Belevenissen op de vroege ochtend

Vanmorgen moest ik naar de apotheek.

Het was voor een onbenulligheid, dus daar zal ik niet over uitweiden.

Ik was er één minuut na de openingstijd, maar, zo gaat dat, voor mij schuifelde een hoogbejaarde heer achter zijn rollator de ruimte in. Hij droeg een lege, zeer grote boodschappentas, waar ik met enig wantrouwen naar keek. Een vriendelijk lachende dame keek ons vanachter een balie aan en zij nodigde de bejaarde man direct uit om zich bij haar te melden.

Ergens in de ruimte stond een donkere streep getrokken. Geconditioneerd bleef ik hier achter staan. De man sprak echter zo luid dat iedere poging tot privacy tevergeefs was. Het was niet zo'n spannend verhaal, maar wel langdradig. Het is vandaag dinsdag en zijn geschiedenis begon vorige week donderdag toen hij bij de huisarts was geweest voor verschillende herhaalrecepten. Omstandig werden de tussenliggende dagen behandeld. De relevantie ontging mij volkomen, maar mijn mening werd niet gevraagd.

De baliemedewerkster typte enkele gegevens in en blijkbaar verscheen in een scherm voor haar de informatie die zij nodig had. De man had verder een lied in het Chinees kunnen gaan zingen of een vertaling in het Iranees kunnen declameren van het laatste boek van Grunberg; niemand luisterde nog naar hem.

Nou ja, ik dan.

Maar dat was tegen wil en dank.

Op maandag onderbrak de baliemedewerkster de man. Ze somde op welke medicijnen ze voor hem had klaarstaan. De man luisterde ingespannen en verklaarde toch nog iets te missen.Het duurde even voordat hij op de, ik moet het toegeven, onuitspreekbare naam van het middel was gekomen.

Er viel een stilte.

De man keek de baliemedewerkster hulpeloos aan.

Zij wist het ook niet.

Ik kreeg de sterke neiging om de suggestie te doen om de medicijnen die wel waren aangevraagd, vast klaar te maken. Maar ik hield mijn mond.

 Dat kostte moeite.

De man begon maar weer te verhalen en, dat was toevallig, het ontbrekende medicijn had vanaf maandag opeens een soort hoofdrol.

Er verscheen een tweede dame achter de balie.

Mijn leed was bijna geleden.

Tenminste.

Behulpzaam keek ze met haar collega naar het scherm en nu concludeerden beiden dat het medicijn waar de heer steeds angstvalliger om vroeg, ontbrak. Beiden keken de man nu aan.

Wat nu?

Ik bewoog wat zodat er ergens een bewegingsmelder mijn aanwezigheid aan de dames kenbaar zou maken.

Er gebeurde niks.

Het tafereel aan de balie bevroor. De man hield uitgeput zijn mond.

Opeens maakte de tweede dame een sprongetje.

"Sorry, sorry"

ze verdween door een deur de ruimte weer uit.

Het begon absurde vormen aan te nemen.

Na enige tijd kwam ze de ruimte weer in en had een doos in haar handen.

Het begeerde medicijn.

Ze riep nog een paar keer sorry en toen begon haar collega opnieuw wat toetsen in te drukken.

Ik hoorde een zoemend geluid en opeens zag ik, recht tegenover mij, een enorme wand vol met bakken met allerlei medicijnen. Een automatische hand greep in razend tempo in de verschillende bakken en verzamelde blijkbaar zo de medicijnen voor de oude man.

Ik keek gefascineerd toe. Het was net een kermisattractie: zo'n grijper waarmee je cadeautjes uit een bak kan plukken. Alleen bij dit apparaat was het altijd prijs.

De doosjes en flesjes werden door een glijbaan naar een verzamelbakje geschoven. De baliemedewerkster stond al klaar om alles bijeen te graaien.

Ik realiseerde me dat het apparaat blijkbaar was bedoeld om tijd te winnen: geen menselijke hand kan in zo'n moordend tempo al de verschillende medicijnen bij elkaar rapen.

Waar de tijdwinst voor was bedoeld, werd me niet direct duidelijk: de tweede dame bleef gefascineerd naar het scherm kijken.

Ondertussen begon de oude man te mopperen.

"Het zijn allemaal andere dozen...."

"Tja, het is weer januari geweest, dus de verzekeraars zijn allemaal weer op andere merken medicijnen overgegaan....dat scheelt ze veel geld...."

"Het duurt maanden voordat ik weer precies weet welk medicijn uit welke doos moet komen..."

De baliemedewerkster negeerde de opmerking en gooide de hele stapel plompverloren in de boodschappentas. De andere baliemedewerkster was uit haar trance ontwaakt en nodigde mij uit aan de balie.

Ik overhandigde mijn recept. Zij haalde deze langs een scan en het apparaat begon weer te zoemen.

Zo vriendelijk mogelijk vroeg ik of het geen idee was dat een klant zelf zijn recept langs de scan haalt zodat hij zelf zijn medicijn uit de bak kan pakken? Dat scheelt nog meer tijd.

Dat vond ze geen goed idee.

Crazy Cranberry!

De cranberry of lepeltjesheide of grote veenbes is in Nederland een zeldzaamheid.

In Drenthe een enkel plantje en verder is ze onvindbaar. Behalve dan op Terschelling. Daar groeit en bloeit ze volop.

Hoe ze op dit eiland terecht is gekomen, is onbekend. Het verhaal gaat van een jutter die, na een storm op het strand een vat vol met deze veenbessen vond. Hij sleepte ze mee de duinenrij over en opende het vat. Teleurgesteld dat er alleen maar bessen in zaten, liet hij het vat ter plekke achter.

Het is maar een verhaal, maar de combinatie zee, storm, jutten en een zekere hebzucht, maken het tot een waarschijnlijk geheel.

Hoe dan ook, de, van oorsprong Amerikaanse plant schoot wortel op Terschelling en begon woekerend hele stukken duingebied te bedekken. Een enkeling zag er wel brood in en plukte de bessen en verwerkte ze tot een wat zurige jam. Het werd niet echt wat: de eilanders stonden nu eenmaal niet bekend als avonturiers en die rare bessen met hun zurige smaak, ze vonden het over het algemeen maar niks. Tot 1920 werden de op Terschelling geplukte bessen dan ook geëxporteerd naar Engeland en hier voor een zacht prijsje van de hand gedaan.

Hadden ze maar geweten.... maar ze wisten het niet.

Hoe het zo gegaan is, dat is mij niet bekend, maar de cranberry is inmiddels hét produkt van Terschelling. Je kan het werkelijk zo gek niet bedenken, of het wordt van cranberries gemaakt:

Sap; siroop; jam; compote; thee; dessertsaus; dressing; azijn; pikante saus; cranberry snoep, zoals zuurtjes, chocolaatjes, "duinkruimels" (gedroogde cranberries); mosterd; cranberry kruiden met knoflook; wijn; likeur; rosé; kruidenbitter, maar ook: bodylotion; voet- en handcreme; handzeep; shampoo; geurkaarsen....

En waren de cranberries aanvankelijk met name goed voor het stimuleren van de blaasspier, ze zijn nu ook goed voor het voorkomen van uitdroging van de huid; het reinigen van wonden; de noodzakelijke hoeveelheid vitamine C en ga zo maar door. Je houdt het vrijwel voor onmogelijk dat iemand nog kan overleven zonder het dagelijks gebruik van deze wonderbes.

Je kan op het eiland geen winkel, café, restaurant, hotel of markt betreden en je wordt bedolven onder de cranberrieprodukten.

Dit, waarde lezer, heeft op mij een tegendraads effect.

Ik begin te mopperen op alles wat met cranberry te maken heeft. Ik bestel halsstarrig een klassiek stukje appeltaart.

Zonder cranberryjam.

In het restaurant gaat ieder stuk vlees dat is opgemaakt met cranberrycompote resoluut terug naar de keuken. In het hotel zet ik de fles cranberryshampoo zonder verdere mededeling naast mijn deur op de gang.

Ik bleek niet de enige in mijn stille protest. Ik trof een eenzame man van Terschelling die dapper streed tegen de cranberrisering van het eiland. Hij had een alternatief op de markt gezet, maar het sloeg nog niet erg aan:

Duindoorngebak....

Busje komt zo ....

Ik neem u mee naar het mooie eiland Terschelling. Dit smalle, lange eiland waarvan de afstand tussen West op het ene uiterste en Oosterend op het andere, zo'n 30 kilometer is en de verschillende plaatsen door één hoofdweg met elkaar zijn verbonden, kent twee buslijnen: 120 en 121. 

Waarom dit niet gewoon lijn 1 en 2 kan zijn, iemand zal het wel begrijpen. Ik niet.

Werden de busdiensten voorheen traditioneel verzorgd door Cupido, deze romantiek is vervangen door een echte Europese aanbesteding, zodat tegenwoordig Arriva haar bussen op dit eiland mag laten rondrijden.

Ondanks de twee buslijnen, is het Arriva gelukt om een "busboekje" van bijna 50 pagina's uit te brengen. Een deel van de verklaring ligt in het feit dat men een winter- en een zomerdienstregeling kent.

Die begrijp ik.

Verder ontstaan er alleen maar raadsels.

Wij werden met deze wonderlijke wereld geconfronteerd doordat mijn vrouw en ik, na een lange wandeling, besloten om met de bus terug te rijden van West naar ons hotel. Dat mocht geen al te groot bezwaar zijn: we sliepen in hotel Paal 8 en buslijn 121 stopt hier voor de deur.

Tenminste.

Dat dachten we.

Het bord van de bushalte bracht geen verlichting. Gelukkig bleek de VVV nabij. Een behulpzame dame begon vlijtig in de dienstregeling te bladeren.

De winterregeling bleek voor bus 121 weer verdeeld over twee periodes: 1 oktober t/m 4 januari en 6 januari t/m 16 april. 

Nergens stond vermeld hoe het dan op 5 januari was geregeld, maar dat terzijde.

We bladerden door naar de regeling van 6 januari t/m 16 april, pagina 14. Hier stonden 6 verschillende vertrektijden gedurende de dag vanaf de haven van West richting hotel Paal 8. Bij iedere vertrektijd stond echter weer een letter uit het alfabet. Iedere letter correspondeerde weer met een specifieke bepaling, zoals "rijdt alleen op zondag", of "rijdt op vrijdag, zaterdag, zondag en maandag". Maar we waren er nog steeds niet: bij iedere bepaling stond ook weer een heel rijtje uitzonderingen: "behalve op 12, 19, 22, 26 januari en 2 februari". 

En ga zo maar door.

We puzzelden ons gezamenlijk door alle bepalingen en uitzonderingen heen. 

Het drong slechts langzaam tot ons door.....

Het was vandaag dinsdag......

Om de één of andere mysterieuze reden stond de dinsdag nergens gemeld: niet als bepaling en ook niet als uitzondering. Op dinsdag reden er geen bussen.

Althans, niet lijn 121.

De dame keek mij aarzelend aan. Het was haar eigenlijk nog nooit opgevallen.

In alle verwarring stak ik het busboekje in mijn zak.

We hebben maar een taxi genomen.....

Durven we het nog aan....?

Mededogen - Gerda Vroon

De berichten waarin mensen met grof geweld een ander of zelfs de wereld hun zin willen opleggen, overspoelen me de afgelopen weken. Veelal vormt IS en haar geweldadige opvatting over de Islam de bron, maar sluipenderwijs begint ook Poetin en zijn variant van de Russische heilstaat zijn schaduwen te werpen. Dwars door dit alles heen zijn er regelmatig alarmerende berichten over criminele jongeren die op straat, veelal in Amsterdam, een oorlog aan het uitvechten zijn, met dodelijke afrekeningen door middel van automatische wapens die je anders alleen in films tegenkomt. In al dit volstrekt zinloze geweld, viel afgelopen week het journaal opeens uit en bleek een gewapende jongen het NOS gebouw te zijn binnen gedrongen.

Natuurlijk.

Er is onmiddellijk schrik na alle gebeurtenissen van de afgelopen weken.

De schrik betrof uiteraard in de eerste plaats de journalisten en andere medewerkers die in het gebouw aanwezig waren. Volkomen terecht werd er besloten om het gebouw direct te ontruimen. En ja, ik begrijp het ook nog dat dit nieuws zonder pardon al het overige nieuws wat vanuit de wereld tot ons kwam, opzij schoof.

Maar mijn spontane reactie, toen ik de jongen met zijn stuntelige actie bezig zag, was vooral één van mededogen: ik kon niets anders zien dan een nog maar net volgroeide jongeling die volkomen het pad kwijt was. Een warhoofd, vol spinnige gedachten over samenzweringen en bedreigingen waarvoor hij ons wilde waarschuwen. Een jongen die, net als ik, de afgelopen weken is overspoeld met beelden van geweld, maar die de grip op de werkelijkheid blijkbaar volkomen was kwijtgeraakt.

Een jongen waar de nieuwsredacties het als volstrekt verantwoord achten dat zowel zijn naam, als zijn uiterlijk zonder enig voorbehoud in beeld wordt gebracht.

Een jongen waar velen al snel het oordeel over klaar hadden, zeker toen bekend werd dat hij "van Noord Afrikaanse afkomst" was.

En steeds meer begon ik te denken.....durven we het nog aan: mededogen?

Ik was dan ook nieuwsgierig naar de reactie van onze minister. Maar, op de hem bekende brommerige wijze, koos deze ervoor om volledig op de golven van de paniek mee te bewegen en vooral stemming te maken naar de medewerkers van het journaal die ervoor hadden gekozen om het gebouw te verlaten.

Kwam politiek ook wel weer handig uit, nu de publieke omroepen bij voortduring in de hoek worden gedrongen. Maar geen reactie van een staatsman, helaas.

Pagina's vol zijn er geschreven over een heel gewone jongen, met heel gewone gewoontes en een heel gewone schoolopleiding en heel gewone ouders. Maar wie durft hardop de conclusie te trekken dat het hier gaat om een jongen die gewoon hulp nodig heeft?

Of zijn we zo bang voor onze veiligheid, dat een ieder die genuanceerder durft te kijken, onmiddellijk het verwijt krijgt een "zachte heelmeester" te zijn of een gevaar?

En, als we in staat blijken te zijn om deze jongen weer in een menselijk perspectief te zien, wie durft het aan om zich eens af te vragen waarom zoveel jongens "van noordafrikaanse afkomst" zich zo aangetrokken voelen tot de weg van het geweld?

Durven we het nog aan?

Mededogen?

Je suis Charlie

Regelen we toch?

Als we ergens goed in zijn, dan is het in het regelen.

We regelen er op los. Dat zit in onze aard en daar zijn we ook gewoon goed in. Niet voor niets luidt het gezegde in Ierland: "geef de Ieren een half jaar Nederland en ze zijn verdronken, geef de Nederlanders een half jaar Ierland en het land is geregeld."

Is er een probleem? Geen nood, de tweede kamer, de gemeenteraad, het bestuur buigt zich erover en regelt het. Een nieuwe wet, een nieuwe regel, het doet er niet zoveel toe: we regelen het.

Lossen we daarmee ook de problemen op?

Ehm....

U bedoelt?

Niet natuurlijk. Dat weten we ook. Reeds talloze documentaires, gesprekken, symposia, forumdiscussies, artikelen hebben het aangetoond: regels lossen niet per definitie de problemen op. Sterker, regels maken weer nieuwe problemen. En daarvoor komen dan weer nieuwe regels. Het is een warboel van regels, wetten, maatregelen, huishoudelijke reglementen en ga zo maar door. We brengen hiërarchie aan en uiteindelijk hebben we de rechter die de knoop mag doorhakken.

Niet dat we daarom minder regels gaan produceren: het zit gewoon in ons bloed. We regelen onszelf helemaal kapot.

Vergeeft u mij mijn uitbarsting.

Maar ik ben boos.

Recent ontmoette ik een dame en die vertelde mij dat ze, als jong meisje, ooit een ernstig auto-ongeluk heeft gehad. Het gevolg is dat ze hierdoor blijvend hersenletsel heeft opgelopen. Het gevolg hiervan is weer dat ze wat chaotisch is, veel moeite heeft om zich te concentreren, zich geen raad weet met formulieren (al of niet digitaal) omdat ze hier het overzicht totaal bij kwijt raakt en ook zo nu en dan een epileptische aanval heeft.

Dat zou je niet zeggen als je haar tegenkomt. Ze is intelligent, wel bespraakt en weet wat ze wil. Maar toch...

Je kan beter een beenamputatie hebben ondergaan: dan ziet men tenminste onmiddellijk dat je blijvend iets mankeert.

Deze dame krijgt dus een uitkering omdat het dagelijks werken voor haar onmogelijk is. Niet iedere regel is natuurlijk verkeerd en het is fantastisch dat we dergelijke voorzieningen hebben gecreëerd. Mensen als deze dame zijn hier nu eenmaal volledig van afhankelijk.

We hebben echter ook met elkaar iets zurigs gekregen, als het gaat om deze voorzieningen. Wantrouwig bekijken we degenen die "zomaar" een uitkering ontvangen en roepen dan dat er veel misbruik wordt gemaakt. We gaan controleren.

Uit onderzoek blijkt keer op keer dat het misbruik alleszins meevalt en dat alle controlemaatregelen waarschijnlijk meer geld kosten dan dat ze opleveren door het vermeende misbruik te bestrijden, maar daar luisteren we bedroevend slecht naar. Maar dit terzijde.

Deze dame zou wat willen bijverdienen. Een zakcentje, meer is het niet. Ze zoekt contact met de uitkeringsinstantie: het UWV.

Het UWV heeft alles goed geregeld. Vele lokale kantoren zijn inmiddels gesloten en hiervoor in de plaats is een allesomvattende website gekomen. Werkelijk, het antwoord op iedere vraag is hierop te vinden. Kom je er niet uit? Dan is er, maar daar houden ze niet zo van, met veel pijn en moeite én extra kosten, nog iemand telefonisch te bereiken.

Deze dame kan echter niet overweg met een website. Ze raakt het overzicht totaal kwijt en weet na 10 minuten niet meer hoe ze de enorme brei aan informatie op een rij moet krijgen. Ze weet dus uiteindelijk iemand telefonisch te pakken te krijgen. Die verwijst haar naar de website en de formulieren die ze moet invullen om antwoord op haar vraag te krijgen. En nee, een face to face contact is uitgesloten: we hebben niet voor niets onze "front office" zo goed geregeld dat alles op de website te vinden is.

Deze dame is wanhopig. Ze heeft geen antwoord op haar vraag en komt in een cirkelgang terecht, waarbij ze steeds weer wordt doorverwezen naar een website die ze niet begrijpt.

Na enkele maanden ligt er een enveloppe bij haar op de deurmat: een flinke boete. U aangeboden door het UWV. U heeft namelijk gewerkt en dit niet aan ons gemeld.

Deze dame belt opnieuw: ze heeft het toch gemeld?

Ehm....

"U heeft niet het goede formulier ingevuld."

(dat is, volgens mij, iets anders....)

"Maar ik kom er gewoon niet uit....uit die formulieren....dat heb ik u óók gemeld....."

Ze werd opnieuw verwezen naar de website. Want zo hebben we het nu eenmaal geregeld.

Tja, het UWV.....werken aan perspectief....

De Troost der Armen

In een klein en slordig gebonden boekwerkje uit 1721, vind ik het volgende recept:

• een half pinte Olyf Olye, gheseyt Boom Olye
• een once root Salderhaut, fijn gestampt of ghemalen
• een once geele Was
• een once Peter Olye
• een once Spyk Olye
• een half muddeken Roosewater
• een half vierendeel Veneetschen Terpentyn

Voordat ik het recept verder met u deel, eerst deze "korte aanwysinghe van de sonderlinge kracht, deugt ende eyghenschap van desen wonderbaeren Balsem of unguentum mirable, ende geneest meer in eenen dagh, als andere salven in twee of dry daghen...."

Nou, dat spreekt voor zich.

Maar wát geneest dit wonderbalsem dan precies?

Gaat u er maar even voor zitten:

1. zwijmelingen in het hoofd
2. pijn in het hoofd
3. tandpijn
4. lendezweer, pijn aan de borst, mage en koude humeuren
5. verstuikingen of verrekkingen
6. schorheid
7. verse wonden
8. stoot of slag op de ogen
9. koortsen
10. kolieken
11. pleuris
12. pest of andere kwade ziekten
13. walgingen
14. dikke lippen of dikke neus
15. pijn na valpartijen
16. pijn na slagen of klappen
17. zeer in de keel
18. splinters, doornen
19. lammigheid
20. bloedspuwen
21. klieren
22. nagelzweren
23. gangreen
24. apoplexie (beroerte)

Kortom, wat heeft een mens nog meer nodig?

Het recept: men neemt een nieuwe aarden staartpan, waarin ongeveer drie pinten "nat". Doe hierin eerst de olijfolie, met de was (in stukken gebroken). Zet dit op een confoor om te smelten. Ondertussen doet u het roosenwater in een schotel en voeg de terpentijn toe. Roer dit met een mes zolang totdat de terpentijn wit is. Als de was gesmolten is, doe het salderhaut en de peter-oly en dan het roosenwater met de terpentijn erbij. Laat dit samen ongeveer een uur koken (totdat het vocht niet meer opkomt en het schuim is weggetrokken). Blijf ondertussen het mengsel roeren... Tenslotte moet het mengsel door een dunne, rauwe linnen doek worden geperst.

Over de Spyk Oly wordt door de auteur niet meer gerept. Dit is overigens lavendelolie en ik kan me voorstellen dat dit vooral bedoeld is om de geur in uw keuken leefbaar te houden, tijdens het maken van het recept.

Ik wilde u dit wondermiddel niet onthouden.

Prettige feestdagen.