft, namelijk Richard....

Nu begint u breed te glimlachen...natuurlijk. Kan niet anders.

Pointless.

Een quiz en haar quizmaster. Ongeëvenaard Brits. Onmogelijk voor Nederland. Een combinatie van meligheid, saaiheid en een gietijzeren format. Iedere avond opnieuw herhaalt Alexander Armstrong op precies dezelfde momenten dezelfde zinnen. Je wéét al wat hij gaat zeggen. Omdat hij het iedere keer zegt. Je merkt het niet als je voor de eerste keer kijkt. Dat is wel knap. Elke keer hetzelfde zinnetje zo zeggen, alsof je het ter plekke verzint. Geweldig.

Het is ook een fantastisch onzinnige quiz. Het gaat helemaal niet om het goede antwoord. Je moet juist op zoek naar dat antwoord waar niemand op is gekomen.

Op het bord verschijnt de vraag. Bijvoorbeeld: "Noem een nummer 1 hit in de UK van de Beatles". Eitje. De vraag is al eerder aan 100 mensen gesteld geweest. Die hebben enthousiast alle nummer 1 hits geroepen die ze konden bedenken. De truc van de quiz is nu dat antwoord te vinden wat door zo min mogelijk mensen is genoemd. Liefst door niemand.

Een deelnemer roept een antwoord. Op een paneel begint een lichtgevende balk vanaf 100 terug te lopen naar de 0. Naarmate de 0 nadert, begint het publiek harder te joelen. Eindigt de balk op 0, dan breekt er een hels kabaal los: pointless. 0 punten.

En daar gaat het om: zo min mogelijk punten verdienen.

Maar pas op. Soms staat er zomaar een antwoord tussen dat gewoon fout is. Dus wel een enorme Beatle hit, maar geen nummer 1 hit in de UK. Dat levert 100 punten op. Richard, de vriend van Alexander, mag nu meestal iets roepen. Hij doet dat gevat, provocerend en meestal leuk.

Alexander lacht nooit voluit. Hij kijkt schalks in de camera en trekt zijn wenkbrauwen omhoog. Altijd. Het publiek joelt. De sfeer zit er goed in.

En morgenavond weer. En die avond erop weer. Al vele jaren lang.

Wat hier nu eigenlijk de zin van is?

Niks. Helemaal niks.

Pointless.

De droefheid van dingen

2011-02-04T13:24:00.000+01:00

Vlak bij waar ik kantoor hou, is een winkelcentrum.

Ik loop hier soms tussen de middag even heen om bij de visboer een bakje kibbeling te halen.

Op de hoek zit een Thais restaurant.

Ooit, in Basel, at ik eens Thais. Ik weet echter niet meer hoe dit toen smaakte. Ik associeer het met Indonesisch eten, maar kan me hier natuurlijk ernstig in vergissen.

Enfin.

Op enig moment viel het me op dat op de deurmat van het restaurant, de stapel post groeide. Ook was het restaurant ineens Tha's geworden: de neonletter "I" was verdwenen. Dit werd niet hersteld en de stapel post en kranten bleef gestaag groeien.

Ondertussen werden klanten nog steeds door een briefje vriendelijk verzocht om voor hun afhaalmaaltijden de deur aan de zijkant te gebruiken. Ook de openingstijden bleven al die tijd ongewijzigd. Tenminste, volgens weer een ander briefje dan.

Na enkele weken hing er een poster op het raam. Er werd een faillissementsverkoop aangekondigd. Door de ramen kon ik zien dat alle spullen van het restaurant, van ovens en afwasmachines tot kopjes en glazen, in de ruimte werden verzameld. Het was een internetveiling en mensen werden aangespoord om hier hun succes te beproeven. Het werd voorgesteld als een leuke wedstrijd. Altijd prijs.

Ik denk dat ze de bank bedoelden?

De veiling was blijkbaar op enig moment achter de rug. De spulletjes konden worden opgehaald. Alsof ze een peepshow in een drukke winkelstraat verlieten, schoven mannen soms met een oven of met een lading bestek, zo stiekem mogelijk naar buiten. Het was geen feeststemming, ondanks alle prijzen.

Het restaurant was nu helemaal leeg. Ook de post was verdwenen. Het was nog steeds een "Tha's" restaurant. Het maakte niet meer uit.

Gister werden ook alle leidingen en onverkoopbare onderdelen van het restaurant verwijderd. De ruimte lag vol met sloopmateriaal.

Al die tijd heb ik geen Thai gezien.

raadsels

2011-02-02T17:48:00.004+01:00

Zijn manier van lopen zit tussen hollen en slenteren in. Snel schuifelen, zoiets.

Hij spreekt geen Nederlands.

Tenminste, als hij mij iets brengt, duwt hij dit letterlijk in mijn handen en mompelt iets onverstaanbaars. Hij kijkt me niet aan en draait onmiddelijk weer om.

Hij sjouwt met afvalbakken, met linnenkarren, met servieswagens volgeladen met kopjes en schotels. Hij bemoeit zich niet met de mensen in de hal. Hij werkt. Hij werkt hard.

Geen idee welke nationaliteit hij heeft. Geen idee wat hij van zijn werk vindt. Geen idee of hij zich realiseert dat hij in een verpleeghuis werkt.

Ikzelf werk niet in dit verpleeghuis, maar kom hier regelmatig omdat voor de thuiszorg de planners in dit verpleeghuis gehuisvest zijn. En enkele thuiszorgteams. Ik ben de baas van de thuiszorg. En steeds kom ik hem hier tegen.

Wie is zijn baas? Hoe communiceert zijn baas met hem? Hoe weet hij wat hij moet doen?

Het is een van die raadsels die ik dagelijks tegenkom. Die mij fascineren.

Nog zo een. Gister liep ik naar mijn kantoor. Een oudere man kwam me tegemoet. Hij zag er slordig gekleed uit en hij liep sloffend. Hij keek naar de straat. Toen ik hem passeerde, draaide hij onverhoeds zijn hoofd en brulde "lul" tegen me. Ik begon te lachen en hij gaf me een stralende lach terug.

Geen idee wat er gebeurde. Waarom dit gebeurde. In ieder geval liepen we allebei met een grote glimlach verder.

De humor ligt op straat.

Vandaag moest ik in Amsterdam betalen voor een parkeerplaats. Dat is tegenwoordig een heikele opgave. Je moet heel precies door een menuscherm heen, op enig moment moet je je kenteken opgeven (procedure onderbreken, naar je auto lopen en kijken, weer achterin de rij gaan staan).

Inmiddels was het begonnen te regenen. Hard. Voor mij stond een vrouw net zo te stuntelen als ik. Op enig moment moest ze betalen en ze probeerde haar pinpas door een afdichtingsrand van het apparaat te halen. Dat werkte niet. Ze probeerde de andere kant van het apparaat. Dat werkte ook niet.

Ik tikte op haar schouder en ze sprong van schrik een eind in de lucht. En ondertussen werd ik natter en natter.

Ik probeerde haar duidelijk te maken waar ze haar pas in moest duwen. Ze liep echter verschrikt weg.

U heeft nu een eigenaardig beeld van mij.

Van die raadsels, bedoel ik.

Kopje koffie?

2011-02-01T09:17:00.000+01:00

Afgelopen zondag waren we op de koffie bij moeder An.

Met heel Nederland.

Tenminste, degenen die met ons keken naar de televisie op Nederland 2. Dat zullen er niet zoveel zijn geweest met alle sensatie en sterrenglitter op de omliggende kanalen.

Psychiatrische patiënten doen het nu eenmaal niet zo goed. Tenminste, niet zolang ze niet te gast zijn bij Paul de Leeuw of een of andere freakshow. Maar dan gaat het ook om heel andere zaken. Kun je lachen of griezelen of tevreden zijn met je eigen lot.

Maar goed.

“Effe bij moeder An” is een initiatief van een wijkverpleegkundige, Elma de Wolf. Nadat ze zelf door een depressieve periode was heen gekomen, merkte ze dat er nergens een plek was waar ze gewoon even kon zijn. Een kop koffie drinken, een praatje. Geen bijbedoelingen, niet op basis van een zorgplan, niet op afspraak. Gewoon ergens binnen lopen waar mensen je kennen.

We maakten kennis met verschillende van haar gasten. Een blinde man die door de huiskamer van Elma weer onder de mensen kwam. Een jongen die in de gevangenis had gezeten en nu het eten voor enkele bejaarde gasten klaarmaakte en hen zorgzaam opving. Een man die niet sprak en iemand die nooit alleen was: de hele dag door hoort hij stemmen en reageert hier op. Gewone mensen die elkaar opzochten.

Behalve Cobie, dat was een angstig musje die haar kamer niet uit durfde.

Elma belde haar soms op of ging naar haar toe. Ook brachten ze haar iets van het eten als dat overbleef. Cobie zorgde namelijk niet voor zichzelf.

Elma zorgt ook voor beginnende kunstenaars. Door een inbraak is het Onno Meijer fonds in één keer al haar geld kwijtgeraakt. Elma organiseert een veiling om het fonds weer op weg te helpen.

Ze pakt gewoon aan.

Wat moet ik er nog meer over zeggen.

Ze is geweldig.

http://www.effebijmoederan.nl/

Wie?

2011-01-22T13:05:00.000+01:00

Het was weer een week volgepropt met grootse gebeurtenissen.

Een 18-jarige jongen bleek al drie jaar te zijn vastgeklonken aan de muur van een gesticht; hoge ambtenaren en ministers stelden meer belang aan hun politieke doelen dan aan hun eigen integriteit; een democratisch gekozen dictator ontvluchtte zijn land maar veel van zijn minsters bleven stug doorregeren; een van top tot teen getatoeëerde jongen bleek de lieveling van sms'end Nederland en tenslotte bleek KPN er een eigen helpdesk voor BN'ers op na te houden.

Zo worden we dag in dag uit meegesleurd door de voortsnellende golven van het bestaan. Soms kijk ik stiekem naar mijn boekenkast, goed gevuld met onder andere studies geschiedenis en bedenk glimlachend dat vele eeuwen menselijk bestaan kunnen worden samengevat in een beperkt aantal pagina's. Weliswaar verschijnen over de verschillende tijdvakken vaak meerdere, soms vele verschillende studies, maar iedere studie op zichzelf betekent een enorme reductie van gebeurtenissen. Iedere beschrijving zou anders zinloos zijn.

Het is de vraag of Brandon of Ben de geschiedenisboekjes gaan halen. Scheepbouwer, die zal wel ergens een hoekje krijgen. Iemand die zijn aandeelhouders en BN'ers zo vertroetelt, verdient een plekje in de eeuwigheid. Maar zal in onze geschiedenisboekjes nu de analyse worden gemaakt dat anno 2011 onmenselijke toestanden heersten in onze opvang- en ziekenhuizen? Dat Brandon dus exemplarisch was voor onze zorg van behoeftigen?

Natuurlijk, als de omstandigheden van Brandon kunnen worden verbeterd, dan moet dat ook gebeuren. Vooralsnog hoor ik hierover vooral meningen en emotionele oprispingen, ik hoor weinig feitelijke mogelijkheden. De suggestie om de knul maar op te sluiten met TBS-gestraften zodat hij meer bewegingsruimte krijgt, lijkt mij tenminste weinig realistisch. Moet ik natuurlijk toch ook even denken aan al die gevangenen met psychiatrische problematiek. Waarvan zo nu en dan (als er niks anders te melden is), ook wordt geroepen dat dit echt zo niet kan. Waarvan moet worden vastgesteld dat media en politici hier beduidend minder hard voor lopen, want een verslaafde kruimeldief met schizofrene trekken, dat verkoopt natuurlijk weer een stuk minder dan een Brandon die er gewoon uitziet als een blozend stuk Hollands welvaren.

Dus, waar staan we nu, na een week vol golvende emoties en stoere taal?

Een staatssecretaris die de moed heeft om de jongen zelf op te zoeken. Die vervolgens verklaart dat zij ook geen mogelijkheden ziet om op korte termijn met andere oplossingen te komen. Een tweede kamer die in een spoeddebat heeft verklaart dat dergelijke situaties onwenselijk zijn. Behandelaars en begeleiders die het hier helemaal mee eens zijn maar tegelijkertijd zeggen tegen de grenzen van hun kunnen aan te lopen. Een moeder die, volkomen begrijpelijk, overal heeft geroepen haar zoon iets anders toe te wensen, maar tegelijkertijd aangeeft dat ze hem thuis gewoon niet aan kan. Twee moraalridders die glimmend van hun overtuigde gelijk, een verzorgster aan tafel uitnodigden die zei zelf ook bang te zijn voor Brandon maar ook wel vond dat het anders zou moeten (en kwam met de oplossing van een TBS-kliniek).

En ondertussen, in de bossen bij Ermelo, zit Brandon in zijn kamer.

In een tuigje.

Vastgebonden aan de muur.

Omringt door verzorgers die, aangeslagen door alle kritiek, toch weer 24 uur per dag de zorg voor hem op zich nemen.

En zijn moeder komt ongetwijfeld vanmiddag bij hem op bezoek.

Ze zullen niet de geschiedenisboeken halen.

We zullen ze weer vergeten.

Blijf bedanken, altijd iedereen bedanken

2011-01-08T19:40:00.000+01:00

We liepen ruim 300 kilometer. Van de Ierse zee naar de Noordzee. Het pad had een toepasselijke naam:

het coast to coast pad.

Veel is leuk aan deze wandeling: de natuur, de afwisseling, de dorpen, het engelse eten, het bier. Maar zeker ook de Engelsen.

Die kom je hier namelijk voortdurend tegen.

Engelsen lijken op ons, maar vergis je niet. Ze denken en doen anders. Je vergist je zomaar.

Het hotel stond ergens in een lieflijk dal. Het dorp bestond uit een handvol oude huizen, een kerk, een kerkhof en dus dit hotel. Het werd gerund door een vroegere RAF-officier. Hij voldeed aan alle cliché's: grote snor, kaal hoofd, luide stem. Wij liepen door de bar richting de eetzaal. Dat was fout.

"Have you been shouted in?"

Riep hij ons na. We draaiden ons verbaasd om. In Engeland ga je nooit zomaar in een restaurant aan een tafeltje zitten. Nooit. Zelfs niet als alle tafels onbezet zijn. Je meldt je en je vraagt vriendelijk of er een plaatsje voor je is. Vervolgens zijn er een paar mogelijkheden. In een pub, of in dit plattelandshotel, bestel je je eten en je wacht aan de bar totdat iemand je aan tafel uitnodigt. Het eten komt dan direct met je mee op tafel.

Nog zo één: praat in understatements en zeg vooral niet precies wat je denkt. Tijdens de wandeling stonken we hier in het begin voortdurend in. Als in de wandelgids (een engelse gids) relativerend wordt opgemerkt dat de heuvels wel wat pittig kunnen zijn... Nou, bereid je maar voor. Dat wordt een helse tocht. Steil omhoog en dat kilometerslang. Engelsen snappen dit. Die horen vertellen dat het pad door het bos zo hier en daar misschien wat lastig loopt en ze keren resoluut om en nemen een alternatief pad. Wij niet, wij denken te horen dat het dus wel meevalt en lopen enkele uren struikelend en slippend over een loodrecht dalend pad vol losliggende en meerollende stenen. Geen Engelsman te zien.

Een laatste. Blijf bedanken. Altijd iedereen overal voor bedanken. Dat doen zij ook. Altijd. Je loopt de winkel uit zonder iets te kopen en de verkoper bedankt je. Je vraagt iemand de weg naar het toilet en je wordt bedankt. Buigen hoeft niet, het is een talig volk. Maar blijf danken.

Zo zijn we, genietend, door Engeland heen gelopen. Bevolkt door een schitterend volk.

Engelsen.

Het coast to coast pad wordt uitgebreid beschreven op deze website: coast to coast pad

Stumpers, we zijn stumpers

2011-01-08T11:46:00.001+01:00

Gelijkenis van de blinden - Pieter Breughel

Pijn heeft geen geheugen.

Begin dit jaar werd ik enige maanden geplaagd door een hielplaatontsteking. Neem maar aan dat dit tijdens het lopen een scherpe pijn oplevert, met name als je 's ochtends uit je bed springt. Dat geeft een heel aparte vorm van ochtendgymnastiek om maar vooral overeind te blijven, vooruit te komen en tegelijkertijd de scherpe pijn te verbijten.

In het najaar vroeg mijn vrouw me op enig moment of ik nog last had van die pijn onder mijn voet...

Het was weg.

Gewoon verdwenen.

Ik piekerde me suf, maar ik kon me niet het moment herinneren dat ik pijnloos uit mijn bed was gesprongen. Het leek wel of het er nooit was geweest. Ook kon ik me niet herinneren hoe de pijn precies had gevoeld. Ik wist alleen dat het pijn had gedaan, onderaan mijn voet. Maar hoe en waar precies, en hoe lang het geduurd had, daar had ik geen herinnering aan.

Ons gehoor hoort maar de helft.

Gister zat ik de hele dag te vergaderen. De besprekingen waren intensief en de wisselende groep deelnemers was geconcentreerd. Het ging ook wel ergens over.

Op enig moment viel de electriciteit uit.

Licht ging uit. Koffiezetapparaten werden zinlose bouwsels van blik en plastic. Computerschermen werden zwart. En de luchtverversing viel uit.

Behalve het duister, daalde er een weldadige rust in de kamer neer. Allerlei bijgeluiden vielen weg.

Nooit, op enig moment, ben ik me bewust geweest van al die geluiden in deze omgeving.

Ik hoorde ze domweg niet.

Totdat ze er niet meer waren.

We zien ook maar de helft.

Vanmorgen liep ik met de honden naar het parkje. Het was stil op straat. Er stonden enkele auto's half op de stoep geparkeerd. Ik wrong mij tussen deze auto's en de heg aan de andere kant van de doorgang door. Dat ging gemakkelijk, de honden trokken mij er rap doorheen.

Door een autoruitje zag ik opeens een flits van een passerende fietser. Ik keek nog om, maar de auto's verhinderden mij het zicht.

Als ik de flits niet had waargenomen, was ik me er nooit van bewust geweest dat, behalve ikzelf met de honden, op nog geen 2 meter afstand van mij, nog iemand anders op straat was.

Ik had hem of haar gewoon niet gezien.

Ik zou ook onder ede hebben getuigt dat er, behalve ikzelf, niemand op straat was geweest.

We zijn stumpers. Ons past bescheidenheid.

Groot nieuws!

2011-01-06T13:58:00.001+01:00

Nu hebben we iemand die zijn gezonde verstand blijft gebruiken, is het weer niet goed.

Het was natuurlijk wel Welten die het zei en hij is een belangrijke politieman. Blijkbaar gelden voor hem andere waarden.

Dat probeerden verschillende kamerleden mij tenminste duidelijk te maken.

En dat deden ze op de inmiddels gebruikelijke blazende en opgewonden wijze. De heer Brinkman, zelf ooit politieman, sprak zelfs over de vooruitzichten op een politiestaat.

Waar ging het allemaal over? Over een nog niet bestaande wet over het dragen van boerka's. Begrijp me goed, ik ben geen liefhebber van boerka's en ben ook kritisch over het dragen van een dergelijk kledingstuk. Maar dat ben ik ook over de gewoonte van mijn zoon, en met hem vele, vele andere jongemannen, om een broek halverwege de heup te dragen.

Toch zou ik verbaasd, sterker, verbijsterd zijn als hier een verbod op zou komen en mijn zoon om die reden als halve crimineel kan worden beschouwd door deze, inderdaad, absurde gewoonte van hem.

Of jonge meisjes die over straat gaan met hun buiken bloot en als bovenkleding een extreem strak truitje. Vind ik ook bedenkelijk en, als vader, zou ik hier een stokje voor steken. Maar een wet die dit gedrag verbied?

Tegelijkertijd zie ik de heer Brinkman en, met hem, vele van zijn collega's gedrag vertonen waar ik me ook zorgen over maak. Bijvoorbeeld de voortdurende neiging om, met de in razend tempo op ons afkomende actualiteiten, direct voor de camera allerlei zaken te gaan roepen. Wat dan onmiddellijk als groot nieuws verder wordt gezonden.

Bijvoorbeeld een Diederik Samson, hé, ook tweede kamerlid, die voor de camera begint te roepen over het chemiebedrijf wat gister in brand stond en over rapporten van jaren geleden. Toen zouden er zaken niet op orde zijn geweest. Werd onmiddelijk overgenomen door andere media en kranten en daar ga je.

En zo roepen we elkaar maar na en hollen we als dolle kippen zonder kop door de dagen heen. Zo vullen we onze gesprekken en alle kostbare zendtijd.

Geef mij Welten maar: laten we allemaal maar weer eens zelf wat meer nadenken.

In stilte graag.

Hoe ruikt urine?

2011-01-05T14:46:00.001+01:00

"Laat mij eens ruiken?"

Enigszins bevreemd overhandigde ik de po aan de arts. De po zat vol met urine van een patient die al dagen buikklachten had.

Hij hing met zijn neus boven de urine en snoof eens diep in.

Nou, hij wist het wel. Hij liep naar de verpleegpost en schreef wat medicatie voor.

Dat zijn we niet meer gewend. Een dokter die aan de pis ruikt, met zijn vingers de consistentie van poep beoordeeld of vol interesse de spuug in een sputumbakje bekijkt.

Deze dokter deed het wel. Hij verfoeide al zijn nieuwbakken collegae die altijd maar begonnen met het afspreken van allerlei laboratoriumonderzoeken. Een laboratoriumuitslag levert een mooi formuliertje op met allerlei aangetroffen waarden van bestanddelen van het afgenomen materiaal, al of niet afwijkend. Meestal hadden ze op dat moment de patient nog maar even vluchtig aangehoord.

Overigens, deze dokter vergiste zich zelden in zijn diagnose. Hij werd beschouwd als een zonderling, maar wel een die meestal gewoon gelijk had.

Er was ooit een tijd dat ik met enige regelmaat de oliestand van mijn auto bekeek. Ik moest dan de motorklep opendoen. Ergens achter het motorblok stak een ijzeren staaf met een oog als uiteinde, omhoog. Die moest ik er dan uittrekken, vervolgens met een doek de olie eraf wrijven om vervolgens de staaf opnieuw in het motorblok steken en weer omhoog trekken. Ik kon dan aflezen of er nog voldoende olie aanwezig was.

Tegenwoordig maak ik alleen de motorklep nog open om ruiterwisservloeistof aan te vullen. Voor de rest vertrouw ik op de vele metertjes en lampjes die mijn dashboard rijk is. Een computer registreert alles voor mij en ik heb, eerlijk gezegd, geen idee wat ik zou moeten doen als er iets gaat branden of piepen. Ja, natuurlijk, de ANWB bellen.

De laatste jaren heeft het genereren van managementinformatie voor zorginstellingen een hoge vlucht genomen. Ik hoef mijn pc maar aan te doen en ik kan op allerlei schema' s en tabellen zien of we op de goede weg zijn. Of niet. Mijn rapportages schrijf ik aan de hand van deze digitale informatie.

Als ik niet oppas kom ik niet meer op de afdelingen waar het werk wordt gedaan. Alle informatie krijg ik immers achter mijn bureau panklaar gereserveerd.

Toch?

Daarom loop ik nog steeds graag een dagje mee met de medewerkers. Dan ruik ik weer de pislucht of ik zie wat er gebeurt als het ziekteverzuim hoog is. Ik ervaar hoe men al of niet met elkaar samenwerkt en ik zie welke achterlijke consequenties van door mij achter mijn bureau bedachte " maatregelen" kunnen hebben.

Dan heb ik al die cijfers echt niet altijd nodig.

Ik weet gewoon wat er aan de hand is en wat er moet gebeuren.

Angst

2011-01-01T15:51:00.000+01:00

Eén van onze honden is bang voor mij.

Dat heeft niet zoveel met mij te maken. Maar ik ben in haar ogen de baas in huis. Ik heb een zware stem, ik ben lang en ik ben zwaar. Dan ben je in het brein van een hond al snel de baas.

Zij heeft in haar leven één ding geleerd: om heel bang te zijn voor de baas.

Ze is namelijk een voormalige fokhond van een illegale broodfokker uit België.

Uit haar schichtige gedrag kun je een beetje opmaken welke lessen deze fokker haar in haar leven als fokhond heeft geleerd.

Nu ontstaat er een merkwaardig fenomeen.

Ik kom de huiskamer binnen met geen enkel andere bedoeling dan een kop koffie voor mezelf te zetten.

Zodra ik de kamer binnenkom, stuift deze hond weg. Meestal gaat ze bij de schuifdeur naar de tuin zitten. Niet dat ze hierdoor weg kan, maar het lijkt haar de meest veilige plek op dat moment.

Ik zet een kop koffie en loop naar de bank in de televisiekamer. Dan passeer ik de schuifdeur naar de tuin.

De hond trekt weer een razendsnelle sprint, weg van mij.

Voor mij heeft mijn aanwezigheid en mijn handelen geen enkele relatie met de aanwezigheid en het handelen van de in de huiskamer levende dieren. Meestal klopt dat ook.

Maar deze hond doorbreekt het patroon. Of ik het nu leuk vind of niet, of ik het nu wil of niet, zij zorgt wel dat mijn aanwezigheid relatie krijgt met haar handelen.

Ze is immers bang voor mij.

Dit is onontkoombaar. Wat ik ook doe of laat altijd zal zij op mij reageren. Altijd. En altijd zal zij laten zien dat ze vooral angstig is.

En hond.

En ik ben voor haar de baas.

Dus zal ze ook weer naar mij toekomen en haar aanhankelijkheid tonen.

Ze is gevangene van haar eigen angst en haar instincten. Onontkoombaar.

Soms laat ik me meetrekken in haar gevangenis. Dan raak ik gefrustreerd door haar achterlijke gedrag. Ik schop haar niet. Ik sla haar niet. Haar angst vind ik dan onredelijk.

En dat is precies wat het is.

Onredelijk.

Het heeft niets met verstand te maken. Het zijn diep ingesleten gedragspatronen. En ze heeft geen mogelijkheid om hier van los te breken.

Het is niet anders.

Maar een goed gesprek zou welkom zijn.

Kleuterschool

2010-12-31T11:07:00.000+01:00

een willekeurige kleuterschool in 1968

Zou ze nog leven?

Het is wonderlijk hoe de menselijke geest soms werkt. Vanmorgen werd ik wakker met deze vraag. Nota bene over iemand aan wie ik liever niet terug denk.

Juffrouw Meester.

Zij was mijn juf toen ik op de kleuterschool zat. Die naam, die had ze ook niet zelf uitgekozen.

Het was in Castricum. De kleuterschool was een houten gebouwtje, drie straten verder bij ons in de woonwijk. Omringd door bomen en veel ruimte om te spelen.

Ik heb nog wel eens een foto van haar gezien. Omringd door heel veel kleuterkinderen. Ik zit ver bij haar vandaan. Zij droeg een in die tijd moderne, hoornen bril. Een lange vrouw met het haar hoog opgestoken in een knot. Licht mantelpakje. En natuurlijk lachen. Dat moest ook in 1968 al. Lachen voor de foto.

Om de één of andere reden had ze de pik op mij.

Ik zal ook toen wel al stronteigenwijs zijn geweest. Altijd alles beter weten. Altijd het laatste woord. Ook "keek ik met mijn handen", zoals mijn moeder zei. En ik was druk. Een baasje. Mijn opa noemde mij: "de kleine commissie."

Maar ik was ook 4 jaar oud.

Dan kun je toch niet zo heel veel zelfinzicht verwachten.

Als een kind jarig was, mocht het in de hal van het gebouwtje spelen. Daar stonden enorme houten blokken. Kon je prachtig hutten mee bouwen. En de jarige mocht een ander kind uitkiezen om samen mee te spelen. Behalve Erik. Die mocht nooit meedoen van de juf.

Op een dag fietste een achterbuurmeisje achter mij aan. Helemaal naar de kleuterschool. Op haar driewieler. Ik had Esther een paar keer gezegd dat ze terug naar huis moest. Maar dat verdomde ze. Dus kwamen we samen op het schoolplein aan. Juffrouw Meester was furieus. Ik raakte gefrustreerd, want wat kon ik er nou aan doen? Ik moest Esther terug naar huis brengen. Ondertussen waren de andere kinderen naar binnen gegaan. Ik huilde, terwijl ik het schoolplein weer afliep.

Achter me hoorde ik getik op het raam. Ik draaide me om en zag hoe de hele klas joelend en wijzend voor het raam stond. Juffrouw Meester stond steels lachend, wat op de achtergrond. Ze greep niet in.

Ze zal nu ergens rond de 70 zijn.

Het heeft lang geduurd voordat ik begreep dat ik zelf ook een rol speel in dit soort conflicten. Dat het ook met mij te maken heeft. Dat ik het kan beïnvloeden.

Daar hebben anderen mij mee geholpen. Door te spiegelen. Door te confronteren. Door soms even over mijn bol te aaien.

Maar juffrouw Meester hoort niet in dat rijtje thuis.

Een wereld achter cijfers

2010-12-30T10:09:00.001+01:00

In Denemarken woont slechts 15 % van de dementerende ouderen in een intramurale instelling. Ik bedoel hiermee 15% ten opzichte van de Nederlandse situatie. Waar dus in Nederland 100 dementerende ouderen in een verzorgings- of verpleeghuis wonen, zijn dat er in Denemarken slechts 15.

Die andere 85 wonen gewoon thuis.

In Denemarken zijn een aantal zaken wettelijk verankerd. Zo is het domweg verboden om mensen tegen hun wil ergens op te nemen en/of op te sluiten. Je kunt dus in Denemarken in ieder verpleeghuis of in iedere kleinschalige woonvoorziening gewoon naar binnen lopen. Of juist weer naar buiten.

Het vastbinden van ouderen op bed of in een stoel is in dit land dan ook helemaal geen onderwerp van gesprek: het gebeurt domweg niet.

Dan kan het niet anders of ze krijgen vast veel sederende (sufmakende) medicijnen, die Deense ouderen.

Noppes.

De arts is in vrijwel alle gevallen de huisarts. Die speelt een zeer bescheiden rol in het hele begeleidingstraject van dementerende ouderen. Eigenlijk vooral de rol van huisarts, maar dan op die gebieden die specifiek des dokters zijn: diabetes, hart- en vaatziekten en ga zo maar door.

Niet bij dementie.

Want dat beschouwt men helemaal niet als een medisch probleem.

Het is in Denemarken veel meer een maatschappelijk probleem.

En die kan door een dokter niet worden opgelost.

Dat doet-i dan ook niet.

Het is veel meer een vraagstuk voor de gemeente, de woningbouw, sociaal/ maatschappelijk werk en soms de politie. Die werken dan ook intensief met elkaar samen.

En burgers wordt voortdurend vertelt dat dementie er gewoon bijhoort. Bij het ouder worden. En dat dementerenden er dus gewoon bijhoren. Die stop je niet weg, die probeer je te helpen.

Nog even: van de 100 dementerenden die in Nederland zijn opgenomen in een verzorgings- of verpleeghuis, wonen er in Denemarken dus nog 85 thuis.

Het zijn dus geen mooie praatjes.

Is alles dan ideaal in Denemarken?

Natuurlijk niet. Ook zij ervaren de begrenzingen van hun systeem. Het grootschalig slopen van intramurale voorzieningen heeft men gestopt. Hier en daar gaan stemmen op om toch weer wat bij te bouwen. Het koste wat het kost thuis handhaven van dementerende ouderen, gaat soms ten koste van juist die dementerende oudere.

Natuurlijk kennen ze ook hier dilemma's. Natuurlijk kent ook dit systeem haar criticasters.

Laat onverlet dat van de 100 dementerenden die in Nederland zijn opgenomen, er in Denemarken nog 85 gewoon thuis wonen...

het verslag van mijn studiereis naar Denemarken (2008) is te downloaden op mijn website: http://www.erik-zwart.com/#6

Hoe regel je een stage in Denemarken?

2010-12-29T11:23:00.002+01:00

Arhus, museum of art

Januari 2008 was een wonderlijke maand.

Ik kreeg, geheel onverwacht, via de post, een gloednieuwe camera van Canon toegezonden. Mijn eigen camera, toen ruim 5 jaar oud, had ik voor een reparatie opgestuurd. Die bleek niet meer te repareren en Canon oordeelde dat zoiets met een camera uit hun fabriek niet zou mogen gebeuren.

Diezelfde dag kwam de dealer voorrijden met een gloednieuwe Toyota Prius. Een rode.

En ik kreeg vanuit Denemarken bericht dat een door mij geplande stage inmiddels was geregeld.

Ik kon vertrekken.

Hoe plan je een stage in Denemarken?

Ik wilde naar Denemarken om onderzoek te doen naar hun beleid ten aanzien van thuiswonende dementerende mensen. Denemarken heeft hierin een vernieuwend beleid ontwikkeld en loopt, samen met Zweden, nog steeds voorop. Inmiddels begint het wel last te krijgen van de grenzen van hun eigen systeem.

Dat leek me een boeiend gegeven.

Maar hoe regel je zoiets? Er bestaat geen reisbureau voor stages op dit gebied.

Ik ben maar begonnen om via internet onderzoek te doen naar de mogelijkheden. Omdat het beleid rond wonen, zorg en welzijn volledig de verantwoordelijkheid is van de gemeente, kwam ik al snel bij hen terecht. Ik las allerlei verslagen van groepen en mensen die mij voor waren gegaan. Dat waren er nogal wat. Zodoende leerde ik dat Kopenhagen en Arhus het verst waren gevorderd in hun beleid voor dementerenden.

Via de sites van deze gemeenten, zocht ik contact.

Het was verrassend wat er toen gebeurde.

Spontaan meldden zich ambtenaren die enthousiast vroegen wat ik precies wilde. Ik deed, via de mail, mijn verhaal en ze begonnen spontaan voorstellen te doen. De ambtenaar uit Arhus liep het hardst, dus ik besloot naar Arhus te gaan. Via deze ambtenaar kwam ik in contact met allerlei mensen die op allerlei plekken in de keten werkzaam waren.

Ze waren zonder uitzondering enthousiast over mijn belangstelling. En ik kon overal langskomen.

Met mijn nieuwe Prius en mijn nieuwe camera.

het verslag van mijn studiereis is te downloaden op mijn website: http://www.erik-zwart.com/#6

Er waart een spook door ons land....whuuuu!

2010-12-28T09:01:00.000+01:00

De koningin sprak over harmonie, respect en maatschappelijke verbondenheid.

Hoe je het ook wendt of keert, het zijn thema's die bij kerst horen.

De onderkoning, Wilders, reageerde zuur. Smalend, was het juiste woord dat de Volkskrant voor zijn bijdrage aan de kerstboodschap koos. Niks harmonie of respect. Oog om oog, tand om tand. Dat is zijn devies. Gewoon rammen en dan pas vragen. Zo meppen we onze nieuwe samenleving bij elkaar. Schreeuwen, afwijzen, verzuren. Ja, met Geert komen we er wel.

Verder de voorspelbare reacties, de oppositie verdedigde de koningin. De regeringspartijen, jawel het christelijke CDA (daar stond die C toch voor?), hielden zich stil of mompelden iets zo zachtjes dat Geert het niet kon horen.

Lafaards.

Vanmorgen een goed stuk van Ari Duivesteijn in de Volkskrant. Hij beschrijft hoe de PVV zelfs een onschuldig initiatief voor de bouw van een door kinderen ontworpen huis, verbindt aan haar eigen haatdragende superthema's, de islamisering en de hobby's van de linkse kerk, en daarom maar afwijst.

Ook een bericht dat de PvdA gezamenlijk met zoveel mogelijk andere partijen wil gaan optrekken tegen de verzuring in ons land.

Maar ook hier begint de verwarring toe te slaan. Samen? Nou, dat moeten we nog even bezien. We moeten nog vergaderen. Hoezo samen? Tja, het plan is wel goed, maar....

En de Anbo (de ouderenbond) heeft al verzocht om van de lijst van deelnemers te mogen worden afgevoerd.

Voor je het weet worden ze geassocieerd met de linkse kerk.

Stel je voor.

Gaat Geert over je twitteren.

Whuuu!

Klöte

2010-12-27T17:18:00.000+01:00

Er was geen ontkomen aan.

De kledingkasten waren onherstelbaar gammel. De schroeven draaiden vrolijk rond zonder nog te hechten. Dolgedraaid, heet zoiets. De kasten zwaaiden vervaarlijk heen en weer als wolkenkrabbers in een storm. Het kon niets meer worden.

Ik heb ze gesloopt en bij het grof vuil gezet.

Maar de kleding moet toch worden opgeborgen. Mijn vrouw keek me al eens van opzij aan. We voelden allebei welke kant het op ging.

Ik probeerde nog iets over het behang en de verf en de lampen die nog moesten worden opgehangen.

Allemaal waar, maar het lost het probleem van de kledingkasten die er niet meer waren, niet op. Er moesten nieuwe kasten komen.

Ikea.

Het I-woord was uitgesproken. Geschrokken keek ik naar buiten. In mijn fantasie draaide iedere auto die de wijk uitreed in de richting van dit Zweedse foltercentrum. Volgestouwd met meubels die op onnavolgbare wijze in elkaar moeten worden geknutseld. Zonder schroevendraaier, maar hoe dan wel, heb ik nog steeds niet begrepen. Een winkel die meer mensen trekt dan de Kalverstraat rond Sinterklaas of de kerstviering in de Sint Pieter in Rome. Mensen die als zombies door elkaar heen krioelen, met zware karren die om de één of andere reden altijd langs mijn enkels moeten schuren als ze passeren. Mensen die het liefst met veel geweld een loopplekje voor je veroveren in de rij en vervolgens bij ieder meubeltje uitgebreid stil gaan staan. Die het niet toestaan dat je langs hen heen loopt, daarvoor wordt de wagen steeds weer listig in stelling gebracht.

Ikea.

Als je dan door alle ellende bent heen geworsteld, moet je je spullen nog in de auto zien te krijgen. In al die honderden auto's om de winkel heen, zitten weer dezelfde zombies maar nu zijn ze gewapend met een auto. Het liefst een 4wheeldrive en zonder zich van iets of iemand iets aan te trekken. Allemaal in een vorm van dolle paniek. Een rode waas voor de ogen. En natuurlijk past het niet, dus moet de hele stapel dozen weer de auto uit en wordt opnieuw begonnen met het passen en meten. Terwijl je in je auto zit te wachten op je beurt. Terwijl tegelijkertijd minstens drie auto's er zich toch tussendoor weten te persen.

Ikea.

Ach, zo stelde mijn vrouw mij gerust, het is de dag na kerst. Ze zijn vorige week zo ongeveer permanent open geweest. Iedereen zit lekker uit te buiken. Wie moet er vandaag eigenlijk nog meubels kopen? Het zal niet zo druk zijn vandaag.

Wat kan een mens zich vergissen.

Kerstfeest

2010-12-24T21:50:00.000+01:00

Al weken waren de voorbereidingen gaande.

Over het menu.

De aankleding.

De muziek.

Bewoners, familie, medewerkers, vrijwilligers. Iedereen was betrokken.

De toneelzaal, ook in gebruik als restaurant, werd volledig opnieuw ingericht. Tafels, mooie stoelen, sjiek tafellinnen, kaarsen, overal kaarsen. Mooi opgepoetste glazen, wijn, water, jus d'orange. Overal kersttakken en andere versieringen en bij het podium een enorme kerstboom. Prachtig versierd met rode en zilveren ballen en linten.

Sfeervol. Het was het enig denkbare woord. De zaal barste uit zijn voegen van de sfeer. En medewerkers. Ze waren er allemaal. Gewoon, op hun vrije avond. En een orkest met strijkers, fluiten en een piano. Ook vrijwillig.

De bewoners kwamen opgewonden naar de ruimte. Armpje door met hun man of vrouw of dochter of zoon of ....het deed er niet toe. Deze avond was voor hun. En iedereen deed zijn best.

Want weet je, ooit werd er een mensenkind geboren.

Daar gaat dit feest namelijk over. Het feest van een geboorte. Van mogelijkheden. Van medemenselijkheid.

Kerstfeest in een verpleeghuis.

Iedereen blij?

2010-12-22T14:18:00.000+01:00

Vanaf 1 januari valt de medisch gespecialiseerde verpleegkundige zorg niet meer onder de AWBZ.

1 januari 2010, wel te verstaan.

Sindsdien is het hommeles.

Medisch gespecialiseerd verpleegkundig handelen, zijn verpleegkundige handelingen die moeten worden uitgevoerd op voorschrijven van een medisch specialist of huisarts.De handelingen moeten voortkomen uit het behandelbeleid van de arts en die blijft dan ook verantwoordelijk. Te denken valt aan het geven van bepaalde medicatie per injectie of wondverzorging.

Dit wordt zeer vaak uitgevoerd door verpleegkundigen, in dienst van een thuiszorgorganisatie. Dat is fijn voor de client: die hoeft niet steeds naar het ziekenhuis. En de thuiszorg heeft voldoende deskundige medewerkers die dit werk verantwoord kunnen doen. Het helpt de arts omdat deze de behandeling doorgang kan laten vinden op een voor iedereen prettige manier.

Iedereen blij.

Niet iedereen.

Het past namelijk niet. De AWBZ is hier niet voor bedoeld en dat is natuurlijk ook weer waar. Dus wordt het overgeheveld naar de zorgverzekeringswet. Is dat probleem ook weer opgelost.

Iedereen blij.

Niet iedereen blij.

Want hoe pak je dit nu aan? De thuiszorgorganisatie mag de handeling alleen uitvoeren als de medisch specialist hier opdracht voor geeft. De handelingen zijn niet opgenomen in de financieringssystematiek van het ziekenhuis. Hoe weet een verzekeraar nu dat de handeling in opdracht is uitgevoerd en hoe loopt de factuurstroom? Moet de thuiszorgorganisatie de medisch specialist een rekening sturen.

Nog meer administratie en controleformulieren.

Het werd ingewikkeld en de zorg moet toch doorgaan. Dus werd bedacht dat 2010 een overgangsjaar zou zijn. De thuiszorgorganisaties konden hun declaraties nog op de oude manier naar het zorgkantoor (verzekeraar) verzenden en intern losten zij de verantwoording op.

Maar het wordt nu 2011.

We moeten wat.

CZ en UVIT hadden het bedacht. Alle contracten voor medisch gespecialiseerde zorg met thuiszorgorganisaties werden opgezegd. De thuiszorginstellingen moesten maar met alle ziekenhuizen in hun gebied gaan onderhandelen over het aantal af te nemen handelingen en hier een prijs over afspreken.

CZ en UVIT blij.

Verder niemand: de brief werd eind november ontvangen.

Actiz (de koepel van verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg) en de NVZ (koepel ziekenhuizen) in het verweer. Het plan was niet doordacht en niet haalbaar, zeker niet op deze korte termijn.

Dus werd de maatregel door deze verzekeraars weer opgeschort. Andere verzekeraars waren er ook nog niet uit.

Tip: begin in januari nu eens als eerste om een goede oplossing voor dit probleem te bedenken. En neem even de tijd om hierover met de verschillende partijen overleg over te voeren en afspraken te maken.

Iedereen blij.

Genuanceerd denken.

2010-12-21T12:38:00.001+01:00

Ik keek de verpleeghuisarts verbaasd aan.

Hij had mij net verteld dat hij geen voorstander is van 1-persoonskamers voor dementerende bewoners.

Dit was, ook toen al, we hebben het over vijf jaar geleden, een politiek weinig passende opmerking. Aan alle kanten werd er aangedrongen op het afschaffen van meerpersoonskamers in verpleeghuizen. Ieder bewoner had recht op privacy. Dus werd er zwaar ingezet, door de politiek en hierdoor de zorgkantoren, op bouw- en renovatieplannen waar iedere bewoner een eigen kamer kreeg. Naast natuurlijk het afbreken van grootschalige verpleeghuizen en het vervangen door kleinschalige voorzieningen.

Ook in deze instelling hadden we, op papier, het verpleeghuis al volledig vervangen door nieuwbouw met minder capaciteit (een halvering) en een heel aantal kleinschalige woonvoorzieningen, verspreid door de stad. Het zorgkantoor noemde ons voortdurend als lichtend voorbeeld in onze visie en concretisering hiervan.

De verpleeghuisarts, één die ik hoog achtte wat betreft zijn deskundigheid, maar ook zijn warme belangstelling voor de aan zijn zorg toevertrouwde bewoners, keek me schalks aan.

Hij had met name problemen met de nieuwe dogma's. Politiek heeft nu eenmaal de neiging de complexe werkelijkheid terug te brengen tot simpele oplossingen. Gebrek aan privacy? Iedereen een éénpersoonskamer. Gebrek aan huiselijkheid? Iedereen in een huis gebasseerd op kleinschalig wonen. De wereld ziet er zo tenminste overzichtelijk uit en je weet weer wie de boosdoeners zijn: de genuanceerde denkers.

Hij was zo'n genuanceerd denker. Dat was ook logisch: hij trok dag (en vaak ook nacht) op met de mensen om wie het allemaal gaat: de verpleeghuisbewoners.

Kijk, zo legde hij uit, een voorbeeld. Een dementerende heeft vaak last van desoriëntatie. De dag wordt nacht en de nacht wordt dag. Dat leeft niet lekker. Als een dementerende bewoner 's nachts wakker wordt op een meerpersoonszaal, dan kijkt hij op, constateert dat iedereen om hem heen slaapt en draait zich nog maar weer eens om. Wordt hij echter wakker op een éénpersoonskamer, dan heeft hij die prikkel niet. Hij staat op, kleedt zich aan en gaat aan het zwerven.

Zo simpel kan het werken.

Ik moest hier aan denken toen ik afgelopen week over een onderzoek las door de universiteit van Maastricht. Zij hadden onderzoek gedaan naar het welbevinden van pg-bewoners van kleinschalige voorzieningen met allemaal een eigen kamer. Hieruit bleek dat deze bewoners zich niet persé beter voelen dan bewoners van een grootschalig complex met meerpersoonskamers.

Sterker, ze zijn juist vaak angstiger.

Dat heeft vast met hun desoriëntatie te maken.

We kunnen het vraagstuk dus niet simpel oplossen. We moeten er genuanceerd naar kijken.

Vertel dat maar eens aan onze politici.

Er is nog een reden dat we kritisch moeten zijn.

De vergrijzing neemt hand over hand toe. De capaciteit van plaatsen in verpleeghuizen zit al jaren op hetzelfde niveau. Het aantal dementerenden neemt toe en ze zullen, noodgedwongen, steeds vaker en langer thuis moeten blijven. Met alle gevolgen van dien.

Al het geld voor bouw gaat namelijk zitten in de afbraak van de klassieke verpleeghuizen en het bouwen van nieuwe, kleinschalige complexen.

En het geld kan maar één keer worden uitgegeven.

Ik hou geen pleidooi voor het in stand houden van hoe het is.

Natuurlijk niet.

Ik pleit voor genuanceerde oplossingen. Visie op basis van feiten. Geen dogma's.

Want anders blijven we het paard achter de wagen spannen.

Grrrrrr emeente

2010-12-18T15:05:00.002+01:00

Afgelopen week werden bij ons twee nieuwe dakkapellen geplaatst.

De oude waren kuis verrot en er moest dus echt iets gebeuren.

We hadden ons huiswerk gedaan. Vanaf 1 oktober is een nieuwe wet van kracht, zodat bij vervanging aan de voorzijde van het huis geen meldingsplicht meer bestaat. Aan de achterzijde was deze al eerder vervallen. Voor de zekerheid zond ik naar het hiervoor bedoelde mailadres van de gemeente nog even de vraag of mijn interpretatie klopte.

Nooit meer iets van gehoord.

Natuurlijk.

Waarom ben ik toch niet verbaasd over dit soort zaken?

Enfin.

De dag was daar. Voor de deur stond een grote oplegger met twee dakkapellen. Onze oude waren net van het dak getild. Toen ging de voordeurbel.

Bouw- en woningtoezicht.

Ze waren toevallig door de straat gereden.

Wij wonen midden in de wijk, uit het zicht van doorgaande routes. In de 10 jaar dat we hier wonen, nog nooit een autootje van bouw- en woningtoezicht gezien.

Inderdaad, heel toevallig.

Stiekum keken we de straat in of we ergens een gordijntje omhoog getild zagen. Maar niet dus.

Of we een vergunning hadden.

Nou, zo legden we uit, het was 1 oktober geweest. Dus dat was niet meer nodig.

Dat hoefden we de man niet uit te leggen. Dat wist hij ook wel. De meldingsplicht was vervallen. Nee, hij bedoelde een omgevingsvergunning.

Nu vielen wij even stil. Omgevingsvergunning?

Een melding hoeft niet te worden gedaan, maar er moest wel een omgevingsvergunning worden aangevraagd? Dan moet er dus blijkbaar toch een melding worden gedaan...maar waarom was dan de meldingsplicht opgeheven?

Hier kwam hij ook niet zo goed uit. Hij was van de regels, niet van dit soort scherpzinningheden. En ja, inderdaad, dit ging toch weer geld kosten.

Tja. Die gemeente moet wat. Al die ambtenaren moeten toch worden betaald. Wie zouden de buren anders nog kunnen bellen?

We konden een brief tegemoet zien.

En daar ging hij weer met zijn autootje. Naar de volgende toevallige waarneming.

Je kan het er maar druk mee hebben.

vieze man

2010-12-18T12:44:00.000+01:00

Ik herkende hem onmiddellijk.

Weliswaar was ook hij zo'n 20 jaar ouder, maar zijn gezicht zat nog steeds onder de pukkels, zijn neus was rood en zijn haren vettig en verward. Allemaal tekenen van een ongezond leven. In zijn geval, zo wist ik, gedomineerd door alcohol en armoede. Aan dit rijtje kan nog worden toegevoegd eenzaamheid, werkeloosheid, talloze psychiatrische opnamen, eenzijdig en ongezond voedsel, vele shaggies per dag en soms een kruimeldiefstal als de nood te hoog werd. En daardoor ook enkele veroordelingen en gevangenisstraffen.

Ik was benieuwd of hij nog steeds een dak boven zijn hoofd had. Hij woonde indertijd in een klein appartementje wat van zijn moeder was geweest. Na haar dood, was hij hierin getrokken en sindsdien stond het stille straatje op zijn kop: het huisje werd een vast inlooppunt van alles wat in Gouda uitzichtloos en kansloos was.

Op de één of andere manier lukte het hem indertijd om op de smalle richel waarop zijn leven zich bevond, ongeveer in balans te blijven. Soms moest hij dan een paar weken in een politiecel of in een psychiatrische inrichting verblijven, maar dat kwam meestal wel goed uit. Hij kon dan een periode niet drinken, kreeg weer even een tijdje een redelijke maaltijd en hij kon zich weer eens verzorgen.

Op die manier dus.

Een trieste man eigenlijk.

Ook een vieze man.

Hij verleidde bij voorkeur eenzame, bejaarde dames en leefde dan een tijdje van hun schamele AOW'tje. Thuis, zo vertelde hij, had hij in een kast enkele jurken hangen. Opgedoken op een rommelmarkt. Zo verleidde hij hen.

Hier maakt niemand zich echt druk om.

De bejaarde vriendinnen waren altijd dezelfde soort eenzame, verdwaalde stakkers. Blij dat ze eindelijk weer eens voor iemand konden zorgen. Weer een tijdje aanspraak hadden. De sex en financiële uitbuiting namen ze dan maar op de koop toe.

Totdat ze blut waren.

Dan vertrok hij weer.

Daar liep hij. Door de sneeuw. Zijn te kleine jas hing open. Hij droeg sandalen. In zijn hand had hij een bierblikje. Hij was dronken.

Het is bijna kerst.

Marktberichten

2010-12-12T20:18:00.000+01:00

Vanmorgen nog liepen wij in Brussel. We liepen door de Marollen, een volkswijk. Op het Vossenplein wordt dagelijks een antiekmarkt gehouden.

Het was er levendig. De verkopers, ze spraken vrijwel uitsluitend Arabisch, waren vooral druk bezig met elkaar. Ze sjouwden met meubels, ze bespraken weetikveelwat en dat deden ze vurig en met veel misbaar of ze speelden een bordspel. Het publiek, veelal bewoners van de volkswijk, maar ook een enkele toerist, scharrelden tussen de chaotisch uitgestalde koopwaar door.

De koopwaar bestond meestal uit een slordig neergegooide verzameling rommel. Bakken vol met kledingstukken, serviesgoed, beeldjes en andere bric a brac. Schilderijen stonden overal opgesteld. Vaak beschadigd en eigenlijk altijd zeer kitscherig. Hier en daar had een verkoper een marktkraam, maar meestal lag de verkoopwaar gewoon op straat. Het had geregend, zodat alles vochtig was. Ook de boeken, tekeningen en schilderijen. Niemand maakte zich hier druk over.

Er werd nauwelijks iets verkocht. Een enkele keer vroeg ik naar de prijs van een object. De verkoper, als hij me al een blik waard vond, vroeg exorbitante prijzen. Ik had ergens gelezen dat afdingen verwacht werd. Maar een beeldje van weinig waarde, waar schaamteloos € 500,- voor wordt gevraagd, tja, dan begin ik niet eens aan het noemen van een lagere prijs.

Mijn camera werd niet op prijs gesteld. Verschillende verkopers spraken me afkeurend aan als ik de camera op hun koopwaar richtte. Mijn Frans was opeens erg slecht. Ik bleef naar hen glimlachen. Soms kwam er één zwaaiend op me af. Dan keek ik maar de andere kant op. Uiteindelijk dreef niemand het op de spits.

Zo'n markt is feitelijk de meest pure vorm van het kapitalisme. Verkoper en koper ontmoeten elkaar en bepalen gezamenlijk een prijs. Die prijs geeft, als het goed is, zowel de koper als de verkoper een tevreden gevoel.

Ik begrijp nu de marktberichten op de radio, wanneer wordt gezegd dat de beurs een wat depressieve dag doormaakte.

Ze waren allemaal een beetje chagrijnig en hadden eigenlijk geen zin om iets te verkopen.

Daar op de markt in de Marollen.

Sinterleaks, a dutch cablegate

2010-12-04T13:33:00.002+01:00

In het huis zijn alle kamerdeuren dicht. Dit is ongewoon. Op de deuren zijn papiertjes geplakt die met zoveel woorden duidelijk maken dat je niet welkom bent. Van achter de deuren klinkt muziek. Over smaak valt niet te twisten en ons huis kent vele smaken.

Buiten sneeuwt het. Die enkeling die zich op straat waagt, schuifelt voorzichtig. Fietsers glibberen griezelig heen en weer en auto's rijden stapvoets.

Ik zit, noodgedwongen, in de huiskamer. Ik kan niet naar buiten en ook binnen ben ik nergens welkom.

Morgen is het Sinterklaas.

De krant verhaalt over wetenschappers die reageren op het nieuws van de bacterie die arseen in plaats van fosfor als bouwsteen had. Natuurlijk, deze wetenschappers hebben verklaart dat het allemaal onzin is. Het is nieuws is helemaal niet spectaculair. Ik moet denken aan de enthousiaste journalist die met lego poppetjes in elkaar had gezet om uit te leggen wat er aan de hand was. Het was aandoenlijk, maar enig vooruitzicht op een ontmoeting met ET kon ik er niet uithalen.

Maar blijkbaar hoeft dat ook niet meer want het was allemaal onzin.

Ook lees ik over Wikileaks en haar oprichter, Assange. Hij zit nu permanent ondergedoken omdat hij zijn leven blijkbaar niet meer veilig is. Tegelijkertijd lees ik alle groten der aarde omstandig of lacherig verklaren dat de gepubliceerde stukken niks voorstellen. Kwajejongenswerk. Niets om je zorgen over te maken. Wel gek, denk ik, dat ze het allemaal en in koor roepen. O ja, Clinton, die maakt zich boos. Maar goed, haar complete diplomatieke dienst is in zijn hemd gezet. Zij mag de komende weken zo ongeveer permanent op reis om alle oneffenheden weer glad te strijken. Daar zou ik ook van balen, zo vlak voor de kerst. En natuurlijk de Turkse premier Erdogan. Die is razend op de Amerikanen en bereid om in zijn eentje Washington te bestormen. Maar goed, die heeft natuurlijk last van de eerzuchtige opvliegendheid die middellandsezeetypen wel vaker kenmerkt.

Oeps, dat staat nu ook op internet.

En morgen is het Sinterklaas. Ook hij bestaat niet en zijn komst met Zwarte Piet is onzin. En worden weer allemaal mensen door surprises en gedichten in hun hemd gezet. En plakken en kleuren en verven vele volwassenen met hun tong uit de mond een verrassing in elkaar. En maken we naar elkaar bekend tegen welke lachwekkende, irritante en vervelende eigenschappen we zo gedurende de dag aanlopen.

En we zullen lachen.

En we zullen de kritiek wegwuiven.

Ha, ha, die Sinterklaas.

Hij bestaat toch niet.

Allemaal kwajejongenswerk.

Laten we elkaar maar niet al te serieus nemen.

Anders is het morgen oorlog in al die Nederlandse gezinnen.

Leuker kunnen we het niet maken...

2010-11-26T14:40:00.002+01:00

Gister lag er een blauwe enveloppe in de brievenbus.

Daar houd ik niet van. Altijd gedoe.

Er bleek een retourenveloppe in te zitten. Nu gingen alle alarmbellen op rood.

Op de licht verwijtende toon, waarop brieven van de belastingdienst het patent lijken te hebben, werd mij gemeld dat ik onterecht een maandelijkse teruggave kreeg. Ik sta namelijk nergens op een loonlijst.

Dat klopt, ik ben ZZP'er.

Die teruggave is natuurlijk gebaseerd op de aftrek van de rente voor de hypotheek van ons huis. Je kan er voor kiezen om die aftrek ofwel 1 keer per jaar via je belastingaangifte te innen, ofwel maandelijks door een voorlopige teruggave. Er waren tijden dat je dit jaarlijks moest aanvragen. Een ingewikkeld formulier en er vooral aan denken deze op tijd in te sturen, eind van het jaar. Maar de belastingdienst werd steeds joliger, dus opeens hoefde dat niet meer en kreeg je vanzelf zo aan het eind van het jaar een bericht over de hoogte van je voorlopige teruggave. Gedeeld door twaalf, gaf dat het maandelijkse bedrag. Bij je belastingaangifte over dat jaar, geef je het bedrag opnieuw op als zijnde reeds ontvangen en zo liep alles keurig weer tegen elkaar weg.

Maar blijkbaar geldt dat alleen voor mensen die op een loonlijst staan. Een ZZP'er mag het uitsluitend één keer per jaar via zijn aangifte regelen. Weet ik veel.

Hoe dan ook, ik ontvang geen geld waar ik geen recht op heb: ik mag de hypotheekrente nog altijd aftrekken. Ik mag het alleen niet alvast maandelijks laten overmaken. Ik heb altijd het reeds ontvangen bedrag opgegeven, dus, zou je kunnen zeggen, het is een zuiver bureaucratische reden dat de belastingdienst mij deze brief stuurt.

Ze gaan de voorlopige teruggave intrekken. Concreet betekent dit dat ik in december één keer dit jaar de maandelijkse teruggave niet ontvang. Ik kan niet nalaten te bedenken hoeveel mensen hier nu mee bezig zijn geweest. Ik ga natuurlijk ook nog even bellen. Kost ook al snel een minuut of tien....

Leuker kunnen we het niet maken,

wel duurder....

tik tak

2010-11-25T19:27:00.003+01:00

Het is al lang geleden.

Veel is inmiddels veranderd.

Ik ben geen verpleegkundige meer. Ik ben 20 jaar ouder. Ik heb al in geen jaren een psychiatrisch ziekenhuis van binnen gezien.

Lubbers en zijn minister Brinkman kregen duizenden verpleegkundigen op de been: stop de bezuinigingen. Ze waren nog maar net begonnen. Wisten wij veel.

Zo lang is het al geleden.

In die tijd hadden huisartsen de vervelende gewoonte om op vrijdagmiddag dementerende ouderen op een opnameafdeling van een psychiatrisch ziekenhuis terecht te laten komen. Hadden ze het weekeinde tenminste rust. Vervolgens zat zo'n stakker temidden van ernstig gestoorde patiënten maanden te wachten op een plekje in een verpleeghuis.

O ja, wachtlijsten, die waren er toen ook.

Een grijs hoopje ellende, weggedoken in een hoekje van de huiskamer. De wereld was al zo vreemd geworden, nu was ze ook nog vijandig.

Dit probeerden we uit alle macht te voorkomen. Dus, als er een bejaarde werd aangekondigd, vroegen we stevig door. Veel psychiaters waren het met ons eens en werkten mee. Een enkeling niet. Die wilde zo nodig zijn collega helpen. Want ja, die avond zagen ze elkaar weer bij de Lions of de Rotary. Of er had een assistent dienst en die durfde nog niet zo goed "nee" te zeggen tegen de huisarts aan de andere kant van de lijn. En reken maar dat zo één overtuigend kon zijn.

Maar nu was het echt anders. Ze was hoogbejaard, dat zeker. Maar ze was niet dement. Gegarandeerd niet. Echt niet.

Ze werd door een taxi gebracht. De taxichauffeur droeg haar koffertje. Haar bril stond scheef op haar hoofd en haar permanentje was uitgezakt. Ze droeg een lange, wollen jas waarvan de knopen scheef waren dichtgemaakt.

Ze schuivelde voorzichtig naar binnen en keek mij verwachtingsvol aan:

"Komt mijn moeder me hier straks ophalen?"

Ik heb haar een kopje thee gegeven.

Welkom Sinterklaasje

2010-11-24T13:35:00.001+01:00

Ik moest diep de polder inrijden voor een overleg. Dit was gepland in een verzorgingshuis. Toen ik naar de hoofdingang liep, zag ik op een raam met grote letters staan:

" Welkom, Sinterklaas."

Ook in het huis was het vrolijkheid troef. Tekeningen van Sinterklazen en Zwarte Pieten sierden de muren. In een hoek stond een geheimzinnige jute zak, waar een roede uit stak. Bij een open haard in de centrale hal stonden kinderschoenen.

Het vuur in de haard bleek een rood lampje te zijn en de vlammen enkele door een luchtstroom wapperende crepepapiertjes.

Onvermijdelijk moest ik denken aan het moment dat mijn oma werd opgenomen in een verzorgingshuis. Tot haar 85e scharrelde ze haar kostje nog bij elkaar op een markt bij haar in de buurt. Ze verzorgde zo goed en zo kwaad als het ging haar kleine arbeidershuisje in Amsterdam Noord. Ze werd echter in toenemde mate blind en de botontkalking maakte haar steeds minder mobiel.

Nooit zag ik voor haar raam in de huiskamer een slinger met de tekst:"Welkom Sinterklaasje".Ze genoot van het vieren van Sinterklaas, maar vooral omdat dit gebeurde met de (achter)kleinkinderen. Sinterklaas was voor haar een kinderfeest, waar je als volwassene van kon genieten, maar wel als volwassene.

Mijn oma was geen liefhebber van bingo en andere vormen van groepsvermaak. Ze zat echter nog geen twee maanden in het verzorgingshuis, toen ik haar aantrof in de recreatiezaal. Ze zat wat verloren aan tafel, achter een blaadje met cijfers.

Bingo.

De zuster had haar maar meegenomen, want het was zo gezellig.

En tegen de zuster kon ze niet op. Die was de baas in het huis. En ze bedoelden het ook zo goed.

Vanaf dag 1 hoefde ze zelf niet meer te koken of spullen in huis te halen. Ze was er de vrouw niet naar om te klagen.

In het verzorgingshuis waar ik mijn vergadering had, liepen zusters rond. Met koffie, met een schoonmaakkar en met bewoners. Ze waren goed gemutst, vriendelijk en bedoelden het allemaal zonder enige twijfel goed.

Toch kon ik niet nalaten te denken: we hebben het toch over volwassen mensen? Mensen die zich een heel leven door allerlei problemen en toestanden hebben heen geslagen. Die het altijd hebben gered. Die hun eigen besluiten konden nemen en sturing gaven aan hun eigen leven.

Ik vind het niet passen, die slingers voor het raam:

"Welkom Sinterklaasje."

Schreeuw

2010-11-21T20:02:00.002+01:00

In 70 steden in Nederland werd zaterdag geschreeuwd.

Door zo'n 100.000 mensen.

Niet iedereen schreeuwde uit volle borst. Maar dan kwam er tenminste een luide roep over de lippen. En sommigen, ja, die brulden de longen uit hun keel.

Hierna lachte men meestal wat schaapachtig. Toch een beetje vreemd. Zomaar zo hard schreeuwen op straat.
Maar goed, iedereen om je heen deed mee. Dus, daar ging je.

In Den Haag, Rotterdam, Amstelveen, Almelo, Lelystad en Amsterdam. Niet in Gouda. Nee, daar niet.

Maar ja, voor je het weet krijg je hier een bloembol op je kop. En vervolgens rijdt het leger in tanks door de straten. Dus dan pas je wel op met dat schreeuwen.

Dat schreeuwen was ook nog ergens goed voor. Tenminste, dat was het idee. Nederland schreeuwt om cultuur. Want er wordt bezuinigd op cultuur en bovendien gaat er ook nog een dure BTW geheven worden op kaartjes voor het theater en de cinema. Vandaar.

Ik zag op het Leidseplein, waar hartstochtelijk werd geschreeuwd, zelfs Frits Bolkestein langskomen. Hij is natuurlijk een rechtse bal en verklaarde trots het overal mee eens te zijn waar dit kabinet voor staat. Stilte. Op één ding na: de bezuinigingen op cultuur. Dat vond hij maar niets. Luid geschreeuw en gejuich. Hij keek glimlachend rond. Sterker, hij vond dat er juist méér geld naar cultuur moest. Het plein werd afgebroken door de enthousiaste menigte. Die Frits, in het hart van de linkse kerk. Opeens hielden ze een beetje van hem. Hij hield zijn adem in. Toen maakte hij zijn zin af: "en het moet worden bekostigd uit een flinke bezuiniging op ontwikkelingshulp..."

Toen hielde de menigte even haar adem in. En vervolgens klonk er een langdurig en hartgrondig boegeroep en gefluit. Frits straalde. Mooi verhaal voor die avond in de kroeg met zijn vrienden. Ha, ha, echt Frits. Jammer dat hij zijn memoires al had gepubliceerd. Het was een mooie intro geweest.

Zondag was het weer stil. De mensen doken wat dieper in hun kraag en stookten de kachel thuis iets hoger op. In de theaters werd gezongen, gedanst en gedeclameerd. In de kunsthal in Rotterdam bekeek het publiek de schilderijen van Edvart Munch. Die heeft iets met schreeuwen.

Buiten op straat gilde een kind. Het wilde een ijsje.

Die moest nog veel leren.

Een te nette man

2010-11-21T15:26:00.000+01:00

In een weblog kwam Fons de Poel terug op een reportage die door hem was opgenomen.

In "Het interview met Harry" (http://community.kro.nl/brandpunt/b/fonsdepoel/archive/2010/11/18/het-interview-met-harry.aspx) blikt hij terug op een vraaggesprek dat hij voerde met Harry Moeskops, bestuurder van de Osiragroep in Amsterdam.

Nou ... vraaggesprek.

Tijdens het gesprek werden steeds beelden getoond van een bejaard echtpaar, waarvan de vrouw ernstig Parkinson-patiënte is en de man zich beklaagde over de gebrekkige zorg die zij ontving. In een huis van de Osiragroep.

Vandaar dat gesprek, met Harry Moeskops. Want hij is daar één van de bazen.

Ook Fons de Poel vond het blijkbaar wat ver gaan, de wijze waarop Moeskops was aangepakt. In zijn weblog legt hij uit dat iemand natuurlijk volkomen kansloos is wanneer de schrijnende beelden van het echtpaar tussen de beelden van het vraaggesprek door zijn gemonteerd. Dit kon Moeskops natuurlijk niet weten: hij voerde een gesprek met de Poel en pas later bedacht iemand dat het effect veel groter zou zijn als de verschillende beelden door elkaar zouden worden gemixt. Moeskops was gewoon te netjes, aldus de Poel. Dat kan je van hem en zijn redactie niet zeggen. Je kan je afvragen waarom het effect zoveel groter moest worden gemaakt: het verhaal had zo al body genoeg. Maar goed, een bestuurder meer of minder opgeofferd voor het effect, waar maak ik me nog druk om. Moet allemaal kunnen.

De uitzending had een storm van protest opgeleverd. Vele voorbeelden van de verslechterende ouderenzorg waren bij de redactie terecht gekomen.

En de beelden waren natuurlijk afgrijselijk om te zien. De verdrietige wanhoop van de echtgenoot was oprecht en voor iedereen invoelbaar. En natuurlijk begrijpt ieder weldenkend mens dat hier iets moet gebeuren. En natuurlijk is het ook waar dat we met elkaar gewoon geen cent teveel over hebben voor een goede ouderenzorg, want ze is nu al onbetaalbaar. En natuurlijk moeten die zorginstellingen wat. En natuurlijk moet de politiek wat.

Alleen, door de wijze waarop het aan het publiek werd getoond, maakt het uiteindelijk een oppervlakkig item. Gericht op een snel effect. Gericht op, overigens begrijpelijke, maar helaas ook vluchtige emoties. Morgen weer een ander onderwerp. Over Afghanistan of de bloembollengooiers in Gouda.

Ook allemaal heel erg.

Collectief allemaal weer even verontwaardigd. En dan naar bed. Morgen is er weer een nieuwe dag.

Of het echtpaar de Koningh, het bejaarde paar uit de reportage, ook gewoon weer verder kan?

2010-11-19T19:18:00.001+01:00

Stop talking about it!

2010-11-14T14:44:00.002+01:00

Het is zondagmiddag.

Het regent.

Ik hang wat achter mijn pc en kom terecht bij een interview met Morgan Freeman. Ik val ergens midden in. Hij fulmineert tegen "black history month". Hij daagt de interviewer uit en stelt onomwonden dat het niks voorstelt, zo'n "black history month" ("ridiculous"). De interviewer, niet de minste, Mike Wallace, is overrompeld. Freeman duwt hem verder en verder in de hoek. Wallace doet nog een poging:"How would you like to stop racism?" Freeman maakt het af:

"Stop talking about it."

Ik stop ermee jou een witte man te noemen, stop jij mij een zwarte te noemen.

Einde interview.

Zou het zo simpel zijn?

De laatste dagen zie ik een stroom artikelen op gang komen, waarin stelling wordt genomen of Wilders en zijn PVV nu wel of geen modern fascisme is. Dit naar aanleiding van een artikel door Rob Riemen, directeur van het Tilburgse Nexusinstituut, waarin deze betoogt dat Wilder een fascist is. Hij trekt de vergelijking met Mussolini. Verschillende tegenartikelen, waaronder één van Frits Bolkestein, waren zijn deel.

Ik probeer het belang van een dergelijke discussie in te zien. Die zal er toch wel zijn want het zijn niet de minsten die spontaan in de pen klimmen. Dat betekent dat de discussie ofwel een bijzonder hoge maatschappelijke relevantie heeft, of je zal je er niet direct een buil aan vallen. De eerste is mij niet onmiddellijk duidelijk maar betekent dit dan dat het vooral een jezelf weer eens presenteren is?

Wie zei ook alweer dat we ons veel te druk maken om Wilders, de PVV en al het gedoe. Dat dit alles eigenlijk alleen maar afleidt van datgene op basis waarvan dit soort bewegingen groot kunnen worden. Dat het eigenlijk een vorm van oppervlakkigheid of, wie weet, gemakzucht is? Want uiteindelijk lijkt het er op dat veel van de groei ook voortkomt uit alle aandacht en alle vertekening die ze oplevert.

Misschien moeten we even ophouden het hier steeds over te hebben.

En aandacht krijgen voor dat waar het over moet gaan. In de juiste proporties, maar wel aanpakken.

"Stop talking about it."

http://www.thatvideosite.com/video/morgan_freeman_isnt_a_fan_of_black_history_month

Waar blijft het leger??

2010-11-13T15:03:00.000+01:00

Ik fietste vanmiddag naar de stad. In het oude centrum zag ik vele kinderen met zwartgemaakte gezichten. Sommigen hadden ook een kleurige muts met een lange veer eraan op hun hoofd. Ik realiseerde me:

Sinterklaas is weer in het land.

Ik had hier nog geen moment aan gedacht. Mijn eigen kinderen hebben niets van enige spanning laten merken. Ook ontbrak het gebruikelijke gehengel naar het een schoen mogen zetten. Mijn jongste dochter is zeventien.

Ik zette mijn fiets bij de singel en wandelde verder. Op het centrale plein, rond het wereldberoemde, oude stadhuis, werd markt gehouden. De toeristen zijn inmiddels weer vertrokken en de stadsbewoners wandelden gemoedelijk en vormden een gezellige drukte. Ik zag allerlei slag: verliefde stelletjes, gezinnen met kinderen, groepjes pubers, schuivelende bejaarden, voortsnellende mannen, keuvelende dames. Mensen met allerlei achtergronden, mensen die duidelijk uit de polder kwamen, Marokkanen, een zigeunermeisje speelde op haar vaste plek op een accordeon. Voor de gelegenheid speelde ze sinterklaasliedjes. Om de één of andere reden klonken ook deze melancholisch. Er liepen Antilliaanse mensen, maar ook stadsbewoners van wie de familie al generaties lang hier wonen. Het krioelde door elkaar.

De marktkramen deden mee met al die diversiteit. Een turkse slager, iemand met allerlei exotische vruchten, de hollandse kaasboer, een kraam met allerlei spirituele hangers. Althans, dat lieten de affiches me weten. Een donker gekleurde standwerker probeerde me over te halen een wel heel speciale poetsdoek aan te schaffen. Had ik nooit meer een schoonmaakmiddel nodig. Ik passeerde een vriend die in zijn beste Engels iemand via zijn gsm te woord stond.

Ik liep de boekhandel binnen en werd geholpen door een vriendelijk meisje met een hoofddoek op. Ze wist me zowaar nog een boek van Cees Nooteboom aan te smeren. Gewillig liet ik me overhalen.

Zomaar een zaterdagmiddag in de stad.

In Gouda.

U weet wel: die stad waar het leger op af zou moeten worden gestuurd.

Maar, wat meet je dan eigenlijk? En waarom?

2010-11-13T12:42:00.001+01:00

Mijn blog over "meten is weten", riep reacties op.

Dat was nieuw voor mij.

Maar wel erg leuk.

Ik zal proberen de essentie van de reactie te pakken. De blog beschrijft het proces om de bedrijfsvoering van intramurale huizen, in gewoon Nederlands verzorgings- en verpleeghuizen, te doen aansluiten op de nieuwe wijze van financieren. Deze beschrijving was weer bedoelt om aan te geven hoe, in mijn optiek, er momenteel een wat perverse cirkelgang lijkt te ontstaan waarbij vanuit een maatschappelijke beweging een verandering volgt, welke weer reacties oproept die de indertijd zo gewenste verandering juist weer veroordeelt. En zo blijven we lekker bezig.

Bovenstaande samenvatting maakt al duidelijk dat de blog "meten is weten" een gedrocht van een tekst is geworden. Inhoudelijk ontspoort ze en ik laat de lezer in grote verwarring achter. Waar gáát dit over?

Excuses, waarde lezer, ik had blijkbaar mijn dag niet.

Maar nu de reactie. Die ging namelijk verder. Het betoog was dat we zo langzamerhand een overtuigd geloof hebben in complexe systemen en dat deze systemen ons in staat stellen om te sturen. We kunnen richting geven als we maar voldoende informatie hebben over het bedrijf of de instellingen die we aansturen. Wij staan aan de knoppen of aan het roer.

Onzin, zo vervolgde het betoog, we creëren een illusie. De eindeloos complexe werkelijkheid wordt teruggebracht tot een meet- en regelsysteem waarin een beperkt aantal, liefst SMART geformuleerde aspecten ons gevoel van "in control" zijn versterken. Ik werd geconfronteerd met een aantal boeiende vragen:

1) wat bedoel je eigenlijk met transparantie?

In de blog wordt dit begrip meerdere keren gebruikt en kan rekenen op enthousiaste respons vanuit verzekeraars, overheid en toezichthouders. Maar wat is nu eigenlijk transparant? Als je iets zichtbaar maakt, begrijp je dan ook wat je ziet? Voorbeeld. We spreken af (SMART!) dat een telefonisch gestelde vraag, na maximaal één keer doorschakelen, is beantwoordt. Dit voert natuurlijk terug naar de veel gehoorde klacht dat bellers soms terecht komen in een Kafka-iaans circus van een eindeloos doorgeschakeld telefoontje. Vanaf dit moment meten we dus het aantal doorschakelingen en suggereren dat we tevreden kunnen zijn als bijvoorbeeld 85 % maar één keer is doorgeschakeld geweest....

Maar weten we nu of de beller ook tevreden is? Als je niet oppast wordt de gestelde norm dominant.

Hoezo, transparantie?

2) wat is nu eigenlijk het bezwaar tegen de vroegere financieringssystematiek (jaarbudget op basis van aantal bedden)?

Tja, zeg het eens .... vooral in relatie tot de vraag of dan het nieuwe systeem deze bezwaren heeft weggenomen? Of dat het nieuwe systeem ook weer nieuwe bezwaren oproept, zodat het nu het wachten is totdat men weer gaat terugverlangen naar het oude systeem?

Gister woonde ik een boeiende presentatie bij door zorginstelling Opella (Ede-Wageningen). De bestuurder, Kars Hazelaar, vertelde hoe hij deze organisatie in korte tijd vanuit een heel andere besturingsfilosofie was gaan benaderen. Hij heeft alle meet- en regelsystemen die vanuit de wet- en regelgeving, via administraties in het zorgproces terecht zijn gekomen, overboord gegooid. Hij gaat ervan uit dat de medewerker te vertrouwen is.

Pardon?

Jawel, dat de medewerker te vertrouwen is. Want als dat niet zo is, hoe halen we het dan in ons hoofd om diezelfde, niet te vertrouwen medewerker, wel de zorg voor kwetsbare ouderen toe te vertrouwen?

Geef daar maar eens antwoord op.

Zijn organisatie is dus opgebouwd rond de medewerker en de cliënt. Dat is het startpunt geworden en dat levert verrassende doorkijkjes op.

Wat hiervoor nodig was?

In ieder geval een bestuurder die bereid was om zijn verantwoordelijkheid te nemen. Hij was het namelijk zat, spuugzat, al die eindeloze controlemechanismen. Al die regeltjes en procedures en protocollen.

Hij wilde een ander uitzicht. Hij zocht de mensen in zijn organisatie.

Hij heeft ze gevonden, hoor....

Wie heeft de grootste?

2010-11-05T16:24:00.000+01:00

Gister reed ik via de N 201 naar Hilversum. Het regende en het woei hard. Het was een uur of zes, dus de weg was vol. Een lang lint van auto's kroop voort.

Bij sommige stoplichten en vlak voor enkele rotondes, verbreedde de weg zich tijdelijk tot twee rijbanen. En steeds opnieuw gebeurde het: van ergens achter mij in de rij sprintte een auto met volle vaart vooruit. Haalde in hoog tempo drie of vier auto's in en perste zich weer in de file.

Soms was het een opgeleukt autootje met glimmende, meerdere uitlaten en van waaruit het bonkende geluid van een zware beat tot in mijn auto doordrong, maar veel vaker was het een glanzende bolide van het type BMW of Audi. De chauffeur was altijd mannelijk.

Ikzelf rij in een Toyota Prius, zeg maar het Dafje van de 21e eeuw, dus iedere poging van mij om in te halen wordt genadeloos afgestraft. Men geeft gas en ik geloof het dan wel weer. Of ik mag even inhalen en wordt vervolgens weer voorbij gestuift.

De weg is een jungle.

Althans, voor sommigen dan.

Het gedrag beperkt zich niet tot de auto.

Tijdens een bespreking maakt iemand een grapje. De Audi-rijder vertelt een nóg leuker grapje. Iemand heeft iets spannends meegemaakt. Niks in vergelijking met wat de Audi-rijder allemaal meemaakt. Iemand boekt een succes. Nou, het is maar een vlekje in vergelijking met de eindeloze zegepralen van de Audi-rijder.

Waar leidt dit gedrag toe?

De Audi-rijder is vaak nét iets eerder aangekomen. Lacht nét iets harder en heeft het allemaal nét iets beter voor elkaar. Zijn hypotheek, de verzekering, zijn auto, de school van zijn kinderen, zijn baan of bedrijf.

Maar waar leidt het nu eigenlijk toe?

Dat de ander zich kleiner voelt?

Laat me niet lachen.

Moet je opletten als zijn vrouw naast hem staat. Vooral haar ogen zijn belangrijk.

Eén blik.

En je weet genoeg.

Zij is de baas.

Weten is meten

2010-11-05T10:42:00.001+01:00

Geleidelijk aan verschijnen in de media verontwaardigde berichten over verzorgings- en verpleeghuizen.

Er zijn nog maar 10 minuten beschikbaar zijn voor een douchebeurt! Je moet je eten in 12 minuten naar binnen hebben gewerkt! Stopwatchzorg! Waar is de persoonlijke benadering! En ga zo nog maar even door.

Beleidsmakers schrikken. Het wachten is op de eerste kamervragen.

Het gevoel dat we met ons allen afglijden naar een afschrikwekkende afgrond, wordt opnieuw versterkt.

Ergens in Den Haag hoor ik een triomfantelijk geroffel op tafeltjes.

Geen fijn geluid, overigens.

Als ik nu opmerk dat we dit met ons allen hebben gewild, word ik weggehoond. Wie kan nu in vredesnaam wensen dat we ouderen met de stopwatch gaan benaderen. Welke idioot heeft dit bedacht?

U.

En u.

En u.

Wij allemaal. Zorginstellingen, gebruikers, verzekeraars, politiek, burgers.

We wilden namelijk inzicht. Transparantie, dat was het toverwoord.

En terecht, trouwens.

Voor de bewoners in verzorgings- en verpleeghuizen kregen zorginstellingen jaarlijks een budget. Hier moest alles uit worden betaald. Het wonen, het eten, het drinken, de verzorging, die dokter, het gas, het water en het licht. O ja, natuurlijk ook die manager. Eén op de zeventig tot honderd medewerkers. Kom daar in het bedrijfsleven nog maar eens om. Dat kan helemaal niet. Nee, natuurlijk niet, maar ook daar hebben we met elkaar voor gekozen.

Goed, alles in één prijs dus. Maar wat deden die huizen nu precies voor dat geld? Er bleken grote onderlinge verschillen te bestaan. En die waren niet altijd goed verklaarbaar. En bovendien, je hebt cliënten die heel veel zorg nodig hebben en er zijn cliënten die veel minder nodig hebben. Allemaal voor dezelfde prijs.

Dat gaf veel ruis. Daar wel een koekje bij de koffie, hier niet; daar lopen 6 verpleeghuisartsen in een huis met 300 bewoners, hier maar 4. Daar mogen de bewoners met personeel naar buiten als ze hier zin in hebben, hier is er nooit tijd voor. En ga zo maar door.

Er werd dus een systematiek ontwikkeld waarin er een koppeling kwam tussen de zorgzwaarte, de mate waarin iemand zorg nodig heeft; en de hoogte van een tarief. Hierdoor werd direct duidelijk waar iemand recht op heeft. En dat moet een zorginstelling dan ook verantwoorden.

Zorginstellingen moeten dus opeens na gaan denken over de vraag hoe de relatie is tussen de inzet van zorg en het tarief. En daar leert iedereen van. Dat betekent dus een periode van goed onderzoek doen. Want meten is weten. Die wet geldt al eeuwen en geldt volgens mij nog steeds. Hoeveel tijd gebruiken we eigenlijk voor een douchebeurt? En voor een maaltijd? En als we dat allemaal bij elkaar optellen, klopt dat dan met het tarief? Zo niet, welke keuzes moeten we dan maken? Hebben we het wel efficiënt georganiseerd? Kan het beter? Krijgt de cliënt wel waar hij recht op heeft?

Dat begint dus met het rondlopen met een stopwatch. Want, weten is meten, we zeiden het al. Vervolgens ontwikkel je een programma met richttijden. Zodat je zeker weet dat de cliënt krijgt waar hij of zij recht op heeft. En hierna leg je het in handen van professionals. Die echt wel weten dat een douchebeurt de ene keer langer duurt dan de andere keer. Of dat je tijdens het eten tijd moet uittrekken voor een praatje. Maar ook dat, wanneer die douchebeurt dagelijks veel langer gaat duren dan de indicatie aangeeft, er een nieuwe (zwaardere) indicatie afgegeven moet worden. Zodat er weer meer tijd beschikbaar komt.

De huizen en de geleverde zorg gaan steeds meer op elkaar lijken. Dat kan bijna niet anders. Maar je krijgt wel wat is afgesproken. Of je nu in Zaandam woont of in Biddinghuizen.

En bovendien.

De thuiszorg werkt al járen zo.

Maar, wat gebeurde er nu eigenlijk met sergeant Massuro?

2010-10-31T13:00:00.002+01:00

Ik was een jaar of vijftien. Ik zat in de tram en ik heb geen idee meer waarheen ik ging of waarom. Wat ik nog wel weet, haarscherp, is dat in de omgeving van het stedelijk museum een man instapte en tegenover mij ging zitten. Hij keek naar buiten en stapte na ongeveer twee haltes weer uit.

Al die tijd durfde ik geen adem te halen.

Die man was Harry Mulisch.

Die man leerde mij lezen. Die man voerde mij mee in werkelijkheden die ik niet voor mogelijk hield. Die man schreef het verhaal dat ik ooit las omdat ik op school "iets literairs" moest lezen en als onbegrijpelijk weglegde: "wat gebeurde er met sergeant Massuro", de ongelukkige die in steen veranderde. De bundel waar dit verhaal deel van uitmaakt "de versierde mens" staat met twee exemplaren in mijn boekenkast: één stukgelezen en één ongelezen nieuwer exemplaar.

Die man voerde mij mee in de gruwelen van de oorlog, bijvoorbeeld door zijn journalistieke verslag van de zaak Eichmann of, nog indrukwekkender, "het stenen bruidsbed", over het bombardement van Dresden. Een reden voor mij om ooit naar Dresden af te reizen. Een herrezen stad die nog overal getuigt van de gruwelijke gevolgen van dat zinloze bombardement van onschuldige burgers.

Die man die mij meenam in de moderne geschiedenis, in "Bericht aan de rattenkoning". Die mij liet begrijpen hoe ingrijpend de jaren zestig zijn geweest, en hoe noodzakelijk de provobeweging omdat de vastgeroeste machinaties van onze verzuilde en patriarchale samenleving moesten worden doorbroken. En hoe dit uiteindelijk mislukte, omdat de provo's van toen zelf de macht overnamen en niet meer loslieten. Maar daar schreef Mulisch niet meer over: hij was één van die mensen geweest die de macht, met graagte, overnam.

De man die mij liet zien hoe denkers als Mulisch, ook kleingeestig en arrogant kunnen zijn. Dat ook schrijvers uiteindelijk gewoon mensen zijn.

De man die zo onvoorstelbaar pakkend kon schrijven, dat ik soms na een halve pagina een boek alweer even moest wegleggen: zo helder werd het door hem gecreëerde beeld voor mij zichtbaar.

Die man, die zat opeens tegenover mij in de tram.

Toen was ik vijftien, nu bijna vijftig. Toen durfde ik niets te zeggen, wat had ik trouwens moeten zeggen? Nu zeg ik: Harry Mulisch, je hebt voor mij betekenis gehad. Bedankt hiervoor.

I think I'm painting a picture of two women but it may turn out to be a landscape...

2010-10-29T14:17:00.002+02:00

"I think I'm painting a picture of two women but it may turn out to be a landscape." ~Willem de Kooning

Al enige tijd volg ik met toenemende verbazing de verschillende discussies over het cultuurbeleid. Op de agenda gezet door de nieuwe onderkoning van ons land, de heer Wilders.

In de hem gebruikelijke, jennerige taal veroordeelde hij de Nederlandse kunstenaars tot het verdachtenbankje. Cultuur en haar subsidiebeleid was een hobby van de linkse kerk, volgens zijn inzichten domicilie houdend in de Amsterdamse grachtengordel.

Inhoudelijk was zijn oordeel over kunst een variant op wat ik vaker hoor over beeldende kunst:"Dat doet mijn dochter van vier beter."

Ik ben geen uitgesproken kenner van welke kunstvorm dan ook. Ik heb dan ook geen enkele pretentie op dit gebied. Ik lees graag en veel, bezoek graag en regelmatig musea en gallerieën, bezoek met minder frequentie een klassiek orkest of beluister dit via een cd of op de radio en ik volg discussies over dit onderwerp. Blijkbaar belangrijk: ik woon niet in de Amsterdamse grachtengordel. Wel stem ik links, al jaren, uit overtuiging. Maar dan hoor ik er, volgens de heer Wilders, toch niet echt bij.

Ik kan niet alle kunstuitingen waarderen. Maar dat is, zo is mij geleerd, een kwestie van persoonlijke smaak. En over smaak valt niet te twisten. En dat is nu precies wat de heer Wilders wel doet.

Ook zijn er kunstvormen waar je domweg meer je best voor moet doen. Zoals het leren drinken van een goed glas wijn: dat moet je leren. Iemand moet je hiermee helpen en dat moet je vooral heel lang regelmatig doen. Je krijgt die kennis en het kunnen waarderen van wijn niet cadeau. Zo is het ook met het luisteren naar a-tonale muziek of het ondergaan van moderne vormen van videokunst. Niemand wordt gedwongen om dit pad op te gaan, maar dan moet je ook niet roepen dat je het allemaal niet begrijpt. En dat is nu precies wat de heer Wilders wel doet.

Kijk, ik ben geen liefhebber van sport. Nooit geweest. Ik sta al jaren langs de kant van sportvelden om mijn zeer sportieve kinderen te zien spelen, en nog steeds begrijp ik niet volgens welke regels het spel zich ontwikkelt. Het raakt me niet en het komt gewoon niet binnen.

Toch is er geen haar op mijn hoofd die sport in haar algemeenheid zal afwijzen als een hobby van de volkskerk. Er zijn nu eenmaal meer werkelijkheden dan de mijne en bovendien zijn deze ook valide. Dat heb ik te accepteren en terecht.

Dat heet namelijk samen-leven en dat draait om respect.

Bovendien begrijpt de heer Wilders blijkbaar niet dat kunst meer is dan de uitingen waar hij zo graag zijn pijlen op richt. De talloze definities en omschrijvingen die al over kunst zijn gegeven, laten wel zien hoe moeilijk grijpbaar dit begrip is. Net zoals God. Of universum. Of gezondheid. Of dood.

Het is heel goed om ons voortdurend óók te realiseren dat we het allemaal niet voor het zeggen hebben. Dat we deel zijn van een groter geheel. Ongrijpbaar, maar het grijpt ons soms zomaar. Dan wordt er iemand naast ons weggerukt uit dit leven. Of begint een dierbare te dementeren. Of blijkt je kind stemmen te horen die haar voortdurend kwetsen.

En dan kijk ik naar een schilderij van Willem de Kooning en krijg een brok in mijn keel. Zo'n kwetsbaar leven en toch raakt hij even de eeuwigheid. Heel even.

Of ik hoor in een kakofonie van geluiden in een concert van Loevendie, zomaar, opeens een hobo met een loepzuivere toon alles overstijgen. Die ene toon. Die ik ook soms bij Mozart hoor.

En ik kan wel janken.

Je hoeft dit niet te snappen, mijnheer Wilders,

maar respecteer mijn tranen,

of is dit nu weer teveel huili-huili voor u?

Things to do (nothing)

2010-10-29T12:02:00.001+02:00

De afgelopen maanden was onze huiskamer mijn belangrijkste "place to be".

Ik heb hier gezelschap van een heel scala aan beesten: drie honden, twee vogels, een konijn en, als het hun uitkomt, nog twee poezen (een jeweetwelpoes en een jeweetwelkater). Muggen en vliegen reken ik niet mee, alhoewel die nog maar nauwelijks voorkomen sinds we overal goede horren hebben geplaatst.

Met de twee vogels, grasparkieten, heb ik nauwelijks een relatie. Ze zitten in een grote kooi naast de televisie en meestal scharrelen ze wat door hun ruimte. Soms krijsen of fluiten ze (het liefst als we televisie zitten te kijken) en het wordt pas echt leuk als je ze te eten geeft: die twee krengen gunnen elkaar werkelijk het licht in de ogen niet. Als er één gaat eten, begint de ander hard te krijsen en met zijn kop naar zijn etende celmaat te slaan. Die staat wat wankel op een stokje en dreigt voortdurend, hard krijsend, zijn evenwicht te verliezen. Dat wordt dus ruzie. Het is mij een raadsel hoe ze overleven.

Het konijn vind ik een prachtbeest. Hij bewoont een bak bovenop een tafeltje naast een bank. Hij kan hier gewoon uitspringen, maar dat doet hij zelden. Dat gebeurt alleen als hij ergens van schrikt. En dat gebeurt vrijwel nooit: het is nogal een ijskonijn.

Wel maakt hij de honden voortdurend aan het schrikken. Hij geeft dan onverhoeds met zijn beide achterpoten een flinke klap tegen de bodem van zijn bak. De honden springen alledrie geschrokken op uit hun manden. Ze sprinten wat doelloos de kamer in en kijken mij dan weer bedremmeld aan. Na al die jaren hebben ze nog steeds géén idee waar die klap vandaan komt.

Appel, zo heet ons konijn, kijkt allang weer volkomen onschuldig over de rand van zijn bak de kamer in. Want hij houdt alles nauwlettend in de gaten.

Héél soms meen ik te zien dat hij mij een steelse knipoog geeft.

Met enige regelmaat is ook het konijn de weg kwijt. IJverig probeert hij dan een gang te graven. Vol passie krabt hij met zijn nagels over de bodem van de bak. Hij laat zich niet tegenhouden door het weerspannige plastic. Hij blijft proberen. Soms wel een uur lang. Ik stop hem na enige tijd door hem een wortel te geven. Dan vergeet hij waar hij mee bezig was. Of heeft hij mij ook in de tang? Ik zal het nooit weten.

De honden brengen de dag meestal suffend door. Als er iemand aan de deur komt, één van de huisgenoten komt thuis, het is tijd voor een rondje of tijd om te eten, dan voltrekt zich een wonderlijke verandering: de zielloos suffende beesten veranderen in hijgerige, springende en dollende dieren. Hun ingebouwde klok is feilloos en waag het niet om van dit diep ingesleten ritme af te wijken. Daar begrijpen ze helemaal niets van.

Complicerend is dat twee van onze honden, oud-fokkershonden zijn. Meedogenloos gebruikt voor het werpen van zoveel mogelijk nesten en na een jaar of zes, vrijwel letterlijk, bij het vuilnis gezet: economisch brengen ze dan nog onvoldoende op. Deze twee honden zijn onopgevoed, nerveus of zelfs angstig en ze zijn beide volkomen gepreoccupeerd op eten: ze vallen aan en schrokken het in zo kort mogelijke tijd naar binnen. Soms gaat dit zo snel, dat het er direct kokkend weer uitkomt.

Toch hebben ze zich wonderbaarlijk goed aangepast aan het leven in een gezinswoning. De oudste hond, het enige mannetje en de hond die al als pup ons huis is binnen gekomen, heeft beide, blonde, nerveuze dames op rechte banen geleid. Ze volgen hem en begrijpen dan een beetje hoe dit nest in elkaar zit. Dit mannetje is inmiddels flink op leeftijd: hij loopt stram, kan soms zijn plas niet meer ophouden en als hij slaapt, kun je letterlijk een kanon naast hem afschieten: hij blijft doorslapen. Hij is vrijwel blind en zijn chronisch oostindische doofheid is inmiddels overgegaan in echte doofheid. Alleen zijn neus, die werkt nog. Voortdurend gaat die de lucht in, zodat hij zich nog kan oriënteren. En iedere avond om ongeveer 10 uur staat hij op en komt hij naast me zitten. Hij legt zijn trouwe kop in mijn schoot en wil geaaid worden.

Dan die katten. De oudste, de jeweetwelkater, is een chagrijnig beest. Die komt binnen om te eten en vertrekt weer wanneer het eten op is of hem niet bevalt. Overal in de buurt heeft hij adresjes van mensen die hem van eten voorzien. Hij is dik en toch nog wonderlijk lenig. In onze tuin zitten muizen en regelmatig kun je hem urenlang zien zitten. Intensief starend naar een donker plekje in de heg. Zo heeft hij er al vele tientallen gegrepen en verorbert.

De tweede, de jeweetwelpoes, is nog maar kort bij ons. Dit tot chagrijn van de eerste die een enorme hekel aan deze poes heeft. Die heeft hier weer maling aan en gaat volkomen haar eigen gang. Ze heeft van begin af aan mijn jongste dochter aangewezen als haar bazin. Komt mijn dochter het huis binnen, dan komt ze de trap af. Blijft mijn dochter lang in de huiskamer zitten, dan komt zij haar halen. Ze zit het grootste deel van haar tijd op de slaapkamer van mijn dochter. Soms, héél soms, komt ze even de huiskamer binnen. Dan snuffelt ze uitgebreid aan alle meubels, de boeken, het vloerkleed en dan vertrekt ze weer naar boven.

Vanaf volgende week zal ik nog maar weinig in deze kamer zijn. Maar één ding is zeker:

als er geen dier dood gaat, gaat het zo nog jarenlang door.

Iedere dag opnieuw.

handen uit de mouwen

2010-10-28T10:17:00.001+02:00

Vanaf komende maandag ben ik weer aan de slag.

Het heeft lang geduurd deze keer. Toen we in juni terugkeerden van een lange vakantie, wist ik twee dingen: de zomervakantie ging beginnen en de markt voor interimmanagement in de zorg lag vrijwel stil.

Ik was dus voorbereid.

Na drie weken begon ik onrustig te worden.

En die onrust bleef voelbaar tot in oktober duidelijk werd dat ik een vervolgopdracht had gevonden. Ruim vijf maanden.

Het had niets met geld te maken. De afgelopen jaren heb ik veel opdrachten kunnen uitvoeren en ik heb consequent geld opzij gezet als buffer.

Het had ook niets met verveling te maken. Ik kan mezelf goed bezig houden en als dat talent een keer hapert, heb ik nog een partner die aan de lopende band opdrachten kan verzinnen.

Het is meer het gevoel aan de zijlijn te staan. Er niet toe te doen. Je ziet van alles, je hoort van alles, je vindt van alles, maar er is geen respons. Met enige regelmaat zocht ik natuurlijk bureau's en (oud) collega's op. Samen besprak je de situatie en de mogelijkheden. Dat was prettig: in de auto stappen, op weg te gaan, elkaar ontmoeten. Bezig zijn. Iets omhanden hebben. Iets waar je mee bezig wilt zijn. Niet voor de derde keer die week de kamer stofzuigen. Of wandelen met de honden.

Het bleek voor mij belangrijk om ritme aan te brengen. Het schrijven van een blog, dat hielp. Meestal twee keer op een dag. Over zaken in de zorg, over een herinnering die bij me opkwam, over actualiteiten. Gaan zitten en schrijven. Nadenken. Doelgericht: dat blog moest er komen. Dat hielp.

Het ontdekken van sociale netwerken. Twitter, Linked-in. De afgelopen periode mee geëxperimenteerd en dat leverde veel op. Nieuwe werkelijkheden en nieuwe vergezichten. Even meekijken langs de vinger van een mede-twitteraar. Zo ongeveer als een onverwacht gesprek op straat. En dat verschillende keren per dag.

Mijn blog werd, voor mij verrassend, door velen gelezen. Vanaf het begin eind juni, zo'n 4000 keer. Als gevolg hiervan steeg het aantal bezoekers van mijn website (ruime verdubbeling) en werden de hier beschikbare PDF-bestanden ("Achter de geranium" en een verslag van mijn studiereis naar Denemarken, in kader van zorg voor dementerenden) vele keren gedownload. Ook het aantal contacten op Linked-in steeg aanmerkelijk. Goed voor mijn persoonlijke pr dus, deze periode.

Niet onbelangrijk voor een eenzame zelfstandige.

Hoe het verder gaat met mijn twitteren en mijn blog, ik zal wel zien. De frequentie zal wel teruglopen, maar het schrijven van een blog vind ik leuk. Die zal wel blijven.

Maar nu gelukkig weer aan de slag. Als directeur thuiszorg bij de Amstelring/ Osiragroep.

Ik heb er zin in.

De genoemde teksten zijn te downloaden op mijn website: www.erik-zwart.com

verzameling

2010-10-26T19:31:00.003+02:00

Tijdens een uitzending van man bijt hond, kwam een bejaarde dame in beeld die snorharen van katten verzamelde.

Ze had er al 493. In een doosje. Achter slot en grendel.

Dan kon er niemand bijkomen.

Ze deed me denken aan mijnheer Groenteman. Hij werd bij ons opgenomen. Voor een week of drie.

Dan kregen de kinderen weer even de tijd om zijn huis leeg te halen. Dat gebeurde om de paar jaar opnieuw.

Alles sleepte hij naar binnen. Al jaren. Deuren, kranten, stoeptegels, boeken, oude fietsen. En ga zo maar door.

Een vriendelijke baas. Altijd in voor een praatje. En iedere keer weer uiterst bereid om mee te werken aan een behandeling. Want hij begreep het ook wel, zijn kinderen zaten met de brokken. Die konden de rommel opruimen die hij iedere keer weer bij elkaar sleepte.

Hij wist ook niet waarom hij het deed. Het was sterker dan hemzelf. Maar déze keer was het anders. Zijn dochter was zo verdrietig geweest. Het had hem tot inkeer gebracht. Hij zou stoppen met verzamelen.

Echt.

Na drie weken kwam het signaal van zijn schoonzoon. Het huis was weer leeg. Er waren meerdere vuilcontainers met rotzooi weggehaald. Het had niet veel langer moeten duren: de houten verdiepingsvloeren waren helemaal doorgebogen. Dat kon je zien aan de plekken op het behang. Verkleuringen, een holle streep. Levensgevaarlijk.

Mijnheer Groenteman had gebak voor ons gehaald. Om te vieren dat hij nu nooit meer terug zou komen. Vriendelijk zwaaiend liep hij van de afdeling af. Achter zijn schoonzoon aan.

Ik ging met een collega het bed van de heer Groenteman opmaken. Ik controleerde nog even het laatje van zijn nachtkastje. Er lag een luciferdoosje in.

Met afgeknipte nagels...

Pijnlijk

2010-10-26T14:03:00.000+02:00

Vanmorgen liep ik door Den Haag.

Dat kan leuke ontmoetingen opleveren. De leukste blijft toch wel die keer, nu ongeveer een half jaar geleden. Ik liep over de Lange Poten en hoorde een gedecideerde stem achter mij:

"Ja, hallo, met Jan Peter..."

Toen ik omkeek, keek ik in het gezicht van een man met een enorme bos rood haar die zacht in een mobiel sprak. Hij keek verbaasd terug.

Wat mij weer bevreemde: een man met de naam Jan Peter, moet in Den Haag toch wel wat gewend zijn.

Maar de ontmoeting van vandaag mocht er ook zijn. Deze keer liep ik achter Gerd Leers over het Plein. Zichtbaar was dat verschillende mensen op het terras naast ons hem herkenden. Hij zag blijkbaar de herkenning en begon te zwaaien.

Niemand zwaaide terug.

Hij liep door en bij het volgende terras, hetzelfde tafereel. Maar ook hier zwaaide niemand terug.

Een loslopende minister hoort blijkbaar niet te zwaaien. Of we willen ons niet met hem identificeren. Of we vinden het domweg overdreven, zwaaien naar elkaar. Het moet ook niet te gemoedelijk worden.

Het kan ook omgekeerd: op straat uitbundig worden begroet door iemand die je absoluut niet herkent. Genanter wordt het wanneer de persoon blijft staan en met enkele rake vragen duidelijk maakt precies te weten wie hij tegenover zich heeft. En jij maar wanhopig je geheugen afgraven.
Het meest voor de hand liggende, durf ik vaak niet te doen en wanneer je te lang wacht, wordt het te pijnlijk: gewoon vragen naar wie je voor je hebt.
Zo stond ik eens langdurig te stuntelen en manoeuvreerde me in een steeds onmogelijker positie, totdat mijn uitbundige beul zich opeens realiseerde dat hij niet mij, maar mijn broer kende...Zijn vragen gingen inderdaad over de gezinssituatie bij mijn ouders thuis, lang geleden...Wij hadden elkaar nog nooit ontmoet.

Tenslotte blijft voor mij één van de meest pijnlijke ontmoetingen, die met mensen die er niet zelf bij zijn. In de trein, in de bus, in de tram wordt je geconfronteerd met de meest intieme details van iemands ziekte, overlijden of juist geboorte doordat de persoon in een telefoongesprek onderwerp van dat gesprek is. Luidkeels. Voor iedereen te horen.

Dan heb ik toch echt liever dat je je telefoon even weglegt en vriendelijk zwaait naar minister Leers.

Vindt hij ook leuk.

It's a wonderful world

2010-10-24T09:37:00.001+02:00

Aagje Deken (niet in ons bezit)

Mijn vrouw spaart miniatuurportretjes. Ze hangen boven onze eettafel en kijken zo de dag met ons mee. Ze heeft zowel silhouetten (de vorm van een gezicht weergegeven als schaduw) als gewoon portretten. Sommige zijn geschilderd, andere getekend of zelfs geknipt. Het zijn mannen en vrouwen, oud en jong, alhoewel de dames in de meerderheid zijn.

Dergelijke portretjes worden al eeuwenlang gemaakt. De meeste komen echter uit de periode net voordat de fotografie aan haar vlucht begon, eind 18e, begin 19e eeuw.

Ze kijken hun ogen uit. Vanmorgen schrokken ze weer toen ik het licht aandeed. Het blijft hun steeds verbazen: een druk op een knop en de hele omgeving baadt in een fel licht. En er wordt niet één knop ingedrukt, maar wel drie. Ze knijpen hun ogen een beetje dicht. Ze kunnen er maar niet aan wennen.

Vanuit hun ooghoeken kunnen ze me volgen wanneer ik de keuken inloop. Ze begrijpen niet precies wat ik doe, maar ze zien hoe ik de vuile vaat die op het aanrecht staat opgestapeld, in een kast stop. Ik sluit de kast en deze begint gorgeldende geluiden te maken. Ze weten inmiddels dat na een klein uurtje de kast weer wordt open gedaan en de vaat er blinkend schoon wordt uitgehaald. Pure magie, vinden ze dit.

Ik pak een soort plank die op tafel ligt en ook die begint licht te geven. Ze kunnen het vanuit de hoek waarmee ze op de tafel kijken niet goed zien, maar het lijken wel letters die oplichten. Ik beweeg met mijn vingers over het lichtende oppervlak en ze zien de letters voorbijschuiven. Soms zien ze ook een plaatje voorbij komen. Een boek zonder pagina's. En iedere dag opnieuw wordt dit boek gelezen. Het verveelt blijkbaar nooit. Ze zijn erg nieuwsgierig naar de tekst.

Opeens klinkt er een hoog en verstorend geluid. Ze zien hoe ik een soort handvat van tafel pak en ik begin hier in te praten. Heel vaag horen ze een andere stem wanneer ik zwijg. Het apparaat heeft geen vaste plek in de kamer, maar het wordt veelvuldig gebruikt. Vaak horen ze ons mopperen wanneer we het niet snel kunnen vinden. Het geluid betekent zeker dat er snel moet worden gehandeld, want alles wordt steeds stil gelegd wanneer het klinkt: een gesprek, de maaltijd, het lezen.

De maaltijd, zo zien ze, ligt voor een belangrijk deel gewoon klaar in een andere kast die deel uitmaakt van de keuken. Fruit, vlees, kazen, alles ligt er in gemakkelijke porties, klaar voor bereiding. Melk lijkt uit een soort pak te komen. Ze horen veel dierengeluiden, maar koeien, schapen, geiten en paarden hebben ze nog nooit gehoord. Toch is er altijd eten in overvloed. De hele dag door wordt er wel iets bereid en gegeten. De wijze van bereiden is soms raadselachtig. Een sterk geurende drank, is dat geen koffie?, komt uit een soort kraan die spontaan begint te lopen als er op een knop wordt gedrukt.

Het is altijd warm in het huis, terwijl ze nergens een haard zien branden. Die moet zeker uit hun zicht zijn. Ze verbazen zich wel over het risico wat wordt gelopen: de kamer is vaak gewoon leeg en toch moet de haard branden. Gelukkig is er nog geen brand uitgebroken, maar ze verwachten het eigenlijk ieder ogenblik. Vreemd is wel dat de haard zo langdurig kan blijven branden, zonder dat iemand het vuur voedt.

Ze vermoeden dat het deel van de kamer dat ze niet kunnen zien, immens groot is. Immers, ze horen veelvuldig allerlei verschillende stemmen en vaak ook complete orkesten. Zelfs wanneer er geen feest is klinkt er vaak muziek. Er wordt niet op gedanst, sterker, de bewoners bewegen zich door de kamer alsof de muziek er helemaal niet is. Héél soms wordt een wijsje meegezongen.

Het gezin waar ze op uitkijken is klein: een man, een vrouw en twee bijna volwassen kinderen. Er zijn geen bedienden in huis. Ze moeten dus tot de behoeftigen behoren, maar alle luxe en zichtbare rijkdom verwart ze.

Er klopt gewoon iets niet.

Maar wat?

Het is kil buiten

2010-10-23T13:19:00.002+02:00

in eigen kilheid zo gevangen dat men voor liefde zich verschuilt

Mijn leven kent weinig tradities. Maar op zaterdag met koffie aan tafel, omringt door (al of niet digitale) kranten en op de radio Spijkers met Koppen, ja, daar doe ik mijn best voor.Ineke van Gent en een CDA-dame vliegen elkaar, zo te horen, letterlijk in de haren. Felix Meurders probeert nog enige orde in de chaos te krijgen, maar niets houdt de door elkaar krijsende dames nog tegen. Rowan Heze trekt de sfeer weer recht. Dat is hen wel toevertrouwt. Het is mij overigens volkomen onduidelijk gebleven waarover de beide dames elkaar zo te vuur en te zwaard hebben bestreden: het moet haast wel een kwestie van ultiem levensbelang zijn geweest.

Nog zo'n zaak van levensbelang is een discussie die ik afgelopen week tot mijn toenemende verbijstering op de televisie voorbij zag komen: de poster van Sinterklaas van de nieuwste film van Dick Maas. Iedereen begon zich ermee te bemoeien en toch werd de discussie niet boeiend. Wel fel, Johan Nijenhuis, regisseur en nu vooral vader en één van de initiatiefnemers van de discussie, wordt matennaaier genoemd door Huub Stapel, de hoofdrolspeler uit de film. Moet kunnen. In de laatste aflevering van DWDD, waar aandacht aan de discussie werd gegeven, begonnen de voor- en tegenstanders ook al zo door elkaar heen te brullen.

Gisteravond bij Pauw en Witteman. Eric Corton vertelt oprecht en met ingehouden emotie over zijn ervaringen met kinderen in Afrika. Hij wordt onderbroken door een man die inmiddels niet meer uit de media is weg te slaan, Hans Jansen, arabist maar tegenwoordig vooral schaduw van PVV-lieden. Met de inleidende opmerking geen cynicus te zijn, verwijst hij het verhaal van Corton naar het rijk der fabeltjes. Ontwikkelingshulp is zinloos, sterker, ze werkt averrechts. Hero Brinkman had geen moeite om in dit gesprek zijn goede humeur te behouden, zijn sergeant naast hem deed het vuile werk.

Hanneke van Leeuwen geeft haar actieve deelname aan het CDA op. Iedereen die deze indrukwekkende vrouw een beetje kent, herkent de diepgang van de tragedie in deze stap.

Dan nog zie en hoor ik overal Bram Moscowitcz uitgebreid zijn ongenoegen uiten over het verloop van het proces tegen Wilders. De tijd dat een rechtzaak werd uitgevochten in een rechtzaal, lijkt alweer heel erg lang geleden. Ondertussen laat ook Wilders niet na om bij voortduring zijn wantrouwen jegens onze rechtstaat naar voren te brengen.

Ik doe de radio uit, leg de kranten weg en drink mijn koffie.

"Wijs me waar de toetsen zitten,
dan speel ik iets voor jou,
zonder erbij na te denken,
omdat ik van je hou..."

Kamp Westerbork

2010-10-23T08:52:00.001+02:00

Afgelopen donderdag liepen we door het herinneringscentrum bij kamp Westerbork. Het was druk. Om ons heen vaders en moeders, opa's en oma's en kinderen.

"Wat is een jood?"

was een van de schrijnende vragen die ik al snel hoorde. Zijn moeder fluisterde haar antwoord. 

Hierna hoorde ik niet zoveel meer. De beelden drongen zich aan mij op en ontgoochelden me opnieuw. Kinderschoenen naast een bed. Alledaagse schoenen zoals je ze nog steeds aantreft. Alleen, deze schoenen hoorden bij een kind dat de oorlog niet had overleeft, vergast in een concentratiekamp. De droge lijsten met namen, eindeloze lijsten met namen. Een spiegeltje met op de achterzijde de foto van een jong meisje. Haar broer had de oorlog overleeft, zijn zus was voor zijn ogen naar de gaskamers gedreven. Dat meisje, op die foto. En via de spiegel zie je jezelf. 

De filmbeelden van een transporttrein. Ik weet het en toch schrik ik weer: ze gingen in veewagens. Jong, oud, ziek, man, vrouw, kinderen, allemaal. Joden, zigeuners, homo's, die enkele verzetsstrijder... Een droog commentaar: mede dankzij de bereidwillige medewerking van Nederlanders, kon de bezetter met zoveel gemak deze mede-Nederlanders op transport krijgen. 

Verschillende ouders vertelden hun kinderen het verhaal. Een jongetje keek peinzend naar zijn oma die betraand foto's stond te bekijken van slachtoffers. Een jongetje misdroeg zich: hij zat aan de piano die uit het kamp was gehaald of probeerde een typemachine die op een tafel stond. Zijn opa probeerde hem te corrigeren, het lukte niet. Zijn vader keek van een afstand toe en liep de ruimte uit. Het jongetje lachte zijn opa uit.

Ik voelde me mistroostig en liep naar buiten.

Het regende.

Luisteren, verdomme!

2010-10-16T11:39:00.000+02:00

Wat moet ik doen?

Dit was de simpele vraag van Pauw aan Boomsma. Boomsma reageerde stralend en met veel taal. Moszkowicz, ook als gast aangeschoven, probeerde Boomsma te helpen en stelde eigenlijk dezelfde vraag: "Wat kan ik doen?"

En weer die lach en heel veel taal.

Agnes Kant had het allang gehoord en begrepen, het was een zaak van de politiek. Daarmee was voor haar de kous eigenlijk af.

Nee, probeerde Boomsma, het is een zaak van mentaliteit. Ons ego is te groot. Een persoonlijk filosofietje, verontschuldigde hij zich.

Het was tenenkrommend om te zien, maar hij kwam geheel niet over. Hij dreigde even de eeuwige glimlach op zijn gezicht te verliezen, maar hernam zich op tijd.

Maar waarom toch altijd je goede humeur bewaren? Waarom altijd maar op die kijkbuis zichtbaar willen zijn als een eeuwig goedgemutste, optimistische en vrolijke kerel? Waarom niet stevig de pest in krijgen als je merkt dat je boodschap niet overkomt? Gewoon een keer die vuist op tafel: het is afschuwelijk en je moet hier serieus mee omgaan.

De boodschap die hij wilde brengen, die was er ernstig genoeg voor. In enkele beelden uit een documentaire ("Taste the waste") werd een afgrijselijke werkelijkheid geschetst: tonnen voedsel per jaar per supermarkt, wordt er doorgedraaid. Zo de vuilnisbelt op. Omdat er véél meer wordt geproduceerd als dat we nodig hebben. Tonnen vis uit de al leeggeviste zeeën die stomweg aan het einde van de dag wordt weggegooid. Onbenut.

In ons rijke westen dan.

Een tweede schrijnende werkelijkheid die duidelijk werd is dat in landen waar ze al dit eten meer dan nodig hebben, steeds meer landbouwgrond en vee wordt gebruikt om het onverzadigbare westen te voeden. Grond en vee die door enorme multinationals worden geleid. De lokale boeren hebben dus steeds minder grond tot hun beschikking om aan hun eigen voedselbehoefte te kunnen voldoen.

Daar mag je best boos om worden, Arie Boomsma. Daarvoor mag je best met je vuist op tafel als Pauw er een woordenspelletje van maakt.

Daarom door mij nog maar een keer deze bescheiden poging.

Verdomme.

2010-10-15T17:57:00.001+02:00

Welkom thuis

2010-10-15T14:33:00.000+02:00

"Thuis zijn" , zo heet een verzameling interviews met bestuurders van verpleeghuizen. De adviseurs van den Klinkenberg en Willemsen gingen hier op zoek naar de werkelijkheid van bestuurders. In de dagelijkse praktijk worden zij de laatste jaren vooral weggezet als graaiers en gewetenloze bureaucraten, maar dat blijkt mee te vallen.

Ook bestuurders vragen zich af of ze hun eigen vader of moeder in het door hen aangestuurde verpleeghuis zouden willen onderbrengen. Ook bestuurders worstelen met de dagelijkse dilemma's die wet- en regelgeving en financiële beperkingen met zich meebrengt.

Toch zijn de auteurs niet kritiekloos. De meeste bestuurders zijn niet goed in staat om de heersende cultuur van macht en afhankelijkheid te doorbreken. Ook viel op dat er nauwelijks iets wordt gedaan met bekende goede voorbeelden uit het land. Er wordt veel tijd besteed om uit te leggen dat de specifieke situatie in het eigen huis toch heel erg afwijkend is. Of dat die ander gewoon veel geluk heeft gehad.

Het zelf door de bewoners koken, is hier een goed voorbeeld van. Het is goedkoper, bewoners hebben er plezier in en ze eten beter. Toch kiezen de meeste verpleeghuizen voor maaltijden uit een keuken. Ofwel de eigen keuken ofwel ingekocht bij een groothandel.

We hebben sinds gister een staatssecretaris op volksgezondheid die zelf verpleeghuisarts is. Ze is, zo las ik in de Volkskrant, letterlijk van haar spreekuur weggerukt. Ik heb haar ooit een keer gesproken, een integere vrouw. Maar hoe kijkt zij naar de verpleeghuizen en haar bewoners? Zijn deze mensen ziek en hebben ze een behandeling nodig, of ziet ze vooral ouderen die zo gewoon mogelijk een thuis moet worden geboden? Met de voorzieningen die deze mensen nodig hebben? We weten het niet.

Ouderenzorg zal de komende tijd, onder druk van de PVV, een hot item zijn. Op zichzelf is dit prima, maar het zegt vooralsnog niet zoveel. Beweegt de PVV mee met de mediagolven, waarin bestuurders massaal in het beklaagdenbankje terecht zijn gekomen? Wordt het daardoor vooral een beleid gericht op controle en repressie? Of krijgen we een periode waarin de oudere cliënt de plek krijgt die zij verdient en waarin de sector en de bewoners de ruimte krijgen om zichzelf opnieuw uit te vinden? We weten het niet.

Laat de staatssecretaris en Wilders maar eens beginnen met het boekje "Thuis zijn".

Dat nuanceert.

Dat helpt.

Bordesscene

2010-10-15T10:14:00.002+02:00

Het is een merkwaardige foto.

Ze staat er erbij alsof ze er niet eigenlijk niet bij hoort. Edith Schippers, als minister verantwoordelijk voor het ouderenbeleid. Ook aan de andere kant van de groep staat er één iets buiten de groep, Gerd Leers. Hij wordt verantwoordelijk voor het imigratiebeleid.

Toevallig de twee ministers waar Wilders permanent zijn pijlen op gericht zal houden. In een zeldzaam interview in de Volkskrant uit hij weer de hem vertrouwde taal: hij dreigt op niet mis te verstane wijze.

Dat juist deze twee ministers buiten de groep staan, is fascinerend. De tijd zal leren of deze eerste indruk een toevallige is of dat er diepere mechanismen spelen.

We weten allemaal dat zo'n opstelling niets hoeft te zeggen. Toch valt het onmiddellijk op. In ons hoofd zitten feilloos sensoren ingebouwd die ons precies vertellen hoe we naar dergelijke plaatjes moeten kijken. Ook in de dagelijkse omgang ervaren we dit.

Iemand komt nét iets te dicht bij je staan. Het zit in centimeters, maar het voelt onbehagelijk. Of je komt een ruimte binnen en de groep mensen blijft net iets te dicht bij elkaar staan. Waar ga je staan? Word je buitengesloten?

Verhagen staat dichter bij de koningin dan Rutte, maar de majesteit lijkt iets van hem weg te buigen. De twee andere dames dan Schippers lijken elkaar iets te zeggen. Gaat het nu al over de kleding van Schippers? Voor velen paars, maar het was purper, aldus de bewindsvrouwe. Het is mij nu al te genuanceerd.

Leers staat wat buiten de groep, maar dat gaat wel goed komen. Henk Kamp lijkt zijn hand al bijna te pakken. In ieder geval hebben de heren net nog wat grapjes uitgewisseld want ze staan allebei breed te grijnzen. Mannen onder elkaar. Winnende mannen onder elkaar.

Rutte staat met zijn ploeg voor een enorme opgave. Scepsis overheerst nog alom. Wilders ronkt en de verschillende ministers zijn nu al druk bezig om zijn donkere ondertonen te overstemmen met luchtiger taal. Rutte reikt ook links Nederland de hand, waarop Pechtold (zo heet hij, mijnheer Wilders) onmiddellijk teruggeeft: "ik hoop niet dat het die hand is waarvan de vingers net zijn afgelikt..."

We zijn er nog wat ongemakkelijk onder.

We proberen nog maar even buiten de groep te blijven.

U bent klant en ik weet wat u wilt

2010-10-14T13:10:00.001+02:00

Vorige week lieten we in ons huis een bouwkundige keuring uitvoeren. De inspecteur reageerde prompt op mijn aanvraag en een dag later liep hij rond. Hij werkte nauwkeurig een hele lijst met aandachtspunten af.

Eén van zijn adviezen was om in de kruipruimte zand of een ander isolatiemateriaal te laten storten.

Via internet vond ik een site waar ik aan verschillende bedrijven een offerte kon opvragen.

Nuon reageerde als eerste.

Ze zonden me een mailbericht waarin ze aankondigden me op korte termijn te bellen. Ik vond het prima en wachtte af.

Eerst belden ze 's avonds, tijdens het eten. Daar heb ik een hekel aan en vroeg hen me op een ander moment terug te bellen. Het werd de volgende ochtend.

De dame meldde zich vriendelijk en kondigde aan wat vragen met mij te gaan doornemen. Ik gaf mijn naam, huisadres, mailadres en huistelefoonnummer op en meer hoefden ze wat mij betreft niet te weten.

Dat was lastig, want het programma vroeg er om.

Dat leek mij niet mijn probleem.

Dat probleem was blijkbaar onmiddellijk over, want ze ging over op de volgende categorie vragen.

"Is uw dak geïsoleerd?"

Verbouwereerd reageerde ik wat aarzelend.

"Ik heb hier toch helemaal niet om gevraagd?"

Maar dat computerprogramma.

Dat bleef maar vragen. De ramen, de spouwmuren en ze ging nog even door. Ik hoorde de lijst rustig aan en vervolgens herhaalde ik mijn punt:

"Ik heb hier toch helemaal niet om gevraagd?"

Ze werd een beetje mokkig. Want wat kon zij er nu aan doen. Dat wist ik ook niet, maar ik wist wel dat ik alleen een gesprek wilde over de isolatie van de kruipruimte.

Het doorbreken van het computerprogramma duurde nu iets langer, maar toen konden we over op het maken van een afspraak. Dat was zo gebeurt.

Enige minuten later kreeg ik via de mail een bevestiging van de afspraak:

"Voor het door u gevraagde huisisolatie-advies, hebben wij de volgende afspraak gemaakt..."

Ik heb onmiddellijk de afspraak geannuleerd.

Secret

2010-10-14T12:45:00.000+02:00

Vanmorgen stond ik op met weinig inspiratie. Buiten was het grauw, er lagen nog enkele klussen die lange tijd vooral om uitstellen hadden geschreeuwd en de koffie was op. Deze video hielp me door de ochtend heen. Waarom zou ik moeilijk doen: kijk zelf maar. Het helpt.

It's right to be wrong!

2010-10-13T10:53:00.000+02:00

It's right to be wrong.

Het is niet de meest voor de hand liggende gedachte. Geconditioneerd als we zijn om onze gedachtensprongen in een strak bepaald speelveld te doen. Om vooral gedachten en suggesties neer te leggen die passen in de verwachting van de andere deelnemers.

Vooral tijdens "out of the box" sessies. Die zijn helemaal eng. En leveren zelden iets op. Want "out of the box" betekent nog niet buiten het denkkader. Dat doosje staat gewoon ergens in een hoek. Misschien een beetje stoffig, maar het past daar uitstekend. Niemand die van zijn stoel valt als dat doosje open gaat.

Want echt buiten het kader springen is eng. Doodeng. Voordat je het weet kijkt iedereen tijdens een pijnlijke stilte, met rollende ogen naar het plafond.

En gaat men over tot de orde van de dag.

In dit geval, "out of the box" denken. Maar je kan ook overdrijven En daar houden we niet van.

Als gedachtenoefening wordt vaak geroepen: "Laten we de cliënt nu eens écht centraal stellen". Als dat zou lukken, dan levert dat gegarandeerd spectaculaire nieuwe vergezichten op. Maar hoe vaak lukt dit?

Mensen blijven binnen bekende kaders omdat dit veilig is. Je gaat tenminste niet onderuit, je komt niet terecht in toestanden omdat je dwars door een belemmering heen moet breken. Je doet wat je moet doen. Binnen de afgesproken kaders.

Die enkeling die durft, maakt fouten. Die probeert een ongebaand pad. Die springt buiten de band. Die loopt blauwe plekken en kleerscheuren op.

Die begrijpt ook precies welke belemmeringen er bestaan. Welke weerstanden. En opeens ziet ze haar kans. Dan springt ze huizenhoog. En verandert het denkkader. En durven ook de anderen weer even iets meer.

It's right to be wrong.

Een vette roddel

2010-10-13T08:41:00.000+02:00

Ik moest wachten op een afspraak en had vast een kop koffie voor me staan.

Aan de tafel tegenover mij zaten twee mannen en een vrouw. De mannen droegen donkere pakken met een krijtstreep. Hun scheiding strak in het haar. Zij droeg een mantelpakje. De haren bijeengebonden in een paardenstaartje. Ze waren druk in gesprek.

Het onderwerp betrof een nieuwe collega. Luidkeels werden haar tekortkomingen door het wegrestaurant gebruld. Hard werd gelachen om de fouten die ze als beginner maakte. Haar kleding werd afgekeurd en een mailwisseling werd ter plekke vanaf de laptop, tot hilariteit van de anderen, door de dame op overdreven toon voorgelezen.

Aan de andere tafels werd met plaatsvervangende schaamte gereageerd.

Zo te horen waren ze onderdeel van een adviesbureau voor het midden- en kleinbedrijf. Iets financieels. Hoe dan ook, ik vond hen shockerend onbeschoft en oncollegiaal.

Roddelen is van alle tijden. En sommigen hebben hier veel talent voor en anderen wat minder.

Toch hoor je mij niet snel zeggen dat roddelen er gewoon bij hoort. Het gaat er immers altijd om een ander in diskrediet te brengen. Omlaag te halen. Onderuit te halen.

De onderlinge sfeer tijdens het roddelen kan aangenaam hilarisch worden, totdat het object van de verhalen onverwacht binnen komt. Dan valt er een pijnlijke stilte. Iemand probeert de aandacht nog af te leiden, wat meestal verkeerd uitpakt. De sfeer is volkomen verpest.

Slechts enkelingen is het gegeven om te excelleren in teamwork. Het samen komen tot een prestatie. En ervan genieten als je samen die prestatie ook neerzet. Velen willen de prestatie liefst voor zichzelf opeisen. Want dat voedt het ego, je moet eens weten wat ik allemaal heb gepresteerd. Ik en het team. Zoiets.

En als iemand anders dan presteert. Of iemand krijgt een complimentje van de baas. Of de cliënt is verguld van één van de collegae. Iemand anders. Tja, dan rest nog maar één ding: onderuit halen. Want dáár gaat roddelen over, jezelf omhoog schoppen.

Na een nachtdienst spraken we een keer uitgebreid over een nieuwe collega. Plotseling stond één van de mensen op. Hij had steeds zijn mond gehouden. Hij ging voor de tafel staan en keek ons stuk voor stuk aan. Er viel een lange stilte. Hij was een twentenaar en had nooit veel woorden nodig.

"Ik vind dit waardeloos," zei hij. Hij draaide zich om en ging naar de patiëntenkamers.

We keken elkaar aan. Hij had gelijk.

Zo iemand: goud waard.

Of ik me daarvan bewust ben??

2010-10-12T13:35:00.001+02:00

Gelukkig.

Agnes Wolbert vroeg in de kamer weer eens aandacht voor de mantelzorgers.

Of de minister, zo vroeg ze Klink in zijn laatste optreden als minister, zich ervan bewust is dat steeds meer mantelzorgers hun werk moeten opgeven doordat de AWBZ steeds minder financiert? Dat was hij zich bewust, maar de begeleiding van mantelzorgers moest dit probleem opvangen.'

Een nietszeggend antwoord. Maar ja, Klink wilde naar huis. Het was mooi geweest. Eindelijk gewoon een keer om zes uur aan tafel, net als de rest van Nederland.

Dezelfde Wolbert vroeg al veel vaker aandacht voor mantelzorgers. Bijvoorbeeld of de minister kennis had genomen van een onderzoek door de Erasmusuniversiteit waaruit blijkt dat een goede ondersteuning van mantelzorgers leidt tot uitstel van opname in een verpleeghuis?

Het kan niet genoeg worden benadrukt wat door mensen wordt opgebracht. Die mensen zijn partners, dochters, zonen (maar echt vaker dochters), buren, vrienden, kennissen uit de kerk of van de voetbalvereniging. Een soort vangnet wanneer iemand lichamelijk onderuit gaat. Of geestelijk gaat kwakkelen. Door de leeftijd. Iemand die zorgt dat er eten in huis is of dat je samen even met de hond naar buiten kan of die je een weekeinde in huis haalt zodat je niet steeds alleen hoeft te zijn.

Dat gaat vaak wel voor een paar weken goed. Maar wat als deze zorg jarenlang doorgaat? Wanneer de zorg steeds intensiever wordt? Wanneer je dat steeds moet combineren met je eigen gezin, met je werk, met het steeds heen en weer moeten reizen?

Wat wordt er eigenlijk bedoeld met "mantelzorgondersteuning"?

De zorgindicatie wordt gesteld, waarbij er wordt uitgegaan van hetgeen de omgeving zelf doet. Als de omgeving dus heel actief is met helpen, krijg je minder professionele hulp. Zo ongeveer.

Er wordt gevraagd: "wat doen jullie?"

En niet: "Wat hebben jullie nodig?"

Of de minister zich daar ook van bewust is? En u?

In mijn scriptie ga ik ook in op de rol van mantelzorgers bij dementerenden thuis. De scriptie is gratis te downloaden van mijn website: www.erik-zwart.com (tab dementie).

Gewoon de beste

2010-10-12T10:03:00.000+02:00

Het leek een leuke opdracht. Weliswaar diep in het zuiden, waardoor ik ook wel eens een hotelovernachting zou moeten regelen. Maar dat zagen we dan wel weer. Het gesprek met mijn opdrachtgever was in ieder geval positief geweest. Mijn ervaring sloot goed aan op het vraagstuk. Mogelijk dat het tarief nog wat moest worden bijgesteld, maar daar had ik een opening voor gegeven.

Toch liever een ander. Ja, ik kwam namelijk van boven de rivieren. Ze kende haar pappenheimers en dat kon niet werken. Daar was ze van overtuigd. Nee, met mijn ervaring was niets mis, sterker, dat sloot perfect aan. Nee, aan het gesprek had het ook niet gelegen, ze had een zeer positieve indruk van me gekregen. Nee, het was echt het niet-limburger zijn wat me nekte.

Het leek een leuke opdracht. Er waren veel spanningen binnen het organisatieonderdeel en hier moesten nieuwe verbindingen worden gemaakt. Met de raad van bestuur, met de ondersteunende afdelingen, met het beleid van de instelling. Er was veel gevochten en dat levert nu eenmaal bloederige taferelen op. Rust, men had behoefte aan rust. Het gesprek was geanimeerd geweest. Ik was samen met een collega en hij feliciteerde me na afloop vast, die opdracht was binnen. Hij wist het zeker. het had zo goed geklikt.

Toch liever een ander. Ja, ik was namelijk een man. En gezien de hele situatie, leek het toch meer voor de hand te liggen dat een vrouw de problematiek op zou pakken. Nee, het had niet aan het gesprek gelegen, sterker, daarover was ze bijzonder positief en mijn ervaring sloot ook naadloos aan. Maar toch. Liever een vrouw en dat ben ik nu eenmaal niet.

Afgewezen worden is niet leuk. En het overkomt iedereen. Zo'n afwijzing is vaak leerzaam. Het duurt soms even voor ik me dat realiseer, maar het is echt zo.

Afgewezen worden om iets wat je evident niet bent en ook nooit zal zijn, is irritant. Ik kom niet uit Limburg en dat staat duidelijk in mijn CV, laat staan dat ik een vrouw ben. Dat type afwijzing, daar kan je niets mee. Dat hoor je aan en je incasseert de teleurstelling. En je gaat verder. Het levert niets op.

Het nieuwe kabinet bestaat voor het overgrote deel uit blanke mannen van achter in de vijftig. Drie vrouwen mogen het beeld iets opfleuren. De premier zelf haalt de gemiddelde leeftijd nog het meest omlaag. Niemand die het snapt. Rutte wel, hij verklaart gewoon de beste ministers te hebben gekozen.

Hiermee wijst hij heel veel capabele vrouwen af. En Nederlanders met een andere culturele achtergrond. En jongeren. Dat irriteert. Ze kunnen er niets mee behalve dan het incasseren van de teleurstelling. En we gaan verder. Het levert niets op.

Internet down

2010-10-11T11:25:00.001+02:00

Vanmorgen lag bij ons het internet eruit.

Dat levert onverwachte taferelen op.

Wie kan internet repareren? Eerst maar eens de man bellen die laatst een nieuwe modem/ router heeft geïnstalleerd. Hij vroeg me even na te gaan of er wellicht een storing bij KPN was?

Boeiend. Via een hulpprogramma van KPN op mijn PC kan ik de internetverbindingen beheren. Hier vind ik ook een kopje "contact". Wanneer ik hier op druk, begint het programma eerst druk contact te leggen met internet. Na enkele minuten, waarin ik inmiddels aan mijn schoenzolen ben begonnen, constateert het wat verbaasd dat een verbinding met internet niet lukt. Ik verwacht nu een bevrijdend telefoonnummer te vinden wat ik kan bellen, maar dat verschijnt niet.

Want geen contact met internet.

Ik bedenk me de dongel die ik heb liggen om tijdens de vakantie contact te maken met internet. Ik sluit de dongel aan op de laptop en hij vraagt om de pincode. Ik toets de pincode in die altijd door mij wordt ingegeven in dit soort situaties. Noppes. Nog een poging. Weer noppes. Opgelucht bedenk ik me dat de numlock van het toetsenbord nog uitstaat. Nog een poging, maar wederom niets. En bovendien wordt de simkaart geblokkeerd want drie tevergeefse pogingen. Huilend van frustratie gooi ik de dongel door de kamer. Die kan daar niet tegen.

Mijn telefoonboek biedt geen uitkomst. Dan maar via de webbrowser van mijn blackberry. Ook dit duurt eindeloos. Ik heb nog nooit op mijn nagels gebeten, maar dat blijkt geen probleem: in enkele minuten zijn ze kaalgekauwd.

Het blijkt een 0900 nummer te zijn.

Die hebben we geblokkeerd nadat de telefoonrekening enkele jaren geleden opeens torenhoog steeg door 0900 nummers. De dader heeft zich nooit gemeld en verdient nog steeds lijfstraffen want nu kan ik het nummer niet bellen. O ja, natuurlijk, de gsm. Maar het nummer blijkt overbezet. Ik word weer van de lijn afgegooid.

Zwaar hijgend en rollend met de ogen strompel ik door de kamer.

Mijn vrouw zit achter de laptop.

"Hé", roept ze, "wat leuk, een mail van je ouders..."

We hebben weer internet....

Verpleeghuis Zoetermeer

2010-10-08T14:21:00.000+02:00

verpleeghuis Zoetermeer

Het gebouw wordt eind dit jaar geopend.

Ik mocht er afgelopen week al even in rondlopen.

Een "sneak preview", zoals dat heet.

Het gebouw is het nieuwe verpleeghuis dat in Zoetermeer is gebouwd. Architect is Arnold Burger, met zijn bureau onder andere verantwoordelijk voor het nieuwe Martini Ziekenhuis in Groningen.

Het gebouw is licht, zit vol kleur en ademt ruimte. Iedere cliënt krijgt een eigen, ruime kamer. De woongroepen zijn klein. In de lichte hal, bij de ingang, worden allerlei functies geconcentreerd: behandelaars, fysiotherapie, maar ook een winkel, de kapper, een restaurant. De bewoners moeten hier naar toe komen om dat te halen wat ze nodig hebben of waar ze behoefte aan hebben. Zoveel mogelijk van die afdelingen af.

En weer zelf hun kostje bij elkaar zoeken. Samen de tafel dekken en samen koken. Ruzie maken over alweer die sperciebonen of het hondje van één van hen dat in de gang heeft gepist. Zo gewoon mogelijk leven. Zodat je niet het slachtoffer wordt van je ouderdomsgebrek. Alsof iemand die moeilijk loopt niet meer de aardappels kan schillen. Alsof iemand die dementeert niet kan genieten van een wandeling met de hond. Alsof je de rest van je leven op een stoel in de huiskamer moet zitten.

En voor hen die niet anders dan dat kunnen, een mooie omgeving waar je kan genieten van al het licht en de ruimte. In de huiskamer, op je eigen kamer of op een zitje ergens in een hoekje van de gang. In de bibliotheek of in het stiltecentrum. Ongestoord. Dromen over vroeger.

Buiten stapten we weer in de modder. Het gebouw lag donker achter ons. Ergens klonk nog een radio, ergens was nog iemand aan het werk.

Nog zes weken.

Dan krijgen de medewerkers en cliënten de omgeving die ze verdienen.

Ik gun het ze.

Einselgänger

2010-10-08T10:13:00.000+02:00

stadhuis Gouda

De bijeenkomst was groots opgezet. Iedere bestuurder, behandelaar en manager die iets te maken had met GGZ, was aanwezig.

De plaats van handeling was het stadhuis in Gouda.

In dit renaissancebouwwerk waar honderden jaren stadsgeschiedenis zwaar ademend de ruimtes doortrekt, zaten we bijeen in een klammig zaaltje. Door de handgeblazen, kleine ramen zagen we in wonderlijk ronde en kleurige contouren de gebouwen aan het marktplein. Midden in de zaal hing aan de wand een groots gewoven tapijt. De voorstelling ben ik vergeten. Ervoor stond een tafel waarachter de hoofdrolspelers plaatsnamen. De directeur van het RIAGG, de directeur van het RIBW, de directeur van een psychiatrisch ziekenhuis wat gebouwd ging worden in de stad en de psychiater van de PAAZ van de afdeling waarvan ik de leidinggevende was. Hij was vrij gevestigd en had dus een eigen praktijk. Met bedden. Die huurde hij van het ziekenhuis. Zo werkte dat. De directeur van het ziekenhuis had hier toen nog niets mee te maken.

We hadden er lang over gediscussieerd. Hij hield niet van samenwerking. Zo zat hij namelijk niet in elkaar. Hij begreep wel dat hij iets moest, wilde de afdeling niet geïsoleerd raken. Na veel wikken en wegen, debat en soms ruzie, besloot hij in te stemmen met een traject waarin onderzocht ging worden hoe we de samenwerking vorm zouden kunnen geven.

De toespraken van de directeuren ben ik vergeten. Ongetwijfeld mooie woorden over het nut van samenwerking. Over het belang van de cliënt. Over het handen ineen slaan en samen sterker staan dan alleen. Ongetwijfeld stuk voor stuk met de expliciete intentie om tot samenwerking over te gaan.

Toen kreeg "onze" psychiater de microfoon. Hij sprak moeizaam in het openbaar. Tenminste, bij dit soort gelegenheden. Daar hield hij helemaal niet van. Het duurde dus even voordat hij sprak. Ondertussen kraakten de planken vloer van de ruimte en schoof er hier een daar een stoel.

"Het is mij niet duidelijk geworden wat het nut is van de beoogde samenwerking..."

Hij blies het hele plan in één keer op.

Hij kon het gewoon niet, samenwerken.

Het duurde hierna vele jaren voordat de afdeling weer aansluiting kreeg bij de regio.

Zen en de kunst van het motoronderhoud

2010-10-07T13:55:00.001+02:00

Robert
Pirsig en zoon op de motor

Vorige week deed de Ipad iets niet wat ze wel verwacht werd te doen. Ook na drie keer proberen lukte het mijn vrouw niet. Tot mijn verbijstering gaf ze een ferme tik op het apparaat en legde het boos weg. Een andere keer had het slot van de voordeur kuren. De sleutel liet zich maar moeizaam in het slot ronddraaien. Ook hier pakte mijn vrouw het stevig aan. Niet dat het iets hielp en het luchtte ook niet op.

Robert Pirsig schreef in zijn prachtige roman "Zen en de kunst van het motoronderhoud" al over de verschillende manieren waarop wij, mensen, een relatie met techniek kunnen aangaan. Voor mij is techniek iets doods en ook iets wat ontzettend stom is. Een computer doet echt uitsluitend dat wat hem gezegd is wat hij moet doen. Eigen initiatief is ondenkbaar. Dit geldt ook voor minder geavanceerde technieken.

Mijn stelling is dat als je snapt hoe koffie zetten in elkaar zit (namelijk een vaste volgorde van handelingen), je ook een computer kan bedienen.

Deze stelling klopt dus niet.

Mijn vrouw heeft namelijk een heel andere verhouding met techniek. Een apparaat doet dingen, ook dingen die zij onwenselijk vindt. Een apparaat leidt een eigen leven. Consequentie is dan ook dat wanneer de auto onverhoopt een keer niet start, zij de auto straft door hem een schop te verkopen en ik de ANWB bel.

Ik lijk te suggereren dat één en ander te maken heeft met sexe, maar dat is echt flauwekul. Ik ken vele mannelijke collega's die hardop tegen een computerscherm zitten te foeteren of die hun auto een koosnaampje hebben gegeven en hem moed inspreken als hij een keer een spannende manoeuvre moet uithalen.

Ik vind dat allemaal volstrekte onzin. Hoe wonderbaarlijk mooi techniek ook kan werken en tot welke verrassende effecten dit kan leiden, ik blijf er onbewogen onder. Tenminste, ik ga geen enkele relatie met het apparaat aan. Ik vind het mooi en soms zelfs verbijsterend, maar ik blijf naar een dood ding staren. Mijn verbijstering richt zich op de mensen die het apparaat hebben bedacht, daar zit voor mij het vernuft.

Ook deze stellingname klopt niet.

Ik hou van mijn boeken. Ik ga relaties met ze aan. Ook boeken waarvan ik na 15 pagina's walg, zal ik tot de laatste letter uitlezen. Altijd. En hierna staan ze toch bij mij in de kast. Want ik heb iets met dat boek. Als ik heel veel haast heb en het stoplicht springt op rood, zit ik scheldend in de auto.

Het zit gecompliceerd in elkaar.

Dat motoronderhoud.

Hoe zat het nu eigenlijk met Zen?

Op koers?

2010-10-06T09:26:00.000+02:00

Hij had een creatieve geest. En een vooruitziende blik. Het maakte hem soms moeilijk te volgen.

Een verhaal dat hij graag vertelde ging over een vaartocht wat hij maakte over het IJsselmeer. De schipper gaf hem het roer in handen. Het was al donker. De schipper vroeg hem of hij een lampje in de verte kon zien. Dat kon hij. Nou, dáár moest hij op afvaren, want daar was het gat van de haven. Na enige tijd kwam de schipper naast hem staan en vroeg hem wat hij nu eigenlijk deed. Hij antwoordde braaf dat hij op het lampje aankoerste, waarop de schipper naar hem uitviel:

"je realiseert je toch wel dat we zo over een kwartiertje tegen de dijk zijn opgevaren?"

Ergo, blijf nadenken, ook als de richting als helder licht voor je uitstraalt.

Hij bleef nadenken en dat leidde soms tot ergernissen. Zoals die keer dat we in een wooncomplex een woongroep voor dementerenden hadden ontwikkeld. De tekeningen waren al klaar en het resultaat werd aan hem getoond. Hij begon onmiddellijk te steigeren. Véél te hokkerig. Hoe konden dementerenden hier in vredesnaam ooit wijs uit worden. Het moest opener, ruimer, lichter.

Voor de goede orde, de architect was al maanden aan het tekenen.

Maar hij had gelijk. Het werk moest over.

Hij was een bevlogen bestuurder. Zo één die vanuit zijn visie handelt. En hier geen concessies aan wilt doen. Dat betekende ook dat soms door hem een pad werd ingeslagen waar je gaandeweg pas met veel zweet, bloed en tranen tot oplossingen kon komen. Die paden heten ongebaand. De consequentie was steeds eindeloze besprekingen met financiers, die het allemaal niet begrepen. Het was immers nieuw, paste niet in bestaande definities en dus ongebaand. Dat vraagt lef, visie en overtuigingskracht.

Hij zette een grootse samenwerking op tussen gemeente, woningbouwcorporaties en zorgkantoor. Hij fuseerde de stichtingen die in de gemeente gericht waren op ouderenzorg, zowel zorg als welzijn. Alles vanuit de overtuiging dat ieder op zich niet de antwoorden zou kunnen geven op de enorme vraagstukken die de vergrijzing de komende jaren zou gaan stellen.

Niet iedereen begreep dit. Die wierpen blokkades in de richting van jouw koers op. Vaak onzichtbaar.

Dáárom moet je nooit recht op het licht afvaren, maar er iets naast.

Voor je het weet bots je anders tegen de dijk aan.

Angst.

2010-10-05T13:03:00.001+02:00

de schreeuw - Edvard Munch

Eén van onze honden heeft de eerste zes jaar van haar leven vooral geleerd dat mensen onbetrouwbare rotzakken zijn.

Zes jaar is ongeveer de helft van een hondenleven.

Zes jaar waarin deze voormalige fokhond zat opgesloten, met 150 andere honden, in een schuur zonder daglicht, leefde in een betonnen bak waar ze haar behoefte moest doen. En waarin ze vooral de opdracht had om zoveel nesten per jaar te werpen. Die puppies werden natuurlijk weer voor grof geld verkocht.

Deze hond is dus vrijwel constant angstig. Ze is bang voor mij en ze zal mij nooit helemaal vertrouwen. En ze doet op een ontroerende wijze haar best om er toch gewoon bij te horen. Ze pist nog maar nauwelijks op de tegelvloer in onze huiskamer, ze blaft niet meer 's nachts en ze legt vaak haar kop in je schoot, bedelend naar even aandacht. Veel meer mogen we van haar niet meer verwachten.

Angst is een slechte raadgever, maar maak dat een 6 jaar oude Golden Retriever maar eens duidelijk.

Veel in onze samenleving is doortrokken met angst. Die huizenhoge vertrekbonussen, want je zal opeens zonder inkomen zitten; de idiote registratiesystematiek in de thuiszorg waarin iedere minuut moet worden verantwoord, want je zou eens 10 minuten teveel moeten betalen; de eis voor gedetailleerde 5-jarenplannen wanneer organisatieveranderingen worden ingezet, want ze zullen toch eens bedenken dat het ook met minder mensen kan. Op veel van deze fenomenen wordt heftig kritiek geleverd, vaak door leden van partijen in de tweede kamer. Veel van deze fenomenen hebben echter ook hun oorsprong in debatten die in diezelfde kamer worden gevoerd. Veel van die debatten komen weer voort uit misstanden die opeens werden ontdekt.

En zo houden we elkaar gevangen in een cirkel van angst.

En angst is een slechte raadgever.

Maar maak dat elkaar maar eens duidelijk.

Vuur!

2010-10-05T09:28:00.001+02:00

Gisteravond bij Pauw en Witteman, zat Dion Graus aan tafel.

Het gesprek werd natuurlijk bepaald door het CDA-congres. Gerd Leers en Neelie Kroes storten zich dan ook in de discussies die dit onderwerp opriep. Graus, een PVV-man uit het limburgse, zweeg. Soms werd hem om zijn mening gevraagd, maar tot toenemende hilariteit van de beide gespreksleiders, bleef hij ook in zijn reacties volkomen nietszeggend. Heel zorgvuldig liep hij steeds weer om de hete brei heen. De PVV is wél democratisch, zei hij tot zijn eigen verbazing, "ons Geert" voegt zich immers naar het resultaat van een stemming in de fractie. Toen hij begreep dat het niet over het stemgedrag van zijn voorman ging, hield hij maar weer zijn mond.

Totdat de "animal cops" aan bod kwamen. Toen kwam hij los. Dion. Hij vlamde. Vurig vertelde hij over alle onrechtsituaties die hij in zijn pré PVV-tijd overal had aangetroffen. Dát wilde hij een halt toeroepen. Daarvoor was hij vanuit het schone Limburg naar het Haagse getrokken. Zijn kamerlidmaatschap had niets met de PVV te maken. Toevallig was hij gevraagd door Wilders. Het had ook Thieme kunnen zijn. Was hij ook gegaan.

Ik zat belangstellend te kijken en te luisteren. Ook ik trok mij opeens het lot van al die mishandelde dieren aan.

Dat gebeurt er als iemand praat over het onderwerp wat hem of haar echt raakt. Je hoeft die belangstelling helemaal niet te delen, je hoeft het helemaal niet met elkaar eens te zijn, maar zo iemand raakt jou ook. Onvermijdelijk.

Ooit kreeg ik een keer een rondleiding van onze technische man door de verschillende huizen van onze stichting. Ik heb niet zoveel met techniek, tenminste niet met ketels, kranen en leidingen. Deze man wel. Met een geweldig enthousiasme vertelde hij me over een verwarmingssysteem in het verpleeghuis. Het was uniek. het was prachtig. Een juweeltje van techniek en comfort. Ik werd helemaal verliefd op die ketel. Vraag me niet waarom, dat kwam door hem, die technische man van ons.

Je komt ze overal tegen in de zorg: bevlogen professionals. Zij kunnen jou inspireren met hun bevlogenheid. Ze kunnen je vleugels geven. Maar dan moet je ze wel opzoeken en naar ze luisteren.

In mijn boekenkast staat het boek: "Uitverkoren maar niet bevlogen" van Grimbert Rost van Tonningen (jawel, zoon van). Over de bestuurselite van Nederland. Door afkomst, opvoeding en opleiding voorbestemd om bestuurder te worden. Maar geen vuur. Van die gasten die een multinational leiden en thuis zich vol overgave storten op een verzameling Lamborghini's. Die eigenlijk dierenarts hadden willen worden, maar ja, je weet wel, zo gaat dat...

Waar zit jouw vuur?

"Wat een weelde en gemak, ik heb duizend gulden in mijn zak..."

2010-10-01T10:12:00.000+02:00

Eén miljard extra naar de care sector.

Het is even wennen, maar het staat er echt. Een ander schema laat me zien dat er ook 0,7 miljard wordt bezuinigd op dezelfde care en hoe die twee zich tot elkaar verhouden word mij niet onmiddellijk duidelijk. De analyses vermelden wel de aandacht die de care sector krijgt, maar verdiepen zich vooral in de migratiemaatregelen.

Inhoudelijk lees ik weinig vernieuwende gedachten: buurtzorg wordt heilig verklaard. Als hiermee wordt bedoeld dat zorg vooral wijkgeörienteerd moet zijn, dan begrijp ik die. De eerste lijn moet worden versterkt. Verpleegkundige professionals moeten ruimte krijgen. Er moet in de uitvoering meer personeel bij en er worden straffe kaders geformuleerd om de overhead te beteugelen. Zorgkantoren gaan verdwijnen, hun taken worden overgenomen door verzekeraars.

Tot zover eigenlijk niets nieuws onder de zon.

Deze is spannender: de rol van de inspectie wordt verzwaard. Dat past natuurlijk geheel in de lijn van een PVV-kabinet. Het aantal uniformen die controleren, zal toenemen, overal.

Echt interessant wordt het gekoppeld aan de opmerking dat de ongebreidelde groei van zorginstellingen moet worden tegengegaan. Er komen meer drempels voor fusies. Sterker, de inspectie kan, op basis van kwaliteitsproblemen, een instelling opleggen om te defuseren.

Ik heb nog gezocht, maar over scholenorganisaties heb ik de opmerking niet terug gelezen. Laat staan over de groei van gemeenten. Dat vind ik bijzonder.

Nog meer bijzonder vind ik de vrijwel totale afwezigheid van de WMO in zowel het regeerakkoord als in het gedoogdakkoord. Ze lijkt niet te bestaan. Terwijl dit een majeure verschuiving in de eerstelijnszorg is met een regierol voor de gemeenten. Sterker, nu juist gemeenten krijgen een stevige bezuinigingsdoelstelling te verwerken.

Dat is zorgelijk.

Nu eerst maar eens op zoek naar verpleegkundigen die nog in de wijk willen werken. Of in het verpleeghuis.

Dat zal al niet meevallen.

Verzet.

2010-09-30T08:13:00.000+02:00

De man die een rookbom gooide op de Dam, tijdens de kroning van Beatrix, stond enkele meters bij mij vandaan.

Ik schrok me rot en heb het vervolg niet afgewacht. Later zagen we hoe op de Rozengracht een rij Hell's Angels demonstranten het smerige grachtwater in veegden. Ik kon met een paar vrienden nét op tijd een metrostation induiken. We arriveerden na deze omzwervingen uiteindelijk in het Sarphatipark, waar een alternatief kroningsfeest gaande was. Veel straattoneel en ander vertier. Met enige regelmaat kwamen groepjes jongeren het terrein opwandelen die betrokken waren geweest bij de rellen overal in de stad. Zij werden als helden ontvangen.

Ongeveer in dezelfde periode was ik betrokken bij de organisatie van een schoolstaking. Onze opleiding, in een oud Haags paleis midden in een weelderig park met herten, pauwen en schapen, werd een ochtend lang het centrum van verzet. Ik heb géén idee meer waar het over ging, maar het was wel spannend. Wij waren binnen, de niet-stakers buiten en we hielden de deuren stevig gesloten. Uiteindelijk, toen we ontdekten dat de leraren, het bestuur, de medestudenten en zelfs de geliefde kantinedame boos op ons waren, hielden we er maar weer mee op.

En natuurlijk die grootse demonstratie tegen kernwapens. Een uniek moment dat kerken en linkse partijen (tegenwoordig worden die ook tot de kerk gerekend...) de handen ineen hadden geslagen en met hen vele tienduizenden Nederlanders.

Tot zover mijn verleden als politiek geëngageerd activist.

Ik moest hier aan denken na het lezen van een artikel in de Volkskrant over de aanstaande ontruimingen van kraakpanden in Amsterdam. Het is nota bene opnieuw een PvdA-burgemeester die de koe bij de horens vat.

Ik begrijp dat er veel misstanden zijn ontstaan door het jarenlang gedogen van kraakacties. Aan de andere kant is voor mij zonneklaar dat juist diezelfde kraakacties het ongebreidelde speculeren met onroerend goed, waardoor veel waardevolle en bruikbare woningen bewust werden verkrot, hebben teruggedrongen. Dat, naast jongeren die domweg uit waren op een lekkere rel, het overgrote deel van de actievoerende jongeren het hart op de goede plaats had.

Dat repressie bijna automatisch het antwoord van autoriteiten is.

Nu zit ik zelf, in mijn omgeving, op posities waar ik invloed heb. Ik zit redelijk hoog op de apenrots.

Hoe reageer ik nu op verzet? Op boosheid?

Tegen mijn beleid?

Wijs ik, schouderophalend, naar boven? Wat kan ik er aan doen? Je weet wel, Den Haag?

Kies ik voor repressie? Harde maatregelen?

Of durf ik het debat aan en klim ik op de zeepkist. Durf ik nog te luisteren.

Ik heb zomaar het idee dat het antwoord op deze vragen de komende jaren erg belangrijk gaan worden.

we zijn er uit!

2010-09-29T10:24:00.000+02:00

Gister kwam dan eindelijk de witte rook over het Haagse binnenhof. Een opgeluchte Rutte, Verhagen en een lachende Wilders kwamen gezamenlijk melden dat ze "er uit zijn". In de Volkskrant vanmorgen circuleerden al de eerste getallen, met name voor de ouderenzorg zou extra geld zijn gereserveerd. Verder is het alom armoe troef: ambtenarensalarissen worden bevroren, ministeries samengevoegd en meer van dat soort narigheid.

Op zich ben ik natuurlijk blij als er extra geld komt voor de ouderenzorg.

Maar hoe zit dat nu precies in elkaar?

Met de nu gestaag oplopende vergrijzing, beginnen ook de kosten van de ouderenzorg substantieel te stijgen. Dit proces is al enkele jaren gaande en al lang is men tot de conclusie gekomen dat de AWBZ niet langer het goede voertuig is om ons nog heel ver die toekomst in te brengen. Dat zou ten koste gaan van allerlei andere, ook zeer noodzakelijke investeringen, zoals onderwijs.

En, alhoewel ik de ouderenzorg een meer dan warm hart toedraag, ik begrijp ook dat hier echt iets moet gebeuren.

Al enkele jaren merken we dat de geldkraan stiekum steeds verder wordt dichtgedraaid: de tarieven gaan omhoog, de indicaties worden verscherpt, grosso modo levert het allemaal steeds minder geld op. De gaten beginnen dan ook op allerlei fronten te vallen.

Vooralsnog worden de gaten weer gestopt met subsidies, zoals "zichtbare schakels", waarbij wijkverpleegkundigen enkele jaren door een subsidiebedrag, weer meer kunnen doen waar ze eigenlijk voor zijn opgeleid: coördinatie, intensieve klantbemoeienis, en dergelijke. Zeer zinvol.

Maar het blijft gaten vullen.

Ik vraag me dan ook in alle eerlijkheid af of een extra bedrag voor de ouderenzorg dat is waar we op zitten te wachten.

Het lijkt een beetje op mijn zoon die ooit een abonnement voor zijn gsm had genomen. Iedere maand liep hij natuurlijk vast in de telefoonkosten. Iedere maand kon ik weer bijspringen. Dat heb ik een paar maanden gedaan en toen ben ik ermee opgehouden. Het hielp namelijk niets. En ook mijn kosten begonnen uit de hand te lopen.

Nu zit de problematiek van de stijgende kosten in de ouderenzorg natuurlijk wel iets gecompliceerder in elkaar, maar toch.

Ook ik ben nieuwsgierig naar het uiteindelijke regeerakkoord. Niet zozeer of er een extra bedrag voor de ouderenzorg staat, maar wel of er richting wordt gekozen.

Anders blijft het dweilen met de kraan open.

Dat is trouwens dezelfde kraan die net zo makkelijk weer wordt dichtgedraaid.

Kanjers!

2010-09-28T13:35:00.001+02:00

Vanmorgen stapten weer zo'n 200.000 thuiszorgmedewerkers op de fiets, in hun auto, op de brommer om hun cliënten op te zoeken. Zieken en verzorgingsbehoeftigen thuis konden er weer op rekenen dat ze zouden worden gewassen, geholpen met het aankleden en met het ontbijt. Er zijn medicijnen verstrekt, wonden opnieuw verbonden, steunkousen aangetrokken. Voor vele cliënten was de wijkverpleegkundige of de ziekenverzorgende de eerste persoon die ze in levende lijve zagen.

Vaak ook is zij 's avonds pas weer de volgende en tevens de laatste voor die dag.

De wijkverpleegkundige is voor veel mensen de laatste persoon die zij in dit leven zien en spreken. Of degene die de partner, die na 50 jaar huwelijk alleen achterblijft, als eerste opvangt.

De wijkverpleegkundige is degene die de huisarts overhaalt om toch nog voor het weekeinde even langs te komen. Al is het alleen maar om het hoogbejaarde paar gerust te stellen. Zij is degene die met die moeder praat die al zo lang voor haar chronisch zieke kind moet zorgen en het soms even helemaal niet meer ziet zitten. Degene die, stiekum, want het mag niet van het CIZ, toch snel even het hondje van die oude vrouw uitlaat. Datzelfde hondje dat ervoor zorgt dat deze dame lol heeft in dit leven. Of, ook weer stiekum, want ook dit mag niet, een stukje kaas meeneemt van bij die kaasboer in de stad waar het mannetje niet meer komt.

Het zijn de thuiszorgmedewerkers die het ook wel begrijpen dat veel cliënten geen koffie meer aanbieden, omdat hierdoor de eigen bijdrage omhoog gaat. De verzorgende is immers langer binnen en dat kost geld. Maar diezelfde verzorgende komt dus vaak thuis met een enorme dorst, want ze heeft nergens iets aangeboden gekregen. Toch stapt ze de volgende avond weer op de fiets om haar cliënten op te zoeken.

Het zijn ook die wijkverpleegkundigen en verzorgenden die vaak naar de crematie gaan van de cliënt die ze zolang hebben verzorgd. En altijd in hun eigen tijd. Uit betrokkenheid.

Of die ongerust de wijkagent bellen omdat een cliënt alweer niet open doet. Bij de buren aanbellen om te vragen of zij iets weten. Die de kinderen bellen.

En ondertussen een gaasje op de wond vervangen. In een benauwde douche iemand wassen en zelf hierbij kleddernat worden. Een bed opmaken. Een incontinente zieke verschonen. Al die handelingen uitvoeren die wel worden geïndiceerd.

Het is thuiszorgdag.

Laten we trots zijn op al die kanjers....

Overzicht

2010-09-28T10:27:00.000+02:00

Het verpleeghuis zat in de problemen. Er waren veel klachten, van medewerkers, bewoners en familie van bewoners. Financieel was het zwaar weer. Het ziekteverzuim liep op verschillende afdelingen op naar 20 % Concreet: iedere dag was dus 1 op de 5 medewerkers ziek. In de ochtend werd gestart met 5 man op de afdeling, dat waren er zo dus structureel 4.

Grote problemen moet je in stukjes hakken. Anders wordt het teveel.

Als kernproblemen benoemden we het hoge ziekteverzuim en de hoeveelheid klachten van bewoners en familie.

Men had er gewoon geen grip meer op. Velen hadden het ook opgegeven: "we hebben alles al geprobeerd." En inderdaad, sommige leidinggevenden liepen hard. Zo hard dat ze zichzelf voorbij liepen. Het overspoelde ze.

Klachten werden door iedereen behandeld. Afdelingshoofden, teamleiders, artsen. Ze zwierven door de hele organisatie. Iedereen deed wat. Of legde het naast zich neer. Veel kwam uiteindelijk bij de directeur terecht.

En dat was ik.

Naast me op een kamer zat een stafverpleegkundige. Ik had al eens met haar gesproken over haar functie. Een soort vliegende kiep. Opleiding, beleidsregels uitwerken, coaching, van alles werd door haar gedaan. En als je zoveel doet, doe je alles ook maar half. Dat vond ze niet bevredigend. Ze kreeg van mij een nieuwe opdracht: stoppen met al die taakjes en beginnen als klachtenfunctionaris en het opzetten van een klachtenregistratie.

Ze was een voortvarende en betrokken dame. In een paar weken tijd wist iedereen wie ze in haar nieuwe functie was en hadden we een registratie van de klachten. Cliënten en familie wisten haar te vinden.

Hiermee hadden we de klachten nog niet teruggedrongen, maar we kregen wel grip op de stroom. We gingen begrijpen waar de klachten in essentie over gingen, in plaats van voortdurend achter alle feiten en feitjes aan te hollen.

Het verzuim was lastiger. Ook hier geen enkele vorm van registratie. Ook waren er geen regels, zodat overal op een andere wijze met verzuim werd omgegaan.

We begonnen maar eens om alle zieke medewerkers op een lijst te zetten. Dat was confronterend. Er bleken mensen op te staan die niemand nog kende en die daarom ook al maanden niet meer waren benaderd. Ze werden wel betaald.

Viavia kwam ik in contact met een dame die zich bezig hield met ziekteverzuim. Zij ging aan de slag. Ze bracht als eerste de registratie op orde en zorgde ervoor dat iedereen dezelfde procedure ging volgen. Iedere manager kreeg dwingend een aantal taken opgelegd bij ziekte van een medewerker: zelfde dag nog contact, afspraken maken, en steeds weer opnieuw contact blijven leggen en als het moet, de bedrijfsarts erbij halen. En alles registreren.

Deze dame ging dagelijks alle afdelingen langs en beoordeelde de registratie en de afspraken.

Het verzuim liep met sprongen terug. We haalden na een jaar zelfs de 5%

Soms werd er geklaagd over de registratie en het werk wat het met zich meebracht. Ik had dan een simpele vraag:

"Met hoeveel medewerkers ben je vanmorgen begonnen?"

Dat waren er nu meestal weer 5.

Discussie gesloten.

De bezem erdoor!

2010-09-27T10:20:00.002+02:00

Via Twitter bereikte mij vrijdag het bericht dat Buurtzorg de voorgenomen pilot voor het leveren van huishoudelijke diensten ("Buurtdiensten") heeft afgeblazen. Er zat een te groot verschil tussen de kosten en de opbrengsten.

Het werd gebracht als nieuws.

Dat is raar.

Zodra de huishoudelijke hulp werd overgeheveld naar de WMO, is het grote knelpunt het tarief wat de gemeente overheeft voor een uur hulp.

Al ruim 3 jaar zijn organisaties die huishoudelijke zorg leveren zich in allerlei bochten aan het wringen om te voldoen aan de aangeboden tarieven en er in ieder geval niet failliet op te gaan.

Soms lukt dat.

Veel vaker niet.

Er worden daarom samenwerkingsrelaties aangegaan met schoonmaakbedrijven of de hele handel wordt aan een schoonmaakbedrijf overgedaan. Schoonmaakbedrijven hanteren én een andere (goedkopere) CAO en het personeel wat wordt ingezet is überhaupt goedkoper, veelal mensen zonder enige opleiding. Huishoudelijke hulp is dus inmiddels verworden tot puur schoonmaakwerk.

De geluiden van spijt over het afblazen van de pilot binnen Buurtzorg vind ik dan ook verrassend. Wat had Buurtzorg verwacht? Dat ze met een goed inhoudelijk verhaal al die lokale wethouders kon verleiden tot een dubbel tarief?

Dat goede, inhoudelijke verhaal heeft iedere bestuurder gehad: huishoudelijke hulp is veel meer dan alleen puur schoonmaak. Het is de eerste stap naar meer intensieve zorg en een goed opgeleide hulp helpt de cliënt om langer zelfstandig te blijven wonen.

De bestuurders waren echter roepende in de woestijn. Het cynisme overheerste en de hulp werd geherdefinieerd als "schoonmaak", niet meer en niet minder. Nu, na drie jaar, is het ook gewoon schoonmaak geworden. En met de komende regeringsjaren voor de boeg, bestaat bij mij geen enkele illusie over hoe dit verder gaat.

Door vast te blijven houden aan de oude conventies zijn, zowel de zorginstellingen als (lokale) politici op een doodlopende weg terecht gekomen. De werkelijke vraag, vanuit de doelstellingen van de WMO is, of de huidige definitie van huishoudelijke hulp is wat moet worden geleverd. Moet, op deze schaal, puur schoonmaakwerk worden geleverd?

Het centrale thema van de WMO is "iedereen doet mee". De WMO gaat over veel meer dan alleen schoonmaakwerk. Toch lijkt de discussie hier volledig door te worden gedomineerd. Een aanzienlijk deel van het WMO-budget gaat op aan schoonmaak. En zo langzamerhand is niemand nog echt tevreden.

Wie heeft het lef hier eindelijk een keer de bezem door te halen?

De V200

2010-09-26T13:42:00.001+02:00

De V 200

"Kijk! Een V200!"

Iedereen stoof overeind en kroop bij het raam waarachter de V200 te zien was.

"Mooi, maar het zijn niet de oorspronkelijke kleuren."
"Het is een type met een afgeplatte neus. Die zie je niet vaak."

Voor iedereen die de taal niet begrijpt, de V200 is een locomotief. Het publiek een verzameling mannen die opgewonden alle ins en outs van dit type met elkaar bespraken. Ze wisten er allemaal bizar veel van.

Wij, Anita en ik, waren tussen hen terecht gekomen naar aanleiding van een advertentie, maanden geleden, in een Gouds suffertje. Een dagtrip naar Königswinter, in een heuse stoomtrein. Dat leek ons een keer wel leuk.

Vandaar.

Het was een lange rit. Soms stopten we. Er moest bijvoorbeeld water worden ingenomen (stoomtreinen zijn dorstige wezens) of er kwam een andere stoomlocomotief voor de trein (het zijn dames op leeftijd, dus enige zorgzaamheid is geboden). En bij al die gelegenheden, stroomde de trein weer leeg en liepen al die mannen als gekken naar voren, naar de locomotief. In dikke rijen verzamelden ze zich schuin voor hun beroette en stinkende object van liefde en werd ze bekeken, gefotografeerd en becommentarieerd.

Prachtig om te zien: de kerels die vaak alleen maar langdurig en intensief naar de locomotief staan te kijken. Zonder commentaar. Handen in de zakken. Soms zie je een boer op precies dezelfde wijze naar zijn koeien kijken.

Het is pure liefde.

Wij deelden die liefde niet.

Niet dat ik niks heb met stoomtreinen, maar dat is meer belangstelling. Ik vind het leuk en een dag met een stoomtrein rijden is aardig. Maar dan hoeft het voor enkele jaren niet meer. Wij vormden dus vreemde eenden in de bijt. Dat werd onmiddellijk haarfijn aangevoeld. Als iedereen naar een raam stoof, sloeg ik de pagina van mijn krant om. Wanneer iedereen de locomotief fotografeerde, nam ik een plaatje van al die fotograferende mannen of van de omgeving.

Soms, op de televisie, worden ze geportretteerd, mensen die de meest onvoorstelbare detailkennis over een zeer specifiek onderwerp kennen. Zeg, locomotieven: serienummers, uitvoeringsverschillen, ombouwingen, kleuren, fabrikanten, waar ze hebben gereden, en ga zo maar door. Onontkoombaar worden ze een beetje als zonderling neergezet.

Gister waren wij de zonderlingen. Meewarig bekeken door al die kerels. Sommigen met een conducteurspet uit een ver verleden van een allang opgeheven spoormaatschappij op het hoofd.

Ze hadden gelijk.