Onvoorstelbaar gelukkig

Het is een rapport van ruim 400 pagina's.

Dat gaat dus vrijwel niemand lezen.

In het rapport wordt omstandig uit de doeken gedaan dat wij in Nederland gelukkig zijn en dat we de afgelopen 25 jaar alleen maar gelukkiger zijn geworden. Dat de verschillen tussen de verschillende bevolkingsgroepen minder zijn geworden: met name ouderen, éénpersoonshuishoudens en mensen met een laag inkomen, gingen er op vooruit. Dat het aantal moorden per jaar in ons land spectaculair is verminderd met wel 46% sinds 2000. Dat wij, Nederlanders, in vergelijking met andere landen, veel vertrouwen hebben in ons parlement en optimistisch zijn over de internationale ontwikkelingen. Dat de afgelopen 25 jaar het aantal mensen (tussen de 25 en 64 jaar oud) met een laag opleidingsniveau, vrijwel is gehalveerd. Dat het aantal minderjarige verdachten gestaag blijft dalen met wel 40 % sinds 2005.

Het gaat dus goed met Nederland.

In de ochtendkranten lees ik alom verbijstering.

Hoe kan dat nou???

Ooit zag ik in een politiek debat één van onze eerste populisten deze vraag pareren.

Het betrof een gemeenteraadsverkiezing en onze politicus was die clown uit Zoetermeer. Een naargeestige clown, dat dan weer wel. Iemand die voor de camera met alle plezier een idioot dansje doet en er nog een liedje bij zingt ook. Maar die achter de schermen een koude en volstrekt gepolitiseerde agenda hanteerde met maar één doel: zetels winnen.

Nawijn.

Het is hem goed gelukt.

Hoe dan ook.

Hij betoogde dat de toegenomen onveiligheid op straat nu eindelijk eens moest worden gekeerd. Straatschoffies namen de macht op straat over en de hardwerkende burger moest zich zo langzamerhand opsluiten in zijn eigen huis.

De journalist reageerde verbaasd. Er was immers net een rapport verschenen waarin de veiligheid in Zoetermeer over een heel aantal jaren was bekeken. Hieruit bleek zonneklaar dat de stad alleen maar veiliger was geworden: de criminaliteitscijfers vertoonden over de hele linie een spectaculaire terugloop.

Hij legde het rapport demonstratief op tafel.

Nawijn aarzelde geen moment. Met een breed gebaar veegde hij het rapport weer van tafel en verklaarde dat hij niets met dit soort cijfers te maken had.

Het ging hem om die oude vrouw die hij, toevallig (!!) die ochtend nog in de supermarkt had gesproken. Zij had hem vertelt dat ze zich zo onveilig voelde, dat ze nog maar amper haar huis uit durfde te komen.

Zo dus...

We leven in het rijkste land van de wereld en weten van gekkigheid niet waar we ons geld en onze vrije tijd aan moeten besteden. We zijn het gelukkigste volk op aarde...

Maar het lijkt een beetje op het geluk van een klein kind dat een mooi cadeau heeft gekregen voor zijn verjaardag. Wee het broertje of het zusje dat probeert om ook met dat cadeau te spelen:

Mijn!!

Een kerstvertelling.

Alles werkte mee.

Buiten sneeuwde het en het park, de bomen, de straten, alles was bedekt met een dikke laag sneeuw. De nacht was echter helder, zodat het maanlicht en de miljoenen sterren aan het firmament de winterse wereld koud deden oplichten.

En dan natuurlijk het huis. Overal straalde het licht naar buiten. Voor de vele ramen, op alle verdiepingen, stonden kaarsen. Op de pilaren bij de voordeur waren kerstkransen opgehangen en de oprijlaan werd verlicht door tientalle vuurkorven. Een arreslee kwam de gasten voor rijden. Hier klonk het lichte getingel van de vele klokjes die in de tuigage van de paarden en rondom de slee waren opgehangen.

"Het lijkt wel een sprookje", verzuchtte menigeen die de trappen van het huis opliep.

Ik kan u gerust stellen: het is ook een sprookje.

In het huis holden kinderen opgetogen rond. Iedere kamer had weer een andere verrassing en overal stonden kerstbomen, volgehangen met steeds weer andere kleuren kerstballen. Het haardvuur in iedere kamer brandde en ervoor lagen veelbelovende cadeaus in het fraaiste cadeaupapier. Vanuit de keuken verspreidden de meest veelbelovende geuren zich door het hele huis.

Uit een zaal iets dieper het huis in, klonken parelende stemmen, begeleidt door violen en soms schalde het koper.

De oudere gasten liepen stilletjes door de gangen en lieten de vele indrukken op zich inwerken.

De gastheer en -vrouw liepen stralend rond en begroetten hun gasten en zorgde dat niemand iets tekort kwam. Steeds opnieuw kwamen bedienden met glazen vol exclusieve wijnen en andere dranken. Ook gingen er schalen met de meest heerlijke hapjes rond en de kinderen vonden overal snoepgoed.

Het huis vulde zich met warmte en de mensen voelden zich bevoorrecht.

Wat kan ik nog meer vertellen, zonder vervelend te worden door alle superlatieven. De maaltijd was natuurlijk ongekend: er was wild; er was vis; er waren vruchten van over de hele wereld; de sauzen vormden exquise combinaties met de vele gerechten op tafel. De wijnen waren uitzonderlijk vol van smaak.

De saamhorigheid was groot.

Met het glas geheven zong een ieder mee met het "Ere zij God" en men realiseerde zich dat er zoveel liefde in deze zaal verzameld was. Menigeen pinkte een traan uit de ooghoeken.

Maar toen de eerste gasten, diep in de vroege ochtend, het huis verlieten, troffen ze een klein meisje aan dat tegen één van de pilaren van de voordeur was aan gekropen. Ze had blote voetjes en haar kleren waren niet meer dan lompen. Het meisje was krijtwit en verstijfd.

In haar knuistjes klemde ze een paar afgebrande zwavelstokjes...

Weemoed.

We verbleven op een boerderij dat al lang geen boerenbedrijf meer huisvestte. 

De eigenaar, een Amsterdammer, had het gebouw omgebouwd naar woonhuis met ook een bed & breakfast. 

Boven de B&B woonde nog Marionne, een krasse dame van ergens in de tachtig. Marionne en wij deelden dezelfde voordeur. In het halletje hier achter bevond zich een steile trap die naar het domein van Marionne voerde. 

Ergens halverwege deze trap was een trede die schrikbarend hard kraakte.

Iedere ochtend werden wij om 06.30 uur wakker van het gekraak van de trap. Marionne kwam naar beneden. Nog geen kwartier later kraakte de trap opnieuw. Marionne sloop weer naar boven.

Marionne had geen hond.

Het was een raadsel.

De uitgang van de boerderij kwam uit op een doorgaande weg en aan de overkant lag een klein kapelletje. Het kapelletje was gewijd aan Maria die devoot de passant aankeek. In de kleine ruimte bevonden zich enkele vaasjes met verse bloemen en ook brandde er een kaars.

Dat bleek de oplossing van het raadsel: Marionne onderhield ’s ochtends de kleine kapel bij haar voor de deur.

Ik veronderstelde dat Marionne een gelovige vrouw zou zijn: ze kwam al decennialang voor dag en dauw haar bed uit om Maria af te stoffen. De eigenaar schudde heftig zijn hoofd:

“Ze komt nooit meer in de kerk.”

Hij vertelde dat hij haar er wel eens naar had gevraagd: wel haar leven lang zorgdragen voor een beeldje en nooit meer naar de kerk gaan. Marionne had vertelt dat ze geen gelovige meer was: er was geen hemel en geen hel. Waarom zou ze dan nog naar de kerk gaan?

Maar waarom dan wel iedere ochtend bloemen voor Maria brengen? Ze had hem verlegen lachend gestopt met zijn vragen:

“Nou moet je ophouden hoor…”

Achter het kapelletje lag nog een boerderij. Deze was in bedrijf. De boer had 40 koeien in zijn stal staan en dit was niet genoeg om van te leven. Hij was er noodgedwongen een tuinbedrijfje bij begonnen. Zo scharrelde hij zijn boterham bij elkaar. Hij vermoedde dat hij het nog hooguit twee jaar vol zou kunnen houden, dan zou hij de strijd moeten opgeven en de boerderij verkopen. Hij ging nog even door omwille van zijn vader: 95 jaar oud.

De boerderij was al generaties in bezit van deze familie. De oude boer liep elke dag nog de heuvel op en rond het weiland om de koeien te bekijken. Hij kende de plannen van zijn zoon en dacht er het zijne van.

Het wachten was op zijn dood en dan zou ook deze boerderij worden omgebouwd tot woon- of vakantiehuis. Marionne zou nog enkele jaren Maria verzorgen en dan zou ook de kapel langzaam vervallen.

Ondertussen kwam de pastoor op zijn fiets de weg afgereden. Het regende.

Een mooie man uit Afrika. 

Hij lachte.

Groeten uit ...

Ik zal niet overdrijven, maar er was zeker sprake van een lichte verstoring van "the Force".

Een rimpeling.

Een moment dat de adem in het universum werd ingehouden...

In de souvenirswinkels bleken geen ansichtkaarten verkrijgbaar. ...

We doorliepen het hele stadje, we doorkruisten alle straten en gingen overal naar binnen waar mogelijkerwijs ansichten te vinden zouden zijn.

Nergens.

Aan de omgeving kon het niet liggen. Sinds een kleine week rijden we met onze camper door Kroatië. Een prachtig land met ongekende vergezichten en aandoenlijk stenen stadjes met huizen met rode daken. Of een burcht die boven de stad uittorent of tegen een rotswand lijkt aangekwakt. En overal die diepblauwe zee...

Zelfs voor een middelmatige fotograaf stapelden de onderwerpen voor prentbriefkaarten zich opeen.

Ook aan de toeristen kon het niet liggen. Het hoogseizoen is al voorbij, maar in drommen kwamen ze overal vandaan: Duitsland, Oostenrijk, Italië, Vlaanderen, Nederland. Alleen de busladingen Chinezen, die hadden de weg naar deze parel aan de Adriatische zee nog niet gevonden....

De gemiddelde toerist was in dit naseizoen wel van een leeftijd dat normaliter de grijze haren al lang hadden toegeslagen. Maar de meeste bruingebrande, verrimpelde gezichten droegen geblondeerde, zwartgeverfde of roodgekleurde haren. Dit kon echter niet verbergen dat zich hier een generatie door de smalle straatjes perste, die gewend was om ansichtkaarten naar huis te sturen.

Maar die waren dus nergens te vinden.

Zou Kroatië dan het eerste land zijn waar de ansicht naar het museum was verbannen?

Ik had al gehoord van het museum van "broken dreams" ergens in Zagreb....een museum vol herinneringen aan stukgelopen relaties....Zou de ansicht daar een plekje hebben gevonden of was dat weer teveel eer?

We trokken verslagen weg van de drukbevolkte kust, het binnenland in. Zo kwamen we, zonder enige illusie, aan bij de Plitvice meren.

En ja, ook daar was het druk.

Heel erg druk....

Maar dat mocht het wonder niet verhullen:

ze verkochten hier ansichtkaarten!

Lieve vrienden en familie: ze komen eraan!

Marktplaats

Zoals ik wel gewend ben, was alles tot in de puntjes voorbereid. Ik hoefde alleen nog maar uit te voeren. Ondanks mijn 55-jaar, word ik door Anita stiekem nog steeds beschouwd als een zwakzinnige.

Met reden, ik ben in staat om de meest simpele opdrachten in een verbijsterende chaos te laten eindigen.

Het begint met het fenomeen "zoeken". Ik struikel bijna over het object dat door mij wordt gezocht, maar ik vind het niet. Ik keer de hele kamer binnenstebuiten, alle lades gaan open en weer dicht, kasten worden doorzocht. Het blijkt gewoon op tafel te liggen.

Waar het overigens altijd ligt.

Dus u hoort mij niet klagen.

Om even na tien uur gaat de voordeurbel.

Buiten komt de regen met bakken omlaag.

Op de stoep staat een enorme BMW. Voor de deur een oudere, tiptop dame. In haar handen een grote, roodleren buidel. Het blijkt een bovenmaatse portemonnee te zijn.

Op mijn uitnodiging om even naar binnen te komen; de vrouw wordt drijfnat in de regen, wordt afwijzend gereageerd. Ze wil de puzzels en direct weer door.

De puzzels staan klaar op de haltafel. Drie stuks en ieder met een elastiekje om de doos heen. Voor de zekerheid ligt er nog een briefje op:

"Puzzels. Worden om 10.30 uur opgehaald."

Ik reik de vrouw de puzzels aan en zij opent haar buidel. Ik zie een enorme buidel aan papiergeld, voornamelijk briefjes van vijftig. Een enkele van twintig, maar geen tientjes.

De puzzels moeten € 9,- opbrengen.

Of ik kan wisselen.

Nou, nee. Mijn portemonnee is leeg: die wordt al jaar en dag leeggehaald zodra er wisselgeld in zit. Het maakt mij niets uit. Maar nu is er dus een probleem.

Ondertussen blijft de regen omlaag komen en de vrouw veegt wat druppels van haar neus. Haar geblondeerde haren glinsteren. Ze gaat nog eens langzaam door de stapel heen. Ze weet een briefje van vijf tevoorschijn te toveren. Vervolgens gaat een ander deel van de buidel open en hier blijkt het muntgeld te zijn weggestopt. Ik zie een twee euro munt en stel voor om die dan maar bij de vijf euro te voegen, dan is het wel mooi geweest.

Dat vindt ze een slecht idee. Ze vraagt mij om mijn hand op te houden en schudt de hele inhoud aan muntjes in de palm van mijn hand.

"Zo, dat zal wel ongeveer die € 9 zijn", meldt ze tevreden. Zonder nog iets te zeggen, draait ze zich om en verdwijnt in haar auto.

Ik schrijf op het briefje: "Puzzels zijn opgehaald" en leg de stapel munten er boven op.

Ik geloof toch dat ik eerder een dominee dan een koopman ben....

Fleur

Ze heeft iets truttigs. Ze is net een beetje te dik, boven op haar kop heeft ze korte krullen. Ze kan je langdurig aan zitten kijken en als je een blik teruggeeft, begint ze over haar hele lijf te trillen. Het liefste springt ze dan onmiddellijk boven op je schoot. Dan moet je erg oppassen: ze wil je héél graag likjes geven. Overal, maar het liefst duwt ze haar tong in je mond.

Ze heet Fleur.

Ze schijnt een Cocker Spaniel te zijn, maar wel één met een bijzondere geschiedenis. Ooit is ze geboren in Hongarije en op een dag, hoe weet niemand, is ze in Frankrijk terecht gekomen. Daar is ze opgepikt door een Rotterdamse met een groot hart en weinig geld. Ze bracht vervolgens enkele jaren door in een piepklein flatje met een enorme witte labrador, een kat, twee springerige kinderen en deze dame dus met haar vriend. Enfin, de relatie liep stuk: de minuscule flat moest worden ingeruild voor een nog kleiner flatje en daar was geen plek meer voor Fleur.

Fleur kwam naar Gouda.

Daar liep Max al even rond. Een robuuste soortgenoot. Tenminste, in alles lijkt hij op een Cocker Spaniel, maar dan wel enkele maten te groot. Een reus. Voor Cockerbegrippen dan. Fleur heeft een betere maatvoering, behalve dan dat ze te dik is. Max is een ADHD'er, bovendien heeft hij geen enkel geweten: hij rotzooit dus maar wat aan. Is zich nooit van welk kwaad dan ook bewust. Zijn opgeruimde en kameraadschappelijke karakter redt hem. Fleur kruipt al bij de gedachte aan een mogelijke overtreding van regels die misschien wel zouden kunnen bestaan, trillend in een hoekje.

Maar neem Fleur mee de natuur in en deze dame laat haar ware gezicht zien: ze pletst hollend door regenplassen, rolt vol overgave in de modder en ... ze eet poep.

Het liefst eet ze kattenpoep. Als ze de kans krijgt pakt ze ook een oude hondendrol. De drol moet wel wat zijn uitgedroogd: nattige en smeuïge exemplaren laat ze liggen.

U begrijpt nu mijn afkeer van haar tongetje.

Brrrr.

Anders dan Max, blijft Fleur tijdens de wandeling altijd bij je in de buurt.

Op één keer na: in de verte zag ze een grote, witte labrador lopen. In een lange spurt holde ze naar het beest. Daar bleef ze wat onzeker talmen terwijl de labrador verder achter zijn baas aansukkelde.

Hierna liet ze zich niet meer door labradors afleiden.

Nooit.

De klere krijgen.

Nog in 1849 kregen tienduizenden Nederlanders de "klere", of beter kolere of cholera. Ruim 23.000 van hen stierven. Volgens een overzicht van de provincie Zuid Holland:

Gouda: 214 slachtoffers;
Den Haag: 466;
Delft: 477;
Leiden: 755;
Katwijk: 235;
Moordrecht: 52....

en zo gaat het maar door...

Artsen probeerden het raadsel van deze ziekte te doorgronden. In medische rapporten is de wanhoop bijna leesbaar: men stelt keer op keer vast dat de ziekte voorkomt in arme, dichtbevolkte stedelijke gebieden waar de grachten dienen als open riool en het vuilnis gewoon op straat belandt, maar ook in plattelandsgebieden waar de lucht zuiver is en de leefomstandigheden gunstig, het treft rijken en armen, alhoewel armen wel (veel) vaker de pineut zijn. Ook wordt het weer uitgebreid beoordeeld, maar de ziekte raast rond in de vrieskou, de zomerse hitte, tijdens stormachtige dagen en bij regen. Er was geen pijl op te trekken.

Het begint vaak met misselijkheid en braken. Vervolgens komt die waterige diarree. De patiënt droogt snel uit en sterft vaak binnen 24 uur. Meer dan de helft van de mensen die werd getroffen, stierf.

Omdat de heren medici geen idee hadden van de onderliggende oorzaak, waren de behandelmethoden dan ook talrijk en zelden succesvol. Afhankelijk van welke oorzaak door de arts werd bevroed, kreeg de patiënt drankjes, pillen, kruiden of een gebed opgediend. Niet zelden kreeg de patiënt niet eens een arts te zien: er waren domweg teveel zieken.

In een circulaire van juli 1849 door de gouverneur van de provincie Zuid Holland, doet deze, van Bylandt, een oproep aan "burgemeesters der gemeenten ten platten Lande" om vooral het uitbreken van de ziekte niet geheim te houden. Hij verzoekt hen dan ook om driemaal per maand een opgave te doen van alle bekende en nieuwe ziektegevallen en de aantallen overledenen.

Omdat niemand nog precies weet wat de dodelijke ziekte veroorzaakt, is de paniek onder de bevolking groot. Zodra de cholera opnieuw een slachtoffer heeft opgeëist, wil men de dode zo snel mogelijk begraven.

Dit levert opnieuw een circulaire op, een curieuze ditmaal: de gouverneur roept op om de gevonden doden te verzamelen in een lokaal, vlakbij de begraafplaats en hen hier minstens 4 dagen te houden. Door een geneeskundige moeten de lijken minstens 1 keer per dag worden bezocht. Het schijnt namelijk nog wel eens te zijn voorgekomen dat een choleraslachtoffer helemaal niet dood was toen deze werd begraven.

Gezien de enorme hoeveelheid slachtoffers en deze gouverneur de moeite heeft genomen om al zijn burgervaders via een circulaire over deze schrijnende kwestie te benaderen, houd ik mijn hart toch een beetje vast als ik denk aan al die begraven mensen...

Uiteindelijk bleek de ziekte het gevolg van onbetrouwbaar drinkwater. Men dronk het water veelal rechtstreeks uit de gracht of de sloot, waar ook de poepton en urinoir in werden geleegd. Met de aanleg van het drinkwatersysteem, strikt gescheiden van riolering en andere waterlopen, verdween de ziekte uit ons land.

Eerst uit de wijken waar de welgestelden woonden.... dat dan weer wel....

circulaire 61 Provinciaal Blad van Zuid Holland (17 juli 1849)